Citation
Missing Title

Material Information

Title:
Missing Title
Series Title:
Papers of Abraham Nahum Stencl [Avrom-Nokhem Shtentsl]. Writings
Creator:
Stencl, Abraham Nahum, 1897- ( Author, Primary )
Stencl, Abraham Nahum (1897-1983), poet ( contributor )
שטענצעל, אברהם נחום, 1897-1983 ( contributor )
שטנצל, אברהם נחום, 1897-1983 ( contributor )
Place of Publication:
[לאנדאן]
[לונדון]
[London]
Publisher:
[מאַנוסקריפּץ]
[כתבי יד]
[unpublished manuscript]
Copyright Date:
[cc by-nc-nd] This item is licensed with the Creative Commons Attribution Non-Commercial No Derivative License. This license allows others to download this work and share them with others as long as they mention the author and link back to the author, but they can’t change them in any way or use them commercially.
Language:
???

Subjects

Spatial Coverage:
Europe -- United Kingdom -- England -- Greater London

Notes

General Note:
Level of description: Item
General Note:
Summary of the Stencl archive (PP MS 44): Papers, c 1910-1983, of Abraham Nahum Stencl [Avrom-Nokhem Shtentsl], relating to his life and work and to modern Yiddish literature, and comprising papers relating to his life, 1934-1978, including letters received from his family, photographs, press cuttings relating to his life and work, and personal documents; manuscript and printed writings, 1930-1980, in verse and prose, including some autobiographical and works on literature; papers, 1918-1983, largely dating from the 1940s and after, relating to 'Loshn un Lebn' and the Friends of Yiddish circle, other friends and acquaintances, Jewish organisations, and Stencl's involvement in literary events, comprising letters received and other papers, including works by other authors, of over 200 correspondents, some of them annotated by Stencl; ephemera, c 1910-1982, accumulated by Stencl, including postcards, membership cards, receipts, tickets, greeting cards, circulars, advertisements, and flyers
General Note:
Administrative history: Abraham Nahum Stencl [Avrom-Nokhem Shtentsl]: born in Tsheladzh, in south-western Poland, 1897; arrived in Berlin, 1921; a leading Yiddish literary figure in Germany, he wrote expressionist poetry and associated with other literary figures including Else Lasker-Schüler (Schueler) and Thomas Mann; he was a pioneer of the modernist form in Yiddish poetry, but his themes and imagery drew on Jewish tradition; fled to Britain in the mid-1930s; following his arrival his best-known works were on Whitechapel, where he settled, and which he admired as the last Yiddish 'shtetl' [place]; edited 'Loshn un Lebn' [Language and Life], a Yiddish literary journal, for over 40 years; chaired the literarishe shábes-nokhmîtiks [literary Sunday afternoons] meetings; lived in Greatorex Road, off Whitechapel High Street; died, 1983. An annual lecture at the University of Oxford was founded in his name
General Note:
Custodial history: Stencl's library, numbering several thousand books and periodicals, letters and other papers, which included collections passed onto him by other Yiddish literary figures, were removed from his flat in Whitechapel after his death
General Note:
Acquisition: The papers were donated to SOAS, as part of Stencl's library, by Mrs Miriam Stencl Becker, his great-niece, in 1983
General Note:
For permission to publish, please contact Special Collections, SOAS Library in the first instance

Record Information

Source Institution:
SOAS University of London
Rights Management:
All applicable rights reserved by the source institution and holding location.

Downloads

This item has the following downloads:


Full Text
/128
ז י : ן r ו :־ ג מ ע נ ו■ ז
ע ר ש ם ע ר םראגטענם
I
די .:•׳ל, די Duaot.a, די וזארמאםן, זיי זו :ר זן
.;ויף לעצטן ,פאמעל הײנײר ׳ויחן צווײטן זיך צו וזארי-ן,
ס׳ ;t י ז גאג צער גל/גל׳-חהרץ דער שלי יפעםײ ן שו י ן,
רי ,ייל^נכןע שליםן אין &איאגעטן אויסצועארפן.
^ונזער גאגץ וזיםן, אוגזער קענען, אונזערע געזזירן,
ם׳ ײז גיפם גאך אציגד און גאז אין אלע םא״פריקן,
ווי די צעגלאנצטע רא&ן מ*ט געשפיצמע שנאבליין
שווע/פן וי מליערט ארום, די פגרימ שוין צוי צעפיקן.
פאר אלע סעגסטער װערן כןברים-לעכער געגר1&ן
נזיר זאלן זיך פארקריכן ווי די פינםהערע קרץםן,
דאנד-א »יז פז ן □עב^שלעכן חאמן, םו ן גלויײן געץלי״ן
און פון אלע הייליקע געזעצן און געבאםן.
איגם צליאםנן נאך פון געשליפענעם, פון גיפטיקן שםאל
מ׳וועט זיך 1יצט קוכןן אין די גע*ראבעגע ש&וזארצאמלען,
די גערעפטיקײט, די ערלעבנןײ ז ז ן מעגשש צו דערזען,
אזן אין הארצן ~ אין די לעצטע גמיסה׳״צאפלען.
װײל רציחיע ם'א*ז דער מעגטע אוץ נזיט ענאה איז ער מול,
דער אר איז איצט דאם ו ואפ גייט איפער אונז קומלןן
ויוייל גופטקייט און שײגכןײם, ״ר ידערל״הק,־ י t און חייליקייה
ווערטער גאר ו ואם ודפסערם •:י זרי?1 אונזערץ גוי;ען,






p * '
5 £ ■1 C ־ fi ה J •i ־■ :i
־ * ־־ ״ ׳
• , , ■ ' ׳ '
w ־ ' : ־ '״,•׳ ׳• : ז ׳ ־. , ׳׳.; - ׳?׳/.' . ' ׳'.



, Ö¾
x ; ׳> ׳ - ׳ '
. ׳ - י • —
×™ ' - ' ' - '
? c ז c ?«:?•־■ ■ - • x ־ ז ז.
״v־ ׳. - Xt
" ז. יד:?]•:c׳,.?.־^־ ן ז ■■ i*ir : . י י ' י •• ; ׳ ד ׳ ״
״•; ?״׳. *ךזך ין׳ז
,־•׳ •zr r r ■ ; ־ ׳ ־׳■ t ’ , ׳ ׳
, — ׳ - •׳
ך.־•;, - t,.» ^ ׳> - , ,_.J j-. £J,״r;
J *« • ' ־׳ ״ ' ׳ ־׳ : *.'־־, ׳ י: ״ *• ^ £ ׳ '־ ׳. ; ׳׳׳ : ' ־ .־ : - - ■
״x: ׳׳'. r-i ■־׳'׳ז ־ : ז r • r tar■ ;ז



מיט רזי£ זײנען זיי גע&ויש און מייט רוי& זייבען זײ הול,
/129
דערתאר מוזן צעשטערט ווערן אזנזערע גארנדיקע הײזער,
װי אונזערע זזערצער מול מיט סגיפה, מול פאלשן •זזאלץ -
ilqu ,k“ איז שטראף אײנציקער מענט<£לעבער דערלײזער - -
2
ניין, ה׳איז נישם קיין אנדערע, קײן ,פעםערןל וועלט
אוץ ם׳װעט קײן אגדערע, קײן קומעגדיקע נישט ווערן,
נו׳ויזעט זי נאר װידער מים כיםרעקײט צו־ריק אויםײויען,
בדי ווידער זי מיט אונזער שלעכטיקײפ צו צעשטערן,
װי שײן איז זי דאס אוגזער וו־עלט און ווי גום קאן זי דאס זײז,
און װיפל הײליקע פרייד 1ין אלצדינג וואם מארהאנען,
יא, אזוי ם״וואלפ געווען װען הארץ צו ד.ארץ עכט און אפן
»ון געדאגק צו בעדאנק ס׳װאלט זיך ערלעך םארששאנען.
זע, ווי הערלעך ס׳אי״ז די ,פלום דא און יעגע און יענע,
אוין סיר ציען גאר ארויים מוץ זײ די גיפטיקסחע סנזען,
איינער דעם אגדערן אומצופרענגען, אויסצזראזן,
«ון אזוי צו פארטיליקן זיך און אלע צוזאמען.
יא, וזייל אזוינם אייז דא אין נזענפזש, אזעלכעס מיז יעדן פון »m,
דערפאר מוז דער גוטער נזיטן שלעכטן פארקומען,
א, דערפאר זוייסן נויר נישפ צומאל װאם גזט איז און װאס שלעכם,
און on אײנציקע וזאם פלײ&ט ־־ אין אונזער לייד צו מזורשטומען.
וזי הייליק, ווי שײן אונזער לול&ן פ׳יואלט געקענ t ווערן —
קאן נזען זיןי דען געפערעס, קונזעגדיקם אוימדענקען
וזי זזארץ צו זזארץ, ווי געדאנכן צו געדאנין אסן און ערלעך
ווי מינז גוםםקייט איינער תלם צווײזזן זיך צו םארשעגקעןן




8
180/
און אז ם׳זייגײן דאך דא יענע קונזעגדיקע צײ p ,
ווען פון יעדן ״לי״זין ס׳װעפ ווערן »ן RR&tm»ps$ אקער-אי*זן,
-it ן גי־ »v נאר לעמעלע ״ו • וואלף װעלן לעצן פשלום,
ג&ר זסיך נזעגז^ן מ*פ סעגפשן וועלן עס דעסלמ ײגתוײזן,
וויעט גוען אונזי צוזאמזאמלען אמאל - »ייץ גרויסע מריידן -
סייט גוטםקייט דעם גאגצן ערד-״-אלעם ארוסצוריגגלעןן
&, וזי די ״טגאה כן^ן דאס ~ ד• גיפטיקע, גרויפע עלאוגן
ו וdr פאלט אי ן א ײ ן סיכןען, אי ן א• י ן גיפםיק ן צ י ג 3לעץ.
אזן אז ס׳זועלן דהך אנקזמען די צוגעזאג&ע צייפזן
און ד;!ט טקער״טײזן דעמל״ז וועם זיך ;!נשסיפן אין םקעלעםן
צער״סך-צעשליסעגע, צעקרימלטע, צעסזןיקל&ע
פו ן עראפגעלן, פון גיפ:1*&»ספעם, פון פאיאנעטן,
זאל יעגער פויער דענזלט די לייצן ;עידערלייגץ,
אניד^רקניען פאר ^ונזער פארפײגיקטע לייײער —
מיר זייגען דאך גפר די ז־ווגזיטולדיקע nump געוויעץ
פון העצער pts געפעצםע, פון געטריפענע און טריי1ערן
און אז ם׳וועלן דאך אגקומען יעגע צוגעזאגטע צייטן,
אין אוגזער צער פאר&יטערטן מ׳קאן׳ס אפילו נישם פראפטןן ~
יעגע צייטן װאס הארץ צו פ»רץ, געדאגק צו געדאגק
אן כיטרעקײט, אץ פיייזער חניפה און אן פמראכטן - ׳־*
א, אז א מעגטטאמאל run דטט נאר געקענט צלויז טראכ&ן,
ווימל דאנק, זזיפל פוייד, װיפל טרייפט און מארגעײן,
װיפל הייליקייט און וויפל גלויפן אפיילו ג 1ך פאר אונז -
צו קאנין אויספאלטן איצט דאס שרעקלעכע לעפן.


״ j■'.: qrurr ׳:׳;?r’:.־
־״׳* - ...... .. r .


181/
ט ע ר פראגמענט
« י
צ ו ו
1
און וזאס זועט שוין זײן, אז דער לייג עסן װעם פאםנע שמרוין
עט װעם או״סגײן פון הונגער דעסלם די ציג און די pp
פארכאפן ער וועט דאך יעדן מגא$, יעדן תבואה-םטויג,
אזן קייגעם מיט זייגע צייגער נ*שט צולאזן דערצון
אויף א דארף ארויםקומען ״ ט׳דוױת גישט מער זיכערן
אין יעדער כאטע וועט זײן א לײ&, א םיגער איז יעדער שטאלן
כזיט םבגומ׳״גפשות אן איינציק שטרויעלע צו ײאקומען,
די קאפיטעם אויסצוציען, כאטשפע שפיי אויס די גאלן
יא, אקער־־אי י זגם וועט מען טאקע דעמלט גאך געײרויצן,
א.פער םערפן, שגייד־־מעםערם, קאמעס ״ וויים ודך װאסןן
גאך אייזיער ס׳זועפ צײטיקן דער קארן א*ן די זאגגען
וועט או*ןז די פעלדער נישט 2ל״גן אט-א ד»ס ־* *
דער לײ& מיפ זײן לייגיבע, מ*ם זײנע יתגע לייצעלעך,
ער וזעט זיך געבן □יט זײ ,t לאז אויף די פעלדער ארום,
אין איר לצך ד• מויז וועט אפשטארבן מון שרעק,
די טוליענדיקע לעמער - אויף די לאנקעס פון זייער געפרושן
איצט־״א איז דשט עםרויעגע םיצעלע כאטש זיהער,
וזייל דער לײג און דער טיגער זזא&ן ע&עם .פעסערס אצינדן
יא, בדי גיעט אויםצוגיין סון הוגגער סטהדעסװײז,
ס׳איז זיך שוין מפקיר דערמאר א פעטער, גוםער ריגד - ־*
און זיין מאיעםטעט דער מעבטש ווי װעט ער אויסזעץ דעמלט,
אז אויכעט ער אנהײ&נן צו עטן װעם פאםנע שםרוי,
אז שזין איצשער זזאלט ער אין איין מעלזז־־גירהן#
. ן ן ץ ץ y ן , ן 8ױם גײ t ײ י ן J R2 צ ן -1כל v ,ך-א n , ~ ”




2
/132
מ׳האט דער זעער געזען וו־י דער מענטש זעמ D'w
און »יז זיך פארגאנגען »ין זײן גרעסטן צער,
ווי ס׳ה^ט מונזרזזנזנותדיק אוץ בלוטינן
גײס הארצן / געגעײן אים אזא וזילדן ׳טמאר.
עט װאלט געפל»צט װען ני?&ט דערזען ער װאלט
דעם vזקדיק״לעכערלעכן, דעם טענטעלעכן סוף ־
סו ן זיין געלעכטער דעגזלט, טויזגט דורות
לאכן נ»ך א*צט און מערן גישט אויף.
אזן זוער ס׳פאט קיין כווו נישמ טער מיטצולאהן,
דער פאלט »זיף די קגי אין זיין שטילסטן גע&עט ״
א, דעמ סעגטש טין זיין גאבצער, גאנצער גרויס,
אין זיין לעכערלעכקייט אז מ״דערזעטן
כא־״כא־״כא, די געזואלטיקע נעגנעכדיק ייט
מיט זײן כןראפט, גזיט זיין נזאכט, ס״יט זיין שטארק,
װי «ן אײנגעשפאנטן טקמ פאר דער סאבע,
באםש ווארף אים דעם י»ך אי&ערן קארק!
ער וועט שוין צ*ען, /ער װעט עזין טון עלעפן,
באטע טיט דער גאז ר׳וועט צעאקערן די ערדן
און אז איט מעלן די אקסיעע, שטארקע הערגער,
א*ז פון אקער—אייזן זיך אויםגעקאוועמ א ׳טווער.
ני*ן, גייטט פעסער אויף א מאר, נישט אנדערש גאר
פ׳וויז דער מעגטע םון דער וזיח איגם װאלד,
ם׳טיז זײן טיפע, פינםטערע גארע ־־ זיין הארץ,
זיך אז פארקריכן דערין מ*ט זײן איידעלן געשטא.לט״


. - י • '
\r>£ ן״״ז ן׳י^ rj.׳:׳f ץ♦, ץ,•,, •
ף׳ידייןץ־צ. ׳q 8ff״rem^trnr \ ת'ס «זז
»« 8*f%i \ «Ug« g% ■".
; ־;• - r rru? ir ־׳ ■ ׳ t ?>׳:r ־..i• .;’.׳׳■ V;j־ . '. ז a,.
r?u rga p&sWUSf •sff "
ua r/r ״ק־׳ז^ j;.•׳״: U ««n* ^>’״* v r ן35לז
י ך «'.*?»׳׳■ r _ ; ׳■ .•; n • ■ ״•: ■ 'f f • :• a .
- c:־. * v ■ ft• ״ ״. ׳י ׳׳r ,״ r ״. ..V .-. ־ r
,a״,cytje^r :r י• c ן««« ;׳׳ /.r.uv \•׳־
׳־•■■׳״t3 at* o'r׳״׳u^Wasq?> ך׳״ז ז׳'.-
«*q< twrv״MffWa> ״e«t r״c.r-:a
v: ■’־׳•׳ ^* J ־>,־,״- r״-J i״ ) \ -;,־•״־-,• ן״ז י ׳
r׳r rt־:״׳ x|C. ז :• Jc:u ׳ ־׳ - t■ ׳?f
ןן\?4ײ ~ .־• ?, / i/p׳;r־i
jrr > ״ iM< \: ;vr ״ ?Af r. .. * ז '״ ׳־ , •• ׳. ׳
n\ **־*g*« r* «qc• ז־■ r־,.
f «t*r.$״J ) /״;•;--.'1 .■n :XU
r >; H-r, r- in ?xtr׳K׳ •׳.:ס־?ד -K i־״i
\ * ../׳-׳■
«>י־.?-:מ ? ״'׳ " ys c• - cc^un,; ;. r’U:׳ r״v ׳׳{•?׳.
rcO*׳•־ ־״•• 1;יס ן״׳־ן׳־ה f*r


s
133/
מײן הארץ זזאט זיך נישט גענןאנ t צוזממעגנעמעז,
אז ס׳זטל מוי&פרעהן אין » שטילן גע&עט,
ס׳חאט ז״אך געמוזט קונזען דאס, וואס איז געקומען,
אזן נאך אײדער ס׳איז גישט געוזארן צושפעט.
כ׳מ»צ די כןינדער געזען, די ווייגעגדיקע רזאמע&,
א, און אין ערשטן פײער דארם נזיין סאמען געזעץז
אגיער מײגע ליפן דןא&ן זיך צוזאסענגעיזיםן •
זאל דאך געשען דאם, װאם ס׳סוז געיזען - -
און מעג עם זיין דער װילדסטער שטורעמזוינט,
נאר אפגעווישט מוז װערן דאס שלעכטם מון דער ערדז
ודען זי װעט זײן עכט, ווען זי װעט זיין גערעכט,
דעמלט ערשט .פאקוחט דאך דאס לעפן א וזערם ״
און איצט • איז עם מוין צער, איז עם פון א טרייםט אזא,
װאס נזײגע אוינן װערן אזוי ווארעם״־מײכט?
זיי זעען די *וגגען אוגזערע זוי זײ נייזלן
אזוי האמערדיק־״שט*לץ, אזוי אויםגעגלייכט.
אקםל פײ אקםל און מ*ט שריט *יי שריט,
זייעו גאנג איז נישט מער דריכןענדיקער צערן
ר׳איז פאוואפנטער מארש פון מענטש פארויס,
חאםערדיקער גאגג אן שרעק און אן געפאר.
מיין זזארץ האט זיך גישם געקאנם צוזאמעגנעמען״
אז פ׳זאל צוזאמעופרעכן אין א שטילן גע«עט,
וו זס איז שרעק דעמל^ און וואס איז טרויער,
ויען דאכן-א װאס גיים אנלןומען * מ׳דערזעט.


׳ י י ״ ן ״ ■ r: '־׳• ■ ' ל
^ך -זזך־׳ד. *״־• מי-זז f r/cv״a'rta ? r-?f qfc
. ×™ '
,^׳ ׳ ־־ ־-irr־r׳׳״י r ״rvr ctfTtn, r:-; -
•־״■* vr״״s ז«ח? ן*« ,
יז;:״ * ; mi׳•׳ f״t• '*'יה if״4׳ it״״/ r .;•׳ >’
irq - - ״׳־ ־ ' > ; ־ ,rJ raf rts
r■ . • ׳: r r־ru ן״״* a;׳ M
r»׳״ rr ffff n?r ןת׳שז ti . t t? ״r־.u.־»tar a
ttnRK ז״״י 3»׳! r ״׳ fr«?f \,־s?r י״״י !ffttf ״ז r׳•rt
8 Ö¾
״׳ :- ׳•׳'׳. ,r״:׳ f זי /• ••״ .••;׳׳ ןז
״״rart?is*a? ״t| rrff*f a*r׳״8r ד:״״ס frki
ti״׳ ״״־ ״ f “*־!״:־q a ׳riJ״ ״*־; T •*q ״ז
\ ״* ״״2' ״־'. ־ ־׳ :: H r // ־■: ״״;; '. ./
•*-. •'■ • ' :״fir ״• / /"'■> JfJ ״1 I״‘ I . ■: ■ ״״T
,a״?qar ־i-r ״t ז htaiW oar: sr; .: •״ 'r
ffs;: It" fw־ ’ q'..׳.' ' ״I ־.׳״' ' ,׳: ;r/r ?״״־:•
q״:/: a sWf ך ?>}ttir׳ a'r >.’ arm ז
*


1S4/
דרימער סראגםענט
1
איצם פאלט די מאםקע םוגם פנים
אט אזוי־״א, מ*שטײנסגעזמגט, זעדן מייר זלויםן
או ן אפשר איז רטם אײגעגע פרצוף גטר
ג&ך געוזען אזא םלײ־1יק־־גלאטע מאסקע :אר .פלויייז,
און דאס קלוגע פון אויגן, דאס שמייכלען מון ליפז,
אזא פארשטעלונג ם׳איז געוועזן - ״ װער װיי&טן
אז ד»ס וואם איצט ס׳קאן קומען, ם׳ציז מעגלעך *״ ״•
א״ איגער אוגזער גוטסקײט ;חן ליצע ;n ן טו־ײסט - ״•
פא״כא״כא, ווי כ׳גןאן סיך איצטער דטם צעלאכן
וױ R משוגעגער *ו*0 ,פראך פו ן דער ו ועלטן
פגיט-אל״פנים מ*ט אלעמען שטיין אזזי,
its ן םיין געלעכטער מיט דער מאסנןע מארשטעלט.
א, ווי ק&ן טיך מיך דאפ מציגיזי ווילד צעכליפען
איצער דעם װײםאנן םוגם פעגטש טו ן איבער זיין גויםן
א, אויפ דטם איצט ס׳טיז אונזער אנזתע צורח,
וואפ איז שזין ווייטמק און נויט און צומאל טויט -
אפצזאוזטשץ די וזרפמ פזן מעגטשלעכן פגימ
מיט ^ויפגעריםענעם, מיט אייגענעם &לוט,
ד^ם איז דאם איײגציקע גאך, דאס איז טלײן נאך
וזאם דעם אזיפגעלאבטן, צעווייטאקטן ם׳טוט גאך גוט.


×–


185/
און איז דעץ קנמה געבוירן פוי ן גויט,
אזן איז דען רציחזז גע&וירן פו ז 9ײז,
נישט אזא זויהאײשקייט, a צעװילדעטע
ווי א גקמוז אזא “ מייט״אוגםערצוגייןן
װערט דען ,פהנזהשע אומפאהאלפנקייט
די מיאוםקייט, ווייל ז׳איז םוץ שוואכן - דערמים שייןז
םארד אויסגעפירמ איפער אייגעגעם לע&ן,
דער טויט געהײליקט דאדוױך אןן רייןן
װערן דען עלעכמיקייטן דערםיפ גוט,
ווייל מ׳קאן זײ גזשיג זיין שוין און פארשטײן,
איז עס נישט אפשר אזא מין לויערן גאר
אט-א דאם שכלדיקע אלײןן
נײן, נז׳וועט מיט די אויטגעזופטםטע ווערטער
די פיגמטערגישן פז ן הערצער נישמ דערגײןן
מ*ט אלע אזנזערע קולות אויםצוקליגגען
ס׳איז דאפ לולבן גאר אזא חארטער מרואוושמיין - ״
און אז סשוגעוו מילט שוין אן אוגזער געהירן,
דאם הארץ איצערגייט שוין ־* אויםצוגײז! *
פו ן אזא ווילד געלעכמער אי&ערגעשו ינום - - -
ווערט ז״ען גישם אויך א הוגט משוגע אין זיין םײז?/




3
isc/
וזי דער וזײםער ,פער אין די קרירהדיקע סטעפעם,
n- ^ין די טמיממדיקע דז^ונגלפ ס׳וואויגמ דער לײ*,
איז עם דילך זיבער נאטירלעך און צצצעפטגפמן &»רעכטיקט
איפערץ גאנצן ערד־״גאלעם טונזער געםריי&״
אז געעמידט צז פעלזן, ױ לעצער פון יאבן צעפיקט
םאר גנבענען א פונק־״פײער פו ן דער זון,
איז ד^ך נע־־ונד זיין, אײביקער וואגל
א ג^רניעט מאר דעם, זו»ס מיר iaun געטון ־•
נזיר זזא&ן געגגבעט דאפ געוויטן פון ןזינזל־״£לןי
אזן אין יעטוועדער שטזפ עפ אראפגעברענגט,
סיט איייציקן פײער הערצער אגגעצוגדן
&יז גאך גערעבטיקײט אויםצזצאגקען ״ פארפ^נקט!
און צז פון אויםגעשטרעקטן מעסער איצער יצמקם מאלז
יעדעפ טאטע־״הארץ אויפגעציטערט ס׳װערט ־*
טא איז װ»ס׳ אז מ*ט אוגזער אוײםגעגאסעבעם גלומ
אנגעזאפט װי א עוזאם ס״איז גאנצע ערד.
צזוי׳טן אונזערע פארציקטע ציין צלוטיקט א וואןרט,
דער שליאד ציט זיך פון עק-וועלט &יז עק״־וועלטן
ציז ציטערדינן אויםקרײזן ם׳וועט זיך חארץ צו הארץ
□ינז א ליכטיקייט אי.פער דער גארער ערד צעמעלט.




4
1^7/
8, n* אזנזער צלוט ציטערנדיק »ו ן קדייזנדיק
ראד אין ראד און רעדל אין רעדל ארײנ געקרייזט
ווי אין א לויפנדיקן טיייך, אין ו ועלכן מ׳װארפט א ’;}יזיין,
אז דאס געציטער קיין גרעגעצן גײשט מער וויימט.
װער קען די געזעצן פון לע.<ין און פז ן אוגזעױן,
און פו ן עגדערן »ון וזערן ווער וויייםט דעם גרוי&ן צערן
א, און דאס נזישן או ן זיך פארמישן פון &לוט מיט צלוט,
סיט נידריק לעבעדיקן און ס*ט הייליקן געגאר ־*
•עדער אטאם אויפגעריםן, יעטװעדער *לוט-קארן
אזיפפניי ווידער געייןירן אין אייגעגעם טויםן
װי דאם קרײזן פון די ארטעריען אין די ווענען,
ווײרן הערצער סיט .פלוטיקן״חילזלישן אויפגע׳פלויט ~
אלע טענםשן צו םארפרידערן, צז פארשװעם^ערן,
גאגצע וועלט אײן סשפזזזז צו זוערן און צו זייין “
א, אפער ווערט דען נישט טיפער תהום אויםגע&ראבז ~
צוויטן .פלוט פזן אייגן פלוט, אין געפיין םוז »ײגן געפיין - -
א, לעצטע טראפן אוגזערע צו קעגען אויפפאהאלטן
ווי אי ן יעגעם הײליק געפונענעם געוותמעטן קרוג1 ־־
פארן נס פזן אלע נסים אויםגעגאסן צו װעו*ז,
אייפיק »ויפצופלאמען, ס׳פיסל זאל פלייפן געגוג -




/138
פערטערפראגמענם
1
זיי שפורן פו ן םארגאםעגעם אונזער 1לוט
ווען וועלן זיי שוין אויפהערן און uii?
קאן נזען דען דעם אגחײב ארויסגעפיגען,
א, און דעם ״םארװאס״, וואם לאזט ניעט קיין רו?
אז װ«ו נאר א וועג, אז uni נאר א שליאך,
דער זיך ציעגדינןער שליאד ער מערט גישט גיויף,
שוין מזיזנטער אזעלכע וועגן ציען זיך
«ון צו קיין אײנציקן נעמט נישט קיין סוף1
מז אםשר אפעגע man אי*גענער טראט,
וואפ ווערט אויף קײן רגע בישם אפגעשםעלםן
א, מיט אונזער זידיקן פלוט צעקוואלש
ס׳איז דאם פארשםייגערםע הארץ מזן דער וועל&ן
2
ווי איגער זיין קרפן אסאל דער סעגטט
זיין זידיכן ח^רץ ם״איז געװארן געשטילט,
אזוי »*פער אוגזער צעצאפלט לעפן
דיי וועלט װען זי װערט מטושטשדיגן װילד ״
ל«גן מיר געטוגדענע, געקוילעטע
אויף א מז&מ ־״ איפער דער גשגצער ערדן
א, װי זיגדיק די װעלט טיצט זי מוז ד.שס זיין,
אז אוגזער &לוט צו ריגען גארנישם אויפמערםן


a

.a < Hi

?'■vstr-i ז sittr^r «?׳ra
׳ ״ ־
■ ■ ■ r, ׳ ru״ ••■׳ : sr/י :.׳ ״*r. ין

r '×´ r

r. r ; *r • •- י י£<ז 4 : t ־ r t ; -
r״^ r H* O £ ׳־ ** utif nittfcs r'r
-
ix ■■־׳?a ־<»'-’׳’׳? r?«rsr ־.׳xi .w rictit
aaq^st :׳ui •\;x״V j’״; |״q ׳׳.: ’■ rrar ־־ ft
r ׳ ׳ x
ן ci,־ ;? rur r r ן st ןק’;מ •-. : . ״ - '

- "־> **ru ״ qr.H |״» 2W ׳• ; ,
iif'f* SiCvi.- arnr fef
־ז^׳״זז s ״־a’•. ״.'f.rttj ’' rryr-s c ז ׳*,
- -
r
.ז״' י r ׳ ז > ׳ ־ r׳ ־rrUa ״“ rq־c״? ״;r י־:
×´







189/
אלע װינקלען מון דער ןלרד, אלע עקן
זײנען שוין זידיק פאשפריצט און פאשפרענגט,
און גאך איז ד»ס הארץ פון דער זועלט נישט געשטילט ״
ווי זיגדייק־״מטזשםשדיק, ווי ווילד״פארײעגקמ ~ ״
8
טויזנטער *»רן און אן אזיפןוער/ ?m- ~ -
א, אז אזגזער גורל ה׳מיז קרפץ צו זײןן
»&ער איז עס דען גישט פעםער ווי רוצח
מ*ט ,טריסנדיקן מעסער צווישן די צייןן
איז דען ג*שט פעסער אין אייפיקן פחד
צו גליווערן אזוי אין אייגענעם אן״ענד
ווי דאס טטושטש״פארװישטע, דטם פארשמירטע
א*ן פרעמדן לעפן םײט רציחישע הןיגטן
א, אז אונזער בורל ס׳איז קרפן צו זיין,
פיז דאם שלעכםס אין נזעגטש ס׳וועט ווערן אפגעשטעלטן
אזא גוטסקייט פון אײנעם צום צװייטן דעסלכז,
אזא דערפהרעמוגג איפער דער גאגצער וועלט.
4
ניין, בזיר יועלן *יך נישפ םארלירן טין לעפן -
אוגז פירן די שפורן מו ן אײגענעם ,פלומן
און װערן אוגזערע לײפער די בראגדטפערם,
איז עם אין פיייער־׳־פלאקער מו ן גלוטיקן מזט -
גע&וגדענע שוין, א*ן לעצטע פהד״שרעקן,
מיט אוי&געשטרעקפזז שוין, ס*ט זוארטגדיקן האלז,
גײט אין אונז אזא פוליעגדײן־״טליענדיקע ליפע טויף
צו יעדן, צו אלצדיגג, צו אלעמען אדץ צו אלץ.




140/
ביין, מיר קענען דעם »גהײ& נײזם געפינען
און גישט דעם םוף פוץ פארהוילעגעם זועג,
זוייל אומעגדלעך ס?ײז ױער װיי,, ווי אין-סומיק,
ס׳איז דער גלויפן אין די קומעגדיקע טעג ~ •״
פינפטער פראגמעגט
1
/צ ו א י * ר א פ ע/
פרעמדע צלוםן זואפן דיך געםאר&ט אין דיין יוגג זײן,
צבועות ווען דו .פיםם געזוארן עוין הארוועלקט אוץ אלט,
קנײפס&ז דיינע פאגןן נאך, .פייםנז דיינע ליפן דייר,
אצער מז ן דײנע שװאכע קנ• ציטערט דיין גמנץ געשטאלט.
אן אלטער רויפ־״םויגל, וועלכער גריים זיך צו זײן לעצטן פלי,
ער פארווארםט זייגע .פיידע םליגל, ער לויימט, ער ?ופרינגט,
ער לאזט ארוים אויםהערליש עפעם אזא מין קזל,
וזייל אט״א דאכט זיך אים, אז דער פלי א*ם געלינגט •
שוין איז ער גאנץ אויפן אזש אוגטער די ?וווארצע כנזטרעס,
גאנצע וועלט איז שוין וזידער אין זײן רויפ-פויגלײזן &ליק,
אנ» לאזט ער זיך ארטפ אי&ער א שעפםן־״הטאדע
אןן ס״צאםלם לעפעדיק אין זיין פיסק אן אויהגעדזשו&יעט ?p't.t ״״
א גוםפדיקער רוי&״פויגל איסטו •טוין, אײראפע,
מו ן זועלכן מ׳רײ&פ צאלד זייגע לײכטיקע םזלדערן ארויס,
ארומ דעם רויפער־־הויפלינגם קאפ זיי ארוגזצושטעבן
באר די פארפיקםטע פלויז, די גרעסטע מון דייגע פליגל אגצפײ ארוימ.


\:1■ ׳.M
r ן* *
*
% ...... ׳
5־‘ ׳״£ r'□ r ־.-? *arsK. י״־זזי מך׳
־ ;«״ ז ־ur ץ־ t ' • ך ׳ r r r״־'־־ס»- ״:• •׳•<־ ,״
״/ײ ״/ ’ ״■ ! . ׳ז?־ ־. •? !';•■<:.; ‘£-
״ £ * U r » ז U €
\״ ׳ ז :י
י ״ ' י‘ ■ ׳■ ׳ • •׳ '
r .
*r׳ ; ״• • ־■,׳•. יץ i ־״׳aa,:r r’׳/
־ ־י ־ ״ ׳׳׳
. 1- •י. ־ ׳ ׳ י . -
,j•’.:׳■ ׳. r?> \ ־׳'■ r , ~r , ... .. .
י ־'. ־ - ׳ . ?י ׳: ׳ •; ׳ ז• • ? •«
- ד־ ־־•'׳׳• ד ׳. r' ־ : , •׳ • ־
י-׳J •- ״?:׳״? ••-״ ■׳׳ ■•-•׳■•» r ׳־,״ ■ ■ ׳ ־,־ - ,׳ז׳• י ׳u
!? "•?'.״'.׳ >#.: f׳'׳ ״;־ • ו־ ז ,^
“ :■'!'• ,' ״•r-״z ״ ״ ;,14- .’?־״“■־.'׳׳ ׳ : ■ ? ■ :־.
״׳-; •;S? Wtrs ׳' ::■׳“׳ ־זי ;׳.-־־ ’.־ ײ. ־»•. -J ..


די איפריקע, נז׳װעט זיי זוארפן פאר די װילדע קראען, '
ג*שט צו גע&רויבן מןלר װי דיין אויסגןלנ וצטער לײג ׳׳•
א, דייגע ליפץ, אײראפע, זיינען געשמיגקט ט«ט ווערטער
װי די געמארפטע, די פארװעלקטע פון א ציליקן חיע,
2
אלע דיינע געהירן, דיין גאגץ &לוט וועט זײן,
ו״גרז
אז עפעס אויסטערלישעס זאל דערטיט גענערט —
א, ווי די גערעבמיקײט, דרי די הערלעכקיים
איז דאס אין דיר געווארן פארשוזע^כט און אויםגעצערטן
אלע דײיגע טראפםענישן, אלע דײנע זוערטער
מ*ט כ*טרעקי*מ, זזביםח און מ*ט צריעות געפולט,
װי אן ערלעכע ציפער, װעלכע מ׳עטעלם פון פארגט
און אומאויפזזער זי ווערט מיט פאלשע נולן גענולט.
אז אלצדינג גאר וואט דו זזאםט פארםראכט און געמאמם
מיט עטאט, סיט פא&ריק * פאסטנןעס נאר פון דראטענע עטריקן
און דיין לי31לעכקייט, דייץ הארציקייט, דיין גוםםקייט,
.פייםנדיקער רויך נאר אי ן פארמאפערטן, טרערנדיקן בליק״
ווי *עדעס געפיל א*ן ד״ר פארפלאג&ערמ און פארדרייט,
אז דאס הארץ ו וערט קראגק, אז מ׳טראכט גאר דערמוץי
ווי יעדער געדאנק אין דיר פאתמויגץ אוץ מארקרומט,
אז מ״שממם זיך די אויגן אויםצוהײצן צו דער זון!
אז אלע דיינע טראכטענישן, אז אלע דייגע רייו״,
אלצדיגג, אײראפע, דואס דייץ tno באר חאט אויסגעקלערט,
אז עפעם אויסטערלישע אזעלכע נןולות פארװילדעטע,
זזידןאיש-געזעטיקטע, זאלן װערן געהערט ״ ״״


r* .'.‘•■•׳־J »ן <״ err r* n׳rr« qr •׳ K
r /׳? 3־; t:?־־:rr * \ r5*״U ’״־• ,?’ ׳׳r־׳׳.vt f״״CU| ״זי־זין^ c־^ז;^׳.זזז 3״
rr* r* r״ tmrrne&jtfw «ן ■■-
t
JKy €Qn׳n% r*׳’ '.•;tq ; m״••' ־j,
rrtgr?
a? 4׳.«.o ar*<5f«r<*3’״t»e rurr•ןןןן ;■״^ * -
a rr* r* Krtrss^**^ rr* r* ־ ׳.•’׳■־*,.?׳
״;;? ras «ךי r*r egrrar? a
«-.JU r׳ >’>״״: ־׳־:־; c* T־?i״״ ;K ru׳״an ar ׳ c׳■־,״ ?׳״ rn ’•. •••:r?׳.\
rr* ,rעזז .\;'>׳■. ־^ a'.’me?a ־. .׳ ? <&ri«
- , , , â– 
w׳k tar ; ?:*'־ rr ה jsj f^rar.-.’ea zsrr EMa a&
a־.״ ..J .,׳• ־ \־ J flKT״q ~ cac Jq ME| r״״f v״׳״f qcq׳ * \ r r - . ״
״״£«r*cji?r rr״f tar a*j t»araaaupnr\ "jrrr:-׳ •• ״>׳״ q
rr c. ׳־׳ ■ ?״ r״r ־ ־" ־>•..״
ך r..' •; qr<'dt at c־'r/r•’ |f
״זז '-?v^r ;׳? r״r aar*r״?j an earqrroa,
ץ־״ז r• .״׳״q at ׳״asM'#* *«| ar rgr ?rn
\ ' ׳ .• ׳ , ׳
׳׳־׳«. a? ;V3U efHf fi Garr;״״:,rv;
: ׳ • • י״־ ״•׳עי;ז־:£תז׳נ,.•!׳:’• rtgn ’־•^vr״־ ־״ *


3
142/
ווי ס׳וועלן דאם א ptup טון דייגע .פײנער, מייראפע,
א*ן אירע טויyp**ny"p yp*nRD-&n ציין,
און װי אויםשמינקעז דו זועמט דאם מין איר׳ט א גרעפץ,
אײדעוי דז װעסט נאך אינגאנצן פארדייעט שוין זיין.
מיט טויזנט אוי&טערלישע syp א ןזידרע אזא,
א a״pD פול נ?יט שפיצ ״sip צייגער פ״האט יעדער asp,
דאס״־א איז די חיזז וואם באםאלמ דיך איצט, אי־יראפע,
דיך אויפצופרעסן סיט איר זשגײעבדיק געכראפ.
אויסגעחאדעוועט גוט, אויסגעמרעםן זוי דו ^ימט,
א פעטער פיסן פאר געוזאלמיקן אפעטיט - ״*
,פיםטו דען נישט קייץ חזייר, וזאם פרעסט אויף זייגע קיגדער,
טיט זײן e**p*nVptm נאך טויגעוודיק &לויז פאר מעמער-?1יט.
אזן אז זזידרע םריש״״געזעםיקפ נויש פלי״ש און מיט £לוט,
ג**ע בזזות אירע ayp וועלן poipKa דערמון,
ווײטער צו םארצערן פלויז, וויישער צז פרעסן,
גו פארטיליקן אלצדיגג, װאס לע&ט אונםער דער זון ~ ״
אזוימיל שווערדן גע^וועט האםטו, אייראפע,
גאר מאר דיין הידרע זזאסטו כךין איייגע גישט געשמידם,
אלע דייגע שוזערדן מאםטו געצרויבט פאר יעגע nyp,
וזאם האצן די שווערד פאר איר צו שסידן זיך .פאיויט.




143/
ז ע p ס ם ע ר סראגמעגט
1
דער כו» פונם סװעגלעבן ק&ל-םן איז שוין געלעגן
אין דער מאלפעס ערשטץ אפגעבראכעגעם שטעקן,
מיםצורײםץ מים זיך דעם גאנצן ארומ און ארום,
אי ן זײגע קרײזנדיקע אויגן פולע מיט שרעקן.
ראד אין ראד יאגגדיק און אײליק, רעדל אין רעדל,
זייגע צייגדליקע קינ^אקן שטאלן איינגע׳פיסן,
זײץ לויפגדיק פלום ם׳איז דער שגעלער לעדערגער רימען,
דער קאלבן * דער צװייג מקארשט םזן בוים אראפגעריםן.
און דער גלאטער, טוגקעלער לײ& מוגט שוזארצן געגער,
ער איז דאס / דער ערשםער געגאר^טער פארמעם געװעזן ־*
י ;ן וושכות פון זיין צלוט פארשריבן צו ווערן,
אלצדיגג זואס װי״טערע ךןרות נאר וזעלן לעזץ.
זײנע אײגשרימ&מייקע נזעגטשלעך״״געו וארענע הענט,
ער האט זיי צעשטרעקט נזיט געשליפענע שפיזן און נעצן,
און דטם רוי& פלוטנדיק צווישן זײבע ווייםע ציינעו,
מים גאגצע טשאטעם בייזע היגם כיטריש זיך צו העצץ.
2
נזיטן חאמער און נז*טן שארפן דלאט
פון איבגעװייד ארויס פארנזול-שפרוך און געזעצן,
און זיך איפערצולע^ן, פון גראגיש ארויפ,
גענזײפלט זיינע שװאריך״צעגלאנצטע גע«ן ׳״
אי־ ן דער טונקלגיש פון זיינע געהירן
זיך גלאט״־דערטאפט מ*ט די םעלזיקע ראגן,
מיט זײן פיגסטער צלוט ווילד אוימיאגנדיק,
ז־וי מיט זןן־״טויפגײ ליכט״ק אויפצוטאגן.


ci
;■ צ־ ©


r ©
X
$
a u c a
;׳ ' " ׳
״׳.׳•: ntr csateo r «*9«tr**3t o*« r״p rwe /ן t״״i. •:-r״״ur־י^ז ןג׳יד ’•;׳׳ c״j '-־־
׳׳ ׳ ?■■■ . ׳׳ ״».."«r» ; t- ״'־׳״*׳-,» r;•;-׳ ״׳- r \
?*■׳•׳. *;>יא£״׳» ,;׳£ . .qj ;^ן a **££•...,יי •׳;־
T ״ז- ?״׳? Tן^- ;״ • cv;»? r5,f. v, i?UT f׳r׳r׳T P״c.:'0,
* F f**£ 4j | Sf® 8^<££ן©״ת*
f •■* r £ v * • r x; ז יו ׳. © £ ז» ־, ׳ ־׳ ? r ■;>’.־ ; r * r;׳ ;.? ׳ a« t -r -r
- vr■/ :r tvifirasur fi?«w jurr^ry /׳ri ץ ״,.־; ״'■ ■r
, ׳״ ■ ז ז r/ .* '-.■ -׳■.■-■■ ’■•״׳ :
?••»*״. 0yr« rrrm csr**זr ?.» ?? . >.״
־׳־ ./.*•, £.״ ״ז
.־ . rי־\ •.״;,■ ^ ״ ־. :״׳- < ,.־׳־ ... ז ??■ :.,״
a*3 mssU :â– 'e-
â–  %
s* ־■ ד r$00t»r . .: r ••־ g* 3| ■ ■ ‘0ן :־ nJ ,ד
r> ׳r״*r ?־•■־.•׳ :;*£־׳; ■r־ •j-?r jr• . ,•- ־
×™ , ,.
׳ ׳ ־• • ’ .......................................
0׳ y r3 -.;׳r <(’?£ ׳׳’.; •r; £*•ך>״4;׳£ »־:׳
־ ״.' ; ״ r^;:-״qy r*f£|,
, , י ;־׳'-, ז ־׳• ^׳• ׳ ־;;׳»׳- • ־ • ׳.*׳'■ , - ״
׳; . ׳׳> . ■■' ־.,־׳ ׳■״••׳ , ״ ׳. - י * ■: ;


ווי דאס שוימיק״ערשטע מייל״ראד דעיולט
ס׳דזאט געטריפן ארוט זײנע שלײפן,
אלע טיםםטע פארײארגעניטן אין זיך
טיט קיצליק״&ןעציען &ליק צו &אגרײפן,
און מיפ דער כיטרעקייט פון שאקאלן
גע&ל*«עגעם פגרים-רעשם נאבצושפירן,
סיט םויזגם אוטוועגן און טיט קרימעגישן
דזרך װייטע וו*סםע םינסטערע געהירן.
8
פן ן יענעם פוים, אזגטער זועלכן
זיין הארץ האט געקניט אין מעההטן שווײגן,
האם מען דעם צלם פאר אים געמאכט,
פדן צחײ מון זיינע פעםםטע צוויגן.
פון די הערלעפע שירלינג׳-פלימן,
די מרײד פון םאקראמעמעס אויגח ־־׳
דעם גיפט אין זיין פעכער צו גיםן,
מ׳האםםון זיי ארזיס אויםגעזויגן.
און םו ן לזיטער גוטסקײט, פון געמרייקײט,
לע&נעדיק w יסגע :?ראגעגע ןןערטער ״
פון הארץ צו הז״רץ או יסגעפלימטערטע
װי פן ן געליבמן צו זיין סשערטעת ״
ווערט מג יםיש-ביטריש די פעטליע
םארן אוטשגילדיקן געמלאבטן,
און דאם גלאגקע מעסער געשלימן
גויפ װאם ס׳הײלינן קר.?ן ווערט געשזוטן.


r - ×™×– v*,-.*!* v-\ ×´ >. 4 * A .- . *
a *’> ? _ {9 19 ״ל? * *״■•, j** •' *;• V O > ץ»״״י?
, ׳*. •'? *;' “ « ,9 * .• ־־'. - * r ♦ •ft*״
< r fc ה *׳* * י. *a|u:״r : x■'4*:; *r ’ ■ » * 9 9 ,s s* ***“' 4» :-•' ;. *
ו ז■^ - » i* ? ׳» ד,- ד■ ׳יו * *י;. - •ײ ־־-**> *■> ; .
■5•£ »« ׳J'; » ״ ;■*־־* f? * r : ״' " ך’ <•: fj- j « : » * '■ 1 * •״ V ~ ••- ין t-t # 9 t: .׳־ * •.» | ״ r9 ׳'-־ ׳* > י' ׳״* ־'• ■ ז ־'■ *״ *'. ***
$* f f* t* f f 0 0 * < י*ץ ן * ■§% *■ ״ ? V r'* ? ־* ״י* '■■■ * * •‘f!/ 4 ־' 1 >*»• *י•,• &י \ ■ -' t * • * i£. f* > ■? ־t t r* <
? * *״ jf ’ ״ ' ;, * ץ ‘ * f 0 0 f ■?־ ׳י׳ $
na ■ ’O t * * £ ' ? T 5 * * £ 7 o' t*d^3 St T r
׳־c **/ r* ״ / g11 f 9 f * | ׳״*
rU’Ss ץ r ? 9 ך r f **t? ך ז . {"* »z f ?9 *" .
•■'j p? ׳* '■־ ׳ * >rr *2>׳ d׳ , '7 * ** ׳י /*' ** '''•*J ־
arr v(״ wr t, ׳•• • ׳ V * •: . tf'* 9 i ■ 9 9 *i ״’ -i
'׳ ־ r > ’־; i , ' . * • U' P ~f*r ; * ־' ' • -j » 4 < >* - /-i ««
7■ 7•,־ rdr* dr*< '
״»׳!*» * 4• -#*״׳* י <» >*» f >־'- ־ *• - j *- ■
â–  â– 
•*׳;; £3ו71 ־■’ ׳ rr:: -.1 ; ׳ל £V?i
; ז: .׳ - * >•- - • • ־* ן־• «־ ^־4 ^ --•< ־ af׳/•’ ־־:
■1׳״» f־r*׳^i־t£ * ?׳'־* ' •-״> *י• f t >״ j ‘׳* * ־ • v-i •' ׳ < i
r



6
/145
אז wיםגעטרוקנטע, שווארצע, ה$רטע ערד
דערפריידט ^ונזער גוף סיט פר״יד און מיט גלי־ק,
פארװאם זאל גישט טיפע פלויקייט פון הימל
פולן ^ונזער הוילן, ליידיקן ,פליק?
«, דאם ציםערדיקע זו^וגזער גאר פלויז
פזן k פולער, צייהיקער װייצץ-ז^נגן
מארזזאט זאל גישם אויפגעריםן, צעאקערט מארץ
פול זוערן מיימ אויטגעמענקטן פארלמגג?
און אז ליבטיקםטע, עמעקעדיקםטע פליט
מארטיליקגדיקער גיפט עט וזערט,
פארזו^ם גישם מון טיאוסטן און ע^עטפפן שלעכטםטן
דעם *עגקעגדיקן םארל^נג הייליק דערנערט?
דער טוליעגדיקער, גלעטנדיקער פליק
פון « שעםעלע, ווען ם׳קוקט אזוי מילד,
איז עס דען גישפ געוזאלםיק יײן זיין געפלעק
װי דער טיגער, צעשריגן פענקענדיק װילדן
זיפגטער פראגמענבז
1
די פאמפערם, די פליערם, די טאגקם, די ממרסאםן
גרייט עטי״ען זיי טיט מויש, מ*ם חזרינץ, טיט אויסראטן,
מיט אלצדיגג זואם טיר האפן פ^רטראבט און געמאכם,
«ין די אויפגעריטענע גריפער צו װערן םארשאטן.




14@/
גרײט שטי״ען זיי מיט גיפט, נזים גאז, מיט שנאןן,
איפער אונזער אזיפגעציטערט אלבן אויסצושיפן ־״
טויט און מארד פ׳איז יעדע םארנוול און פאראל,
וזאס כווו אזן הארץ מאם מייט גוטסקײט אויםגעליטן.
א, איפער אזגזער אויפריכמיקײם און גערעכטיקיימ
און איפער אוגזער וזיסן אזן דערגריגדן און אנטדעקן,
ווי םיגער׳־לאמעס, וזאם שפילן זיך סיט זייער רזי&,
כדי זיך נאך ת״1װהדיקער נזיפן ײלומ צו ^אלעקן,
און אוגזער גוטםקייט און ליבלעכקײט און געטרײקײט
און דערפארעמונגס״בליקן אזן רחמנ ות~טרערן,
איז עם נישט אין דער פארסאטערטער זאטקייט דער גחת,
כדי אזוי ארום גאך רציהישער צו קענען ווערןן
חיהאיש״־כיטריש ס׳איז דער מענטש, יזהסהיש אוכופאזזאלפן,
ס׳מאכט אים גאר גויטסוטיק די איסמ פון געםארן,
און ווי די חיה אין הייל דעם שוייפ פו ן זײן םארציקונג
פאהאלט דער נעגמש אין זײן פיגםטערן nw זײן דערפארן.
די טאנקם, ד• פליערט, די &אמײערם, די הארנזאטן
און די בלערלײ גאצ גאזן או ן מגיפח-גיםטן,
ס׳איז דאך נאר - געכםלט און געפארסולטן - לויערן
םוגם נזעגטש דעם פהממיש אזן חיהאיש-פאהפליםטז.
2
און גישט נאר אי־ן געקאזועטן אייזן און אין שטאל ״
טיר פאנצערן זיך אין געזזעטערםע, גלאטע ווערטערן
און טאטע פארן זון, און טאכטער מאר מאנזע,
און געליבטער מאר זיין אייגענער פאשערםער.


/ ► • 5 Cי5) \ ׳’ !־■■״׳" ׳'? 'י׳*“;.•
” ןד ׳’3 - • ׳
s>×´ffW ru ;dr? ms n
:< ' r â–  â– 
r•.. ״•> i־'r״•-- r-v-r^r
t»׳rr '׳;.״־׳ W״’c ץ״ז * - W*^T
,זך;,/??-: n •t,״.׳׳ q;T״r f/rnr׳-r '׳* ״?c
J ״ SV ? ז>: ז־ ׳• ׳ ' ־',׳ *־ 3 .if f״״fXTlif* Uff3q;־ ’1»
â–  K
5 r-r׳״׳jq־.M?rswr ?f
?rn ' ־ •■£׳r . r -r■״'■' .״.׳“■ •
׳* q«־;j|aGf׳a j»r״3 ל:•־ '•
־ ' ׳׳׳ ׳ ז - ׳ ״־• ■ ״ - ׳׳ .,- , , - f
, , ×´ - . . r â–  â–  . ......
•׳ ׳ ״*. \..-.,..’i; ״־. ׳י־ \i£qc■’ ״r
ד e: wq ■•; H׳-r *יאןן^ ״’־•■ ז f!
״ז^ *י |>^r tar - tstsctfts »f f tt!earo״ r ז״.• '׳,־.
w . :׳■׳'. .־ . .•׳ ׳׳׳ ., ..׳ ״ ״, : ־. n׳ ־; .. •־ ־ r .
|jg
*י f ? — - •?tf‘■: ״ ״ ׳ •״ •4 ׳ ׳ ur: ־׳■׳»: ז ; ־
?״׳.;׳׳-..n . ;'•-־■'■.״ ץ •׳’‘״.•״ rc ;׳••.; f״ r «. C'Vf'j״et
\ ־ ־ ׳•'. ־>£•׳ ״., • ׳ ׳ ■ r.-- ׳ r׳ ׳.-׳ ־■/ c ־ ׳,׳..


547/
גיעט נאר פון ל»נד צו לאנד, פוץ מדינה צז מדינה ״
3ין שוועל צז שװעל ם׳איז שארםע גרעגעץ געצויגןן
א, און דאס גייפטיקםטע און דאס געשליפנסטע
ס׳זייגען די פײלן פון די מענטשלעכע אויגן.
און אי ז דען ד» א גרענעץ פון קגאזז ?&רן ענ«ה,
און צו דער גײזער רציחה פונם שלעכטן,
און צו ׳״חײליקן״ נוקם״וגוטר זיין
סזגם קנאהדיקן גונון אזן גערעכטןן
א*&ער אוגזער גדלות און אוגזער ערע,
אי&ער אזנזער אויפגע&נלאזגקײם צזם מלאצןן
קמן דען גאך זיין שפלדיקס ווי די פריאח וזעג uv,
,פײ וועמ מארד איז רזם 3צך, נזיט מעדאלן אין לאצן?
וואםער ברזיסץ ווערט װאלםן גזיר דען גאך געזזאט,
וואס געוועזן «ן חזלאתן, יסוריםאזן נויטן,
אז די אייגציקע טרייםם גאך םז ן ח»רץ צז :זארץ
<*א*ו דטם .2אוויינען פון צ &עומפותדיקן םו*«ןן
א, מון אז דעם שטאלענעם פאנצער מ״קאן טרעמן ־״ ״•
און דאם שטארקםטע הארץ ןז׳מוז אויםזזערן צו שלאגן - *
אין דעם אלײן אפשר ליגט דער גייסט און ךי שייגקײט
פון דעם, זואס מיר טון »ון םראכטן pfc ז*גן.
3
און אפשר איז ןןןרפץ און מהומה און או יםראפזוג ג,
גאנצע פעלקער &*ן רצ״חזז איינש קעגן צחייפן,
זזערצער זטל ןוידער קעג״ן אויפגעפראפז װערן
מיט הייליקן גלוי&ן חון קומענדיקע צייטןן


in •*
׳n
2.,'jr er :if at; ׳>r׳t« a ■-
*Sfrtf ״r «*M״f ׳M«-,r.; £H f» an rw t.*a>i״q .- .. ׳-
30 *״f r^j i’»? ׳; u׳{ qt*m #r| wfn»
- - rt
mj set V»׳’;״q: i.efcracffr ?״-
«s׳.i qjfinr״q? uif :ןז$־ £wnzc-.»n
..־;.. ׳. ir^r ־up׳.:-. *#£#•» ,»
V
'• ' •׳ ■■
?׳; ,T flB £;;p״r?va «»rr -i ״..
rr.-ta syrrvu -* ■ h מ״r*״'S ׳־ ׳
r״ sr*״«» *Up ftr ־
1* י /.Kt art « orrfar«r״q|
>י׳ so 4f ma waists &$isur a'q-Jj srg&j - *
«O r->.5 iMjrqojn ~«n זזמין ar*fMO rr ־ *־־*
Mf ruw ‘״״o 'if»ur f״ca• ritr z״-:-\, >.o r״־״־!׳•׳׳ ׳ :
«•( r«aM rrsa ©*<״ an arj •sror arf
i ' -ja ' - • ־*. ‘\Z?v- ‘ ־ .ג';
«r 1 ?־a^r • •, ״; ץ••••.. f — י£ 5 ? ׳
׳ :׳’.•־־.־.”IU i,' ׳ ׳ -׳-» ' ‘ " -' •%
1 -. ' ־• : ־' ; , ׳ו,,י.׳זז
״••; ; jir’Cr'qu ;־”':׳ U?


/148
אפשר מוז עס צזערשט לזיערן מ*ט טויט ns נזיפ מארד
און י״עדן אונזער ריר או ן אלץ, וואמ מיר .?אװעןן -
אייגענע לייפער דאס מיםט אויג&ערן אקער״אייזן,
און אוגזער גלזט איבער אקער דער מלייץ-רעגןן
אפער סוז איפער גאנצער ערד צוערשט ליגן
אונזער אלעמענם &שזמפותדי^ער טו״טער,
אז ם״זאל קענען ארומגעמעץ אלע הערצער
איין גרויסע גחנז״-טרײםט, הייליק און לו י :זער.
זאל ד«ך א געזואלםיקע שרעק אוגז ארוכזריגגלען,
אזןזער טראבטן און פילן צו רייגיקן נישמ אויםדוערן,
אז אונזערע ווערםער אלע אזן אזגזערע מעשיס,
זיי זאלץ ריכטיק און אזיםריהטיק קענען ווערןן
ווערש דאך אויך די זוימ, געזעטיקט אין איר רציוזזז,
ווען זי »*ז געשםילט םון אירע װילדע ,פאגערן,
הערלעך און מילד א*ץ איר רזען און פאוועגן,
דאס שפיל פון אירע גלידער ,־ויל גאר גישט אויפהערןן
זיכער איז דאך נישט אבדערש, גיישמ ערגער דער נ־יענטש,
מיט זיין גאגצן מארנזיליקן און אויפראטן,
און דאס גוםמוטחןע שפילן זײגס מיט זיין גייפט
נישם װײיין^ער, חלילה, ׳* װי דעם הונטמ מיםן ש»טן.
4
אז ן דאס־״א פ״איז גאר אזא שפיל ,פלויז מיטן שטן,
די געװ^אלטיקםםע בחות פון זיך נאר ארויםצוקריגןן
פנים״יאל״פנים דעם לעפן אנטקי*גגאי£ער,
און דעם מוראדיקן שויש אפילו צו קעגען צאזיגן —


■־•־:• ״ • ״a ar״c ן• : ״r a rr ז. ; ד־ • ־ג;
* * > - ' irT ♦*h ׳־*״* ־
ץזז״ -,?׳ך.. ך ■-' jff•־ »׳ה מ/ W>״׳»
«»? »- •'•»׳׳•׳?r ־.•׳•ן f?r ;m r*״ H ..r:r..r■
>r trrr ?•c.׳•׳.׳ ײ׳ r;•”:״. r cP ה׳•
t$|jr״tr־)yti .*.,r״r! ׳ x r{,״׳•'׳'• "^י• י ׳;*:.׳
,)7!I r״•־ q‘,! \rrr «rrc״?.‘r a wrfr•׳-; ^י•
rr;,*r,״;• •••־.״׳ ״£״״׳» r- ןי-׳ה • r. --חד rjr.r.
,*» intr•: r ryroyr *n jn;h^ «trt*o
q rnfr?•׳q-arj «r^sr*sgf׳: ־׳ ׳׳ ״־"
.
r',’r'£?, ז i“r r/ , .£ r׳-: >., ... rr
׳ ״ ׳ '
מ>״״£ ז״״ז a׳״» ia״*W rw itfot&fa t
■ * ׳ Rw nti ׳•rr *־* ,דל״^מ ךן)ך:״׳ןן ?-׳״:
<׳
Wx'■' :?״•.> ז׳ז4׳-: ׳•״•;• v’• ■i?i■: ?׳:■' ft f*•
Iff״־ ;־;. ״:' r;׳s ‘■״- ,-■׳ .,■■• ״ ״׳.7 \ - .". ׳־־:
׳ » ״ ״
- • • ׳'•־־.


מיט גאזן, מיט גיפט, נזיט 9ולווער, כזיט &לײ, מיפז פייעו,
מיפ מייגעגעס צלזט אין פגים מריין צים צו שפייעןן
ד• ערעק פו ן נזעגט־ט - פוגם צעשריגעגעם הזורצןן ״
מיט הארמאטן און מיט .פנממבעם אי*ערצושרײעז.
מיט צמיאנעטץ 8ין די העגנז, מיט צלאנקען שליף
דעם פזזד פון אונזערע לייצער אראפצורייסן,
טז איינט איגגעװייד פוץ דער ערד גישט מור» צו ה»צן
מיט לייצ טון לעצן צו קעגען זיך ן1וײ1’ײ&ן *
רטד אין רי»ד יאגגדיק, רעדל ״ין רעדל לןימנדיק,
ג»נצע נזענטשן״׳נזחנm ווי מיט רימען 8נגעמרי&זן
יא, ווען ג*שט אי*ער אײגענעם יילזט ארי&ער,
ם׳הטרץ צגץ פטרן מזזום פון לעצן ס׳װאלט שתיין גע&ל**ן ״ -
*8, דטם-א ס׳טיז נטר א שפיל אזא, אויף טויט און אויף לע.פן,
די גרעסטע דערצארעסזגג ^ין זיך צו קעגמן דערשפירןז
נז*ט פזלן זזארצן אײנער דעפ צווייטן צו דערפילן,
אייןעו דעם אבדערן צו דערזען נויט ליפטיקע געזזירן ״
«, צז קעגען טריפער טזוי דעט פיוםטער־״צעשטטנטן ווהופ,
צווישן מעגםש און מעגטש געזוט&טיק-וזילד טו־יפגערימן ״ ״
פון שגאזז און מניפה, גלןמז׳ן און רצימה,
מון צײזקיי^ טון פאלשקײ® כןײגסאל נייטט כזער צו זויסן.
i 11U II t Hi HJ11 U H11


Hil â– Hl Hi Hi Hl HIM
- ׳ -■ , ,’
-
â–  .
*e״‘UU j :i,*;;v.y.<,:,.lz. ply ״up o '?•>
» ... - - . ' . . . .' ■.
. â–  ..........
׳ '. ..
. i- i p-3.,. P J.:-
. ״ ־-'BU ■■■ J .. 4 . - a «1 «*
U; - ׳ ,;• r, ;• /־ ?.<״ 5 ־,״;.?? i:מן - ״ {yif?7
• - .,
• uu״j?:״״. • lu r.
«» m« .' n; -> jin;־.וה■ xp
' J 3״ - ; ij?־: - *p י,,; •.. • j ;; i j n j,: g j
w Ux;>fu tyu/.
iip.-yi IX 0 ;u. ‘״,״px־ , ... j ... ; .• ״ ' t. *, , ,


ד א ם n ו ס ס ה
ק א &
ט ל
אז נויט עימערץ און מי& אותױת און נו*פ הארנזולן
ס׳קרײזם ארום דער סענטש ארןפ ז ין אייגן לע״ן
וו־י נײט פלאגעםן, ווי סיט צעצונדענע שטערן,
מ*ט שטראלגד״נןע ליפטינןי ישן זיך צו פארוועפןי
אז אלע אזגזערע געדאנקען און חושים און געפ״לן
מ״ט יעדן ריר, נזיט יעםוועגן .פאוזעג, שוין אפגעמאםטן,
אויף לויטל אזן אזיף קווינטל ם׳איז שוין אפגעוואויגן
דער זוערם ־י• אײגפ קײגן צוןי־יטןן ־׳* צומ טײערץ סו ן פראפטן״
און ווי דער פארלאגג פזן אלע קערפער, פון יעדן אטאמ,
איז דאך אויך פון אונזערע חערצער צום בע&טן מון גרעםטן,
און מ*ט אלע בזזוה, נייע און אנגעזאמלמע,
אלץ שטארקער און אלץ וזערער זיך צו פארמעםטן;
וועט ד^ך אויך םון אונזערע פזאפגדיקע פיגםמערגישן
אן אזיםגייענדי^ע זון ליכטינן אמאל ארויסשווע&ן
מיט עכטער גוטסקייט, מיט אויפרימטיהײט אײגער צום צו־וייטן,
אײנער דעם אנדערן זיך אלצדינג צו פארגע&ן.
זע װי זזערלעך ם״איז דאפ די וועלט ארום און ארום
און דאס, וואם מ׳חאט געטאכמ, ווי שענער ם׳קאן גאך װערץ,
מי t לי&לעבכךיטן נאך םיל מער דאס לעפן אגצוסילן,
אונזערע פענקעגישן צו זעטיקן און צו דערגערן.
דיי הערלעכקייט פון אזא פליער ,ױען ער קריייזט ארום זיך -
איז דען אזא שיייגקיימ צו זייץ נאר םארדארפערן
װארוס ודער קען זיך מיט זיין שפילן ד״עץ פארגלייבן,
גישם דער געזזאלטיקער אדלער, נישט דער לייכמער שפארפערן


& *
a ?

t*
r c
e e מ ~ q
ײ■: ׳׳״ jf: £־ >״־;r:i״rr; זןן cי־• .״ r.,•־'’
••ts arra r^r chuto arra f**| 4**£ץ
rr־• ״ n* «*« vntiru^.
×´ , .. .,
ןזן ס׳י^זמ ru :Kr.M-q'n aq>*:?:-׳׳ V.־. ai
×™
'■ : . ׳ f
»|sraci j ־ ־ןי׳ ן־י;״«״ו/ ־־׳?•' * ז זז־ ״־ז ׳f» ך־״׳״ך r^r nqrg - .r-u
. • : ׳׳ ז rqr aaeftut * ? ׳. tr.f
ןז? ?nj׳ ׳־. u nijrsqr -?a*־,tv:״: a? i ?׳;% r«f ?״״
־ ״..■ earn, cu ׳;״ O«
י ־ ״ ׳ 1
ז-׳די^ srp r :fzr/; ,;sair'qtf fi’l •■׳..־. ־.׳■ ?■;
־•■־-' * ׳ • . - . ן •
^ןז״זדז ra־■•׳ ״.-• ;״; ״׳r׳■׳ ׳י ■•'C י; ״ ■ •• ׳י
* - • ' U Vf׳T* ;i'?sr ״- ? •
fru^g arrg aq rre ־••r ־•>;:- ץ• ; .. ־׳ ־
rrw־׳rf ץ»£ *WUf ״ ז *4«? jracB:ז'הז ר-ז׳ י■^•־;
יז'.)׳ײ־״4־? a •r r?*i *׳״i taf a׳c
* ׳ ............״ ~ ■ ׳ ־ ־׳ - ׳
״ ׳ .
,׳ '־• ׳ ׳׳ iS־ “־׳■ ־ T ; '־ f ׳ er?.' ׳ ׳ ־׳ ז a ׳ ־ • r״r; .;r qq f r ד > f i ;.r
J. : * ־׳? • “ ־• ־. \ : ׳ ׳, . - ■ ; . • •׳. ■ ,


151/
און דער פאנק, איז דאס נישם אן אויסגעגראפעגער מאטוט,
נײפ ^ונזערע חענפז ם«רן אקער-אייזן 8יס צו צוימעןן
יא, אלצדיגג, וזאם מיר טון » ז ן די ז»פן, וואס מיר מאבן,
ם׳א״ז דאןי וואהער פוורון גאר פון פעגקעגד״קע טרוימען.
יעגער מלום פון לעמעלע מיט וואלף, הון לײ& מים ציקעלע,
און &ון מענ^לעכן קומעגדיקן, ווײפערן לעפז,
8, אז א מענפזש ה»ם דאס גאר בעקןלגפ טראפהן גלוייז,
n יפל דאנק, װיפל הייליקע פוייד, וויפל פארגע&ז.
און אם־־דאס, אז מיר-א זײנען גאך פארהאגען און דא,
אז נז׳זזאפ &וגז גאך גישט מ»רבז*ליקט און אויסגעראטן,
איז ד»ס גישם דער זיפערספער !אװייז &ון .געסטער שכר,
אז מײליקע געםלעכקײט »*ז מער װי *י־יזער שפןן
»ון דערמאר וועט אונזער וזעג קייבמאל מער ניעט או־יפזזערן,
אפילו ווען פארקריפן בויר מוזן זיד ווי די קרמטן,
מלע פיגטםערגימטן מיר זועלן זיך אויורב&ויערן,
ל״כטיק״צעגלאנײטע מיטן שפיל פון ליפפ און מון שאמן.
און ווי די שמויפן פון צע?זטערטע, צעריפענע פלאנעפן
אין גייע װעלםן אין ליפפיקע זונען אויסצוכןרי יזן,
אזוי ציען מייר צעשטזיפפזע פון ערד״פזייל צז ערד״״&ייל,
איײער אלע פינסטערע קרומענישן אר-צערצושפרײזן ״
זע ווי ליבפ״יק-ע^ייין ם׳איז דאס די װעלפ ארום »p ארום
און דאכז, זזאם ס׳האט געמאכם, .*זי שענער ס׳קטן באך ווערןן
ps דא& אליין״א• אז מיפ ציפער, מיפז אות אזן טימ פארמול
דאס זזערלעבע שפילן ם׳וועט שוין מער קייגמאל גישט אויפהערן.



■ : r • ■■ r
׳

י• ״ ;ז "־׳
׳■ ;•־־׳ ■־■ ■•׳ ■ ־. * ז.׳.• ־׳׳. i ן ז׳ח
yr*'
* r 9 * * «• e ׳• : י ־ r י י
*. ׳» $■? r r ־׳* 1
>?£״ ז ז
. ■ ־ ; י '־: ' ׳ ׳ ; ׳ ״ '־ ■ • ׳ ׳

י/....., ׳:
yr yr* ״;.׳ ׳ ־ ז r: . • ?־׳»
יד׳ ?i
■.־•:; ׳ ׳־. :.׳.־־־ ז • - ׳, . ־. yז ־. •׳/:׳ r ״; י r
י ״ י ■ ־ ׳י ׳׳
■> * •־ ׳ •- ץ ’ •# ». r ״ f
•׳ ״ ■ ’ ‘ * r - * ־׳
ך ך * * ־
r . .. . .
K - - - , . , • , « ׳ ־ ׳ *
־׳' 'י-׳'-
י■ ־- י י-׳ . ן r - ••?״•• ־.’. •־ ■ ׳.
r - .׳••* r ״.

4? 'ר״* ?
׳. ׳ * \ ■ ׳ • ׳’. ׳;׳ . ׳
־ *•־ ' 1 ! •1 * ■ »׳©- ׳«
«■ * ׳ « ׳■ V ן » M.־ ד ■ > , U• I
ar
’ i ■ > ■ ־ ז' ז '. ׳ י