Citation
Na nigna na roorono toke a John

Material Information

Title:
Na nigna na roorono toke a John
Abbreviated Title:
[Gospel according to St. John]
Creator:
Codrington, R. H. (Robert Henry), 1830-1922
Donor:
Codrington, R. H. (Robert Henry), 1830-1922
Place of Publication:
London
Publisher:
London Society for Promoting Christian Knowledge
Publication Date:
Language:
Austronesian (Other)
Bugotu

Subjects

Subjects / Keywords:
Bugotu language -- Texts ( lcsh )
Bible. Bugotu. ( lcsh )
Genre:
reader
Spatial Coverage:
Oceania -- Solomon Islands -- Isabel Province -- Santa Isabel Island
Coordinates:
-8.030556 x 159.176111

Notes

General Note:
VIAF (name authority) : Codrington, R. H. (Robert Henry), 1830-1922 : URI http://viaf.org/viaf/46858862
Language:
Bugotu language
General Note:
Inside front cover, the bookplate of Robert Needham Cust

Record Information

Source Institution:
SOAS University of London
Holding Location:
SOAS, University of London
Rights Management:
This item is licensed with the Creative Commons Attribution, Non-Commercial License. This license lets others remix, tweak, and build upon this work non-commercially, as long as they credit the author and license their new creations under the identical terms.
Resource Identifier:
249261848 ( oclc )
IG Bug.225 /39767 ( soas classmark )

Downloads

This item has the following downloads:


Full Text
NA NIGNA NA ROORONO TOKE

A JOHN.

BOGUTU



BIBLE. Bugotu.

[Gospel according to St. John in
Bugotu.]






NA NIGNA NA ROORONO TOKE

A JOHN.

I. NA THEWGNA.

1 Tagna na turugugna na Ha-
gore, ina na Hagore itagna God, ma
na Hagore I manea God. 2 Mi
tagna na turugu iaani itagna God.
3 Ke vuha itagna na komi fata gou-
govu; me bosi tavoga itagna sikei
ke vavuba liiri. 4 I koragna na
havi; ma na havi na nidia na raraba
na komi tinoni gougovu. 5 Ma na
iaraha ke silada tagna na puni, ma
na puni ke bosi tawolia. 6 Na ti-
noui. God ke vctifa mai, ua ahagna
John. 7 Ä«aani ke mai, ke nia mai
na tuturi, ke har/a tuturia na raraha
larceni, gi ma na komi tinoni keda na
nia vaututuni na vunegna i manea.
8 Bosi manea na raraha; me ke
haga tuturia na raraha. 9 Ia/ieni
na raraha tutuni ke vararaliara na
komi tinoni ke mai i maramagna.
10 Imanea tagna na maramagna
gohi, me ke vulia turugu na mara-
magna i tagna, ma na maramagua
ke bosi githatha manea. 11 Ke mai
tagna nigna na fata gougovu, ma na
komi nigua na tinoni kena bosi kali-
tia. 12 Marabai keua kalitia, ke
mananira i maraira, gi keda na nia
datbegna God, kena vaututunia na
abagna; 13 Kena bosi nia vulia havi
mai na gaugabua, mi tagna na ma-
gnahaginiagna na tono, me bosi he-
hegna na tinoni, mi tagna God va-
mua. 14 Ma na Hagore ke vuliai

tono, gi ke mono itada; migami kiti
regia na rarahagna, ke vagagna na
rarahagna na Datbegna sikei vamua
itagna na Mama, me vonunia vamua
na sonihathavu ma na tutuni. 1 ō A
John ke tuturi tatea i manea, me ha-
gore heta, me gagua, Ä«aani i manea
ku hagorea gohi, mu gagua, ke mai i
legugu, mi manea ke nago i tar/ua
gohi; na vunegna i manea ke kidi
nago vano i taj/ua. 16 Migita gou-
govu kati hatia i tagna na fata ke
vonu i tagna, ma na sonibatbavu po-
pogna na sonihathavu ; 17 Na vune--
gna ke bera mai na roorono i veitula
tagna a Mosesi, ma na sonihathavu
ma na tutuni ke vulia tagna i manea
Jesus Cbrist. 18 Teo sikei tinoni
ke bosi regia God; na Datliegna si-
kei vamua, ke mono tagna na he-
hegna na Mama, I manea ke hagore
tatea gobi.

19 Mi iaani na nigna tuturi Jobn
ke tatelia, marai Judea kena vetulaia
mai Jerusalem mara na komi mane
bavugagi, na Levi, na mai buatiagna,
mena ania, Aliai igoe? Me tuturi
tatea, me bosi nia hugu. 20 Me tu-
turi tatea, me gagua, Inau ku bosi
Clirist, ea nira. 21 Me gagua mara
kena huatia, ba abai? Igoe a Elia ?
Me gagua i manea, Inau teoo. Me
gagua. Igoe iaweni na porovete? Mi
manea ke goi bagore, Teo. 22 Na
vunegna i maraira kena goi gagua,
Abai igoe ? gagua gi kiti da vano tu-


4

JOHN I.

turia vanira araliai kena vetula gami
mai. Na liava ko liagorea tamua?
23 Me gagua i manea, Inau na livoi
tinoni ke bagore hadi tagna na vido
i gou, me gagua, Koti talu va jinoa
na hananagna Lord; ke vagagna
Isaia na porovete ke velea gohi. 24
Mi maraira geri, kena vefulara vania
mai, maraira kekeha na Varise. 25
Mi maraira kena goi huatia, mena
gagua, Me hava igoe gi o siuvitabu,
ko bosi Christ, mo bosi Elia, mo bosi
porovete geri ? 26 Ma John ke ha-

gore vanira, me gagua, Inau ku nia
siuvitabu na bea; mahai ke sokara
gohi i hotagi patumiu, koti bosi adoa
imanea, 27 Imanea ke mai i leguc/u,
mi manea ke kidi nago vano i tagua:
me bosi ulagac/u na unuhiagna na
gatho 'tagna na naegna. 28 Meke
eia na komi fata ira iani Betliabara
tagna na thevu i bea Jordan, a Jolin
ke siuvitabu tagna.

29 Me dani vuovugoi a John ke
regia Jesus ke mai, me gagua, Regia,
na nigna na datbei sipu God, ke hati
tavoga na paiuhagna na maramagna !
30 laani inau ku velea gohi, Na ti-
noni ke mai i leguc/u, na kidi vune-
gna mai i tac/ua, na vunegna i manea
gi â–  e nago vano gohi i tagua. 31
Minau ku boi adoa mua i manea;
ma na mai tuturiagna vanira Israel,
na vunegnaiaaninau ku niamai siu-
vitabu na bea. 32 Ma John ke tu-
turi tatea ke nanaba, me gagua, Mi
nau ku regia na Taruna ke lioru mai
tagna na parako ke vagagna na ku-
kuu, me mono i popogna. 33 Mi
nau ku boi adoa mua i manea; Mi
manea ke vetulaugna na siuvitabu,
me gagua vaniu, Ko regia na Taruna
ke horu mai, meke mono i popogna
aliai, i maneakenia siuvitabuna Ta-
runa ke Tabu. 34 Mi nau ku regia,
minau ku tuturi tatea ke nanaba, ma-
nea na Uathegna God.

35 Me dani vuovugoi a John ke
sokara, me rua na nigna vaovarorco;
36 Me regia Jesus ke taitaviti, me
gagua, Regia, nigna dathei sipu
God! 37 Mi romaraira koro legua

Jesus. 38 Ma Jesus ke rei tabiru,
me regira romaraira koro legua i
manea, gi ea nira, Na hava koro
hiroa gi koro gagua romaraira, Rabi,
(tagna na hagore tugu, Velepulii)
ivei ko monoi? 39 Me gagua va-
nira, M ai regia. Mi romaraira koro
vano, moro regia na vido ke mono,
ma na vidoi magavu ke vagagna e
salage. 40 Mi sikei tadia romaraira
ke ronovia John, gi e legua i manea,
i Anderu tahigna Simon Peter. 41
Me kidi regia pada na pukuni to-
gagna Simon, me gagua, I rogami
kuru pada a Mesia, (na hagore tugu,
Christ). 42 Me tala^na vano i tagna
Jesus. Ma Jesus ke dorovia, me ga-
gua, Igoe a Simon datliegna Jonas;
da goi kilogo Kephas, (tagna na ha-
gore tugu, Peter).

43 Me vuovugoi gua a Jesus ke
magnahaginia na rugu au i Galilca,
me regi pada a Vilipi, me ania, Ko
mai legu. 44 Ma Vilipi gna Beth-
saida, na thevu meleliagna Anderu
ma Peter. 45 Ma Vilipi ke regi
pada Nathanaei, me ania, Igami kiti
regi pada i manea, a Mosesi tagna
na Rooro7io veitula, ma na komi po-
rovete kena risoa, a Jesus na dathe-
gna Josepli gna Nasareta. 46 Ma
Natlianael ke gagua vania, na fata
ke toke ke da ruguau mai tagna Na-
sareta? Ma Vilipi ke ania, Ko mai,
moko regia 47 Ma Jesus ke regia
Nathanaei ke mai regia, me hagore,
me gagua Regia, na pukuni dathei
Israel, ke bosi mono na piapilau i
tagna. 48 Ma Nathanaei ke gagua
vania, Ivei ea gio adou nimua ? Ma
Jesus ke ania, A Vilipi ke boi kilogo
mua, ko mono saragna nafig, mi nau


JOHN I, II.

ku regigo. 49 Ma Nathanaei ke
liagore tabiru tugu vania, me gagua,
Velepulii, Igoe na Dathegna God;
Igoe na Tliabadia na Israel! 50

Ma Jesus ke hagore tabiru vania,
Na vunegna inau ku liagore vanigo,
ku regigo saragna na fig, ko vautu-
tuniu? Mi vugoi valiha ko da regia
na fata ke hutu vano tagna na komi
fata iaani. 51 Mi manea ke hagore
vania, E tutuni, e tutuni, inau ku
liagore vanigamu, I keagaieni vabo
koti regia na parako ke ha?zavia, ma
na komi nigna Taruna veitula God
ke da na hadi, me ke da na lioru mai
popogna na Datbei tinoni.

I?

II. NA TUEVUGNA.

1 Me tolu na magavu na laulahu
gna taulagi i Kaua na vido i melia i
Galilea ; ma idogna Jesus tadia. 2
Mi maraira kena kiloa mai a Jesus,
mi mara na komi nigna na vaovaro?zo
tagna na laulaliu. 3 Ma na wine
ke bosi nabadia : ma idogna Jesus
ke mai ania, Ke teo na wine itadia, e
gagua. 4 Ma Jesus ke ania, Na
hava itagua mi tamua, vaivine? na
magavuf7u ke kosi jufu mai mua. 5
Ma iclogna ke anira na komi tano, me
gagua, Na liava ke da vetulagamu
gna, koti eia, e gagua. 6 Me sopou
e ono na tabili gaīiira, na bali vara-
rabadiagna na Judea; na vonugna
sikei ke nanaba e rua be tolu na rua-
vatu. 7 Ma Jesus ke aniraf Koti
toia na bea kori tabili meke vonu
govu. Mi maraira kena toi vonua,
me jata. 8 Me goi hagore vanira,
Koti tliaopia kea^aieni, mo koti da
vano hea na tbaba. Mi maraira kena
vano hea. 9 Mi manea ke tliaba ke
gnaignamia na bea ke tabiru i wine,
me bosi adoa na wine ke kalasu mai
ivei; mi maraira na ta??o kena thao-

pia kena adoa; gie kiloa na tinoni
ke eu taulagi, 10 Me ania, Na komi
tinoni kena kidikouvia na wmetoke,
ma na komi tinoni kena kouvi setbea
gobi, gi kena kemulia na wine ke
bosi rae toke, migoe ko ta?ioli poloa
mai na wine ke toke. 11 A Jesus
ke eia na turugugna na regithehe
eni i Kana i Galilea, gie tatelia na
siladagna, mi maraira na nigna vao-
varo??o kena vaututunia.

12 Me govu gie tororo lioru i Ka-
pernaum, I manea ma idogna, mara
tabigna, mi mara na Vaovaro?io ; mi
maraira keua mono, boi setlie na
magavu.

13 Ma na nidia na Thovoliu??i na
Judea ke garani, ma Jesus ke vano
liadi i Jerusalem. 14 Me regi pa-
dara tagna na vido ke tabu kena
sabiri kau ma na sipu ma na kuuku,
mi mara na tugu Ä«ono kena sopou.
15 Me eia na gathi gatlio, me f/if/i-
aura govu tagna na vido ke tabu, ma
na komi kau ma na komi sipu, me
rotea tavoga na nidia na ro??o kena
juka ro??o, me kolipogoa na nidia na
komi sape. 16 Me hagore vanira
kena sabiri kuuku, Hati tavoga na
komi fata eni; koti sa eiagna na
vathei sabiri na vatliegna Tamapu.

17 Mi mara na Vaovaro??o kena ga-
gana tabirua ke vagagna kena risoa
golii, Na bali lielie guguvu na vathe-
mu ke gani govua gohi inau. 18
Mi marai Judea kena gagua nia,
Na liava na vaugitbatlia ko da tatelia
vanigami, ko eia na komi fata eni?

18 Ma Jesus ke goi gagua vanira,

Koti da reoa na Vathe ke tabu eni,
mu ku da goi sokaraginia e tolu na
magavu. 20 Me na gagua na marai
Judea, E vati tutngu me ono na vi-
noga kena eia na Vatbe ke tabu eni ;
migoe ko da goi sokaraginia e tolu na
magavu ? 21 Mi manea ke hagore-

agna na Vatbe ke tabu, na tonogna.


6

JOHN IL III.

22 Me sokara tabiru sania na tiiehe,
gi ena gagana tabirua na komi nigna
Vaovarono ke eia na liagore iaani; gi
ena vaututunia na rioriso, ma na lia-
goregna ke bagorea a Jesus.

23 Mi inarea i Jerusalem, tagna
na Tliovoliujū na laulabu; mi ma-
raira kena setbe kena vaututunia na
ahagna, maraira kena regia na vaugi-
thatha ke eia. 24 Ma Jesus ke bosi
lubatia vanira, na vunogna ke githa-
tha govua na komi tinoni; 25. Me
bosi pitua ahai ke tuturia vania na
tinoni; me adoa liegegna na fata i
koragna na tinoni.

III. NA THEWGNA.

1 Ma na mane na Varise, na aba-
gna a Nikodemus, na vunagi itadia
na Judea ; 2 Mi maneake vauo regia
a Jesus ke bo?ii, me vano ania, Vele-
puhi I igami kiti githathago igoe ko
turugui velepubi mai tagna God;
eigna God ke da bosi mono tagna
hai, ke da bosi talu eia na regithehe
vagagna koeia gohi. 3 MaJesuske
liagore tabiru vania, me gagua, E tu-
tuni, e tutuni nau, ku hagore vanigo,
abai ke da bosi goi vahu matliauania
gua, ke da bosi talu regiagna nigna
maramagna G od. 4 Me gagua Niko-
demus, Ivei ke da goi gagua gike da
vahua na tinoni ke kuekue gohi ?
Ke da gohi hage gua tagna na kutu-
gna idogna, meke rua na rugugna au
mai? 5 Ma Jesus ke goi gagua
vania, E tutuni, e tutuni, inau ku
liagore vanigo, aliai ke da bosi goi
vahuagna na bea mana taruna, ke da
bosi talu hage tagna nigna na mara-
ma^naGod. 6 Ahai ke da na vahua
maftagna na tono, na tono; ma hai ke
da na vabua mai tagna na taruna, na
taruna. 7 Ko sa goi nia vere eigna
iuau ku hagoro vanigo, mu gagua,

Koti da bosi goi vahu matlianani
gamugua,koti da bosi talu regia 8
Na guri ke guri ivei mi vei ke hehe'-
gna magnabaginia, moko ronovia na
tagumu gna na guri, moko bosi adoa
ke kelasu mai, mi tagna ke vanoi;
ke vagagna iaani na tinoni ke valiu
tarima. 9 Mi manea N ikodemus ke
ania, Ivei ke da gagua na eiagna na
komi fata iraani? 10 Ma Jesus ke
lngore tabiru vania me gagua, Igoe
sikei na Velepuhi Israel, moko bosi
adoa na komi fata iaani? 11 E tu-
tuni, e tutuni inau ku hagore vanigo,
igami kiti hagorea na liava kiti adoa
golii, migami kiti tuturia na. hava
kiti regia gohi; migamu koti bosi
hatia nimami na tuturi. 12 Inau
ku iuturia vanig.imu na komi fata i
thepa, migamu koti da bosi vautu-
tunia, mivei koti da nia na vaututu-
niagna na komi fata i popo? 13
Mahai ke bosi liadi i popo, mi manea
begegna vamua ke lioru mai golii i
popo, na Datliei Tinoni, ke mono i
popo. 14 Me ke vagagna a Mosesi
ke taluliadia na poli tagna na meleba
ke gou, ke vagagna iaani ke vabia
gohi na talualiadiagna na Datliei
Tinoni; 15 Aliai vamua ke da vau-
tutunia, ke da bosi teoa, meke tanolia
na havihau.

16 Na vunegna God ke dothovi
puala na maramagna, gie tamatba-
ginia sikei vamua ke vaututunia
ke da bosi teoa, meke ta?wlia na
liaviliau. 17 A God ke bosi vetula
mai na Datbegna tagna na mara-
magna, na mai valii vatheheagna
na maramagna, me ke mai ha^a va-
liaviagna na maramagna. 18 Ma
hai ke vaututunia da bosi valii vatbe-
hea; ma liai ke da bosi vaututunia,
ke vabi vathehea gohi manea, na
vunegna ke bosi vaututunia na alia-
gna na Datliegna God sikeijvamua.
19 Mi iani na valiiagna ; na raraha


JOHN III. IV.

7

ke mai tagna na maramagna, niana
komi tinoui kena magnahaginia na
puni, mena bosi maguahaginia na
raraha, na vunegna na nidia na ta?zo
ke dika. 20 Na vunegna abai ke
eia na tauo ke dika ke nia siriu na
raraha, me ke bosi garania mai tagna
na raraha, e goi tat.e i dika na nigna
na tano. 21 Mi manea ke ta?io tu-
tuni ke mai tagua, na raraha, ke liaf/a
tatelia na nigna na tano, ke tano liiri
tagna God.

22 Me govu na komi fata iaani, a
Jcsus mi mara komi nigna vaovarono
keua taviti tagna na meleha i Judea,
me mono i tadia me siuvitabu. 23
Ma Jobn ke siuvitabu i Enon ke
garania Salim, na vunegna ke setbe
na bea, mi maraira kena vano mena
iiatia na siuvitabu. 24 Mi maraira
kena bosi talua mua a Jolm tagna na
vatbe t&tari. 25 Mi mara nigna na
vaovarouo a John mi mara na Judea
kena nia veihuhugu na vararalia.
26 Mi maraira kena vano regia
Jolm, mena gagua nia, Velepubi 1
manea ke mono goliii tamua i Jordan
sina tlievu, moko tuturi tatea ri, ko
regia, ke siuvitabu, mana komi tinoni
gougovu ke vano regia. 27 Ma
Jolin ke bagore tugu vanira, me
gagua, Na tinoni ke bosi talu taaolia
na fata, me ke da bosi liea mai i
popo. 28 Igamu koti ro??ovia nimiu
eigna ku hagore mu gagua; Iuau
bosi Ohrist, me ke kidi vetulau mai
na nagoviagna. 29 Aliai ke ta?iolia
na vaivine manea ke taulagi; mana
kulagna ke taulagi ke sokara, me ke
ro??ovia, me ke nia tootor/o na hagore-
gna ke taulagi; mi iaani na nit/ua
na tootoc/o ke vonugia gohi. 30 I
manea ke da baubaluliadi, mi nau
ku da hujuhoru.

31 Ahai ke ma ii popo, i manea i
popogna na komi fata gougovu; ma
ahai i thepa, manea tagna na thepa,

me ke hagorea na komi fata tagna na
thepa; meke mai i popogna na parako-
i popogna na komi fata gougovu. 32
Mana komi fata ke regia me ke ro??o-
via, ia?ieni ke tuturia; mabai ke bosi
hatia na hagore ke tuturia. 33 Ma-
hai ke hatia na hagore ke tuturia.
me ke pui?zi vaugithatha God ke tu-
tuni. 34 Maliai God ke vetula mai
ke hagorea na komi liagoregna Goci,
na vunegna God ke bost hea na ke-
keha taru??a. 35 Na Mama ke do-
thovia na Dathe, me talua na komi
fata gougovu tagna limagna. 36
Ahai ke vaututuuia na I)athe na
havi hau etagna, maliai ke boi he-
hegna na Datlie ke da bosi regia na
havi, ma na dikatagna God ke mono

1 popogna.

IV. NA THEVUGNA.

1 Ma Lord ke githathara gohi
mara na Farisi kena ro??ovia a Jesus
ke hatira na vaovaro??o me siuvita-
bura kena setlie vano tagna John;

2 Mi manea Jesus ke bosi siuvitabu

hegegna, mi mara na komi nigna vao-
varo??o liegedia: 3 Gi e thovohaliu-

nia i Judea, me goi vano gua i Gali-
lea. 4 Me taviti thovohaliu??ia
Samaria. 5 Me vano tagna na bae-
base melelia i Samaria, na abagna
Sukor, i liiligagna na vido a Jakob
ke hea gohi na datliegna J oseph. 6
Mana nigna lodu i bea Jakob tagna.
Ma Jesus ke tooa na taviti, me sopou
garigiegna na lodu i bea: ke vaga-
gna e ono no vidoi magavu., 7 Me
sikei na vaivine gna Samaria ke hac/a
mai thaothao bea. Ma Jesus ke ania,
Heu gagua bea mai. 8 Mi mara na
vaovaro?zo kena vano tagna na melelia,
kena ha?/a sabiri va??a. 9 Ma na vai-
vine gua Samaria ke ania, E hava
igoe na Judea gi o kaeu na hego ga-


8

JOHN IV.

mua bea, inau na vaivine gna Sama-
ria? Na vunegna maraira na Judea
kena bosi kulaga Samaria. 10 Ma
Jesus ke goi ania, Gi koda gitliatlia
na nigna soniliatliavu God, mahai ke
bagore vanigo, Heu gagua bea mai,
moko da kaea, me ke hego atu na bea
liavi. 11 Mana vaivine ke ania,
Vunagi, e teoo nimua na bali thatha
bea, mana lodu i bea ke teve; mivei
tamua na bea havi ? 12 Ko vunagi

haluhadi igoe tagna tamada Jakob ?
ke hegami na lodu i bea, mi manea
ke kouvia, mi mara na komi datlie-
gna, mana komi nigna na kau. 13
Ma Jesus ke ania, Abai ke kouvia na
bea iaani ke goi ha#a kouu gua; 14
Mahai ke kouvia na bea inau kuda
hea atua, ke da bosi goi haga koou ke
bau me hau, mana beainau kuda hea
atu ke lodui bea ikoragna ke sasalala
tagna na havihau. 15 Mana vaivine
ke gagua vania, Vunagi, ko lieu mai
na bea iaweni, gi kuda bosi hagia kouu
gua, mu ku bosi goi mai thoathoa bea.
16 Ma Jesus ke ania, Ko taviti, moko
kiloa a taumu, moko tabiru mai. 17
Ma na vaivine ke gagua vania, Ke
teo a ’taurju. Ma Jesus ke ania, Hii,
ko liagore toke, Ke teo na taugu, ko
gagua; 18 Na vunegna e lima gohi
na taumu i ja?iigna, ma na tinoni ke
mono i tamua i keagaieni na bosi tau-
mu; e tutuni puala ianeni ko hagore
tutunia. 19 Ma na vaivine ke ha-
gorea vania, me gagua, Vunagi, inau
ku adogo na porovete. 20 Ara kue-
mami kena tanohahaii na komi banu
ke tabu tagna na suasupa iaani; mi
gamu koti velea i Jerusalem na pu-
kuni vido bali tano tabu. 21 Ma
Jesus ke ania, Vaivine, ko vaututu-
niu. ke garani mai na vido i magavu,
igamu koti da bosi tano tabu vania
na Mama tagna na suasupa iaani mi
Jerusalem gua. 22 Igamu koti eia
na fata ke tabu koti bosi adoa; mi-

gami kiti tano na hava kiti adoa; na
vunegna na havi ke mai itadia marai
Judea. 23 Ke garani na vido i ma-
gavu, me jufu gohi, mara na pukuni
tano tabu ke da na ta?zo taru?ia mi
tagna na tutuni vania na Mama; na
vunegna naMama ke hirora ke vaga-
dia me kena ta??o vania. 24 God na
Taruna, mi maraira kena tano tabu
vania ke da na ta?20 tagna na taruna
mi tagna na tutuni vania. 25 Ma
na vaivine ke ania, Inau ku adoa a
Mesia ke da mai, kena kiloagna
Cbrist, mana maiagna ke da mai tu-
turi govua vanigita na komi fata.
26 Ma Jesus ke ania, Inau ku ha-
gore vanigo, imanea.

27 Mi tagna na vido ianeni mara
na vaovaro?io kena piliu mai, mi
maraira kena nia vere, manea ke hao-
hagore vania na vaivine; me teo ke
da ania, Na hava ko biroa? teo da,
Mana hava ko hagorea vania ? ke da
gagua. 28 Mana vaivine ke talua
nigna na kou, me taviti tagna na
meieha, me hagore vanira na komi ti-
noni, me ea horu, 29 Koti mai, mo
koti regia sina tinoni ke tuturia vaniu
na komi fata ku eia gohi; i manea da
Christ tuni? 30 Mi maraira kena
ruguau tagna na meleha mena vano
regia. 31 Mi tagna na vido botagi
ia?ieni na komi Vaovaro??o kena kaea,
mena gagua, Velepuhi,ko va??a. 32
Gi e gagua nira, Na ga^ua na vana
itagua koti bosi adoa. 33 Mi mara
na vaovaro?io ke hagore haidu, mena
gagua, Abai ke vanobea sa va?ia?
34 Ma Jesus ke gagua nira, Gat/ua
na va?ia na eiagna na fata manea ke
vetulau mai ke magnahaginia, muku
ha Igamu koti bosi hagorea, E vati mua
na vula, meke garani mai na gegeli ?
Koti regia, nau ku hagore vanigamu,
koti tada hadi, mo koti regia na komi
agrutu ke jufu gobi na gegeli. 36


JOHN IV. V.

9

Mi manea ke gegeli gi tanolia na
rono i taba, me hogoni liaidua na ga-
nogna tagna na havihau; be ke sosoni
sagaro, beke gegeli, koro da togotogo
liaidu. 37 Mi keagaieni na hagore
ianeni ke tutuni, E sikei ke sosoni,
mana ruagna ke gegeli. 38 Minau
ku vetulagamu na geliagna na hava
koti bosi a^utua ia?zeni; arabai ta-
voga kena agutua golii, migamu koti
hagemai tagua na nidia na agutu.

39 Mana komi tinoni gna Samaria
kena sethe tagna na baebase i meleha
ia?ieni kena vaututunia, na vunegna
na liagoregna na vaivine ke vano tu-
turi tatelia, me gagua, ke tuturia va-
niu na komi fata ku eia gohi. 40
Mi maraira na Samaria kena vano
regia, mena kaea na monoagna i ta-
dia; gi e mono i tadia erua na ma-
gavu. 41 Mi maraira kena setbe
vano kena vaututunia na vunegna na
bagoregna, 42 Mena ania na vai-
vine, Igami kiti bosi vaututunia
vamua na vunegna na hagoremu;
migami kiti ro?iovia hegemami, mi-
gami kiti adoa manea eni be tutuni
na vabaviagna na maramagna, a
Clirist.

43 Me govu e rua na magavu
ia?ieni, gi e vano i Galilea. 44 Ma
Jesus gi tuturi tatea hegegna ke
nabagna, me gagua, Ke da na bosi
gagana bohea na porovete tagna na
pukuni meleliagna. 45 Me vano jufu
i Galilea, mi maraira na Galilea kena
kalitia, kena regia gobi na komi fata
ke eia i Jerusalem tagna na laulahu;
na vunegna i maraira gua kena taviti
tagna na laula.hu.

46 Ma Jesus ke taviti gua i Kana
mi Galilea, ke eia na bea me ke tabiru
i wine. Ma na vunagi, na dathegna
ke vahagi i Kapernaum. 47 Gi e
ro?iovia a Jesus ke kalasu njai i
Judea, me mai Galilea, me vano re-
gia, me kaea na horuagna, ma na

vauo vahaviagna na dathegna, sina
vido vamua me ke thehe. 48 Ma
Jesus ke ania, Koti da bosi regia na
vaugithatha mana komi regithehe,
igamu kotida bosi vaututuni, e ania.
49 Mana Vunagi ke ania, Vunagi,
ko kidi saisami lioru ke bosi thehe
mua nic/ua na gari. 50 Ma Jesus ke
gagua vania, Ko atu, ke bavi na da-
tliernu. Mana tinoni ke vaututunia
na bagoregna Jesus ke liagore vania,
me taviti. 51 Mi manea ke tororo
mua, me padara na komi nigna mane
i ta??o, mena tuturia enania meua ga-
gua, Ke liavi na datliemu, kena ania,
52 Me huatira na vido ivei ke turu-
gui na gaota. Mena gagua nia,
Ignotba, e vitu na vidoi magavu ke
tavaunu i tagna na vabagi gaula. 53
Mana mane ke adoa na vidoi magavu
ianeni a Jesus ke bagore i koragna,
Ke liavi na dat.lremu ; me vaututuni
manea mi maraira gougovu gua kena
mono kori vatliegna. 54 Na ruagna
na regitbelie iaani ke eia gua a Jesus,
ke horu mai Judea me vano i Galilea.

V. NA THEWGNA.

1 Me ke govu, na nidia na laulahu
marai Judea ; ma Jesus ke vano liādi
i Jerusalem.

2 Ma na kiliogu i Jerusalem tagna
na bali sabiri sipu, ma na aliagna na
kiliot/u ia??eni tagna na liagore Judea
Beteseda, me lima na babale i tagna.
3 Ma na togulu setlie kena koli ita-
gna kena vahagi, mara kena doa,
kena thogu, me kena thehenae, ma-
raira kena pitua na gneognebo i
bea. 4 Na vunegna na Taruna vei-
tula ke lioru mai kekeha vidoi maga-
vu tagna na kiliot/u rne riboa na bea;
me ke govu abai ke kidi tororo horu
tagna na bea ke gneognebo gohi, ke
havi tagna na valiagi ke padaa. 5


10

JOHN V.

Me sikei na tinoni i tagna, ke mono
gohi e tolu hanavulu me alu na vino-
ga ke nia valiagi. 6 Ma Jesus ke
regia ke koli, ke adoa ke hau gohi
ke nia mono, me gagua nia, O -ma-
gnahaginia na havi, ? e ania. 7
Mana vabagi ke gagua nia, Vunagi,
inau ke teeo ita.Qua ke hatheu na
vano tagna na kiliogu tagna vidoi
gnegnebogna na bea ; minau ku
taviti, ma hai tavoga ke kidi saisami
tororo i tliepa. 8 Ma Jesus ke ania,
Sokara, moko hothatia na mathamu,
moko taviti. 9 Ma na tinoni ke sai-
sami havi, me hothatia na mathagna,
me taviti. Mi tagna na magavu
ianeni na magavu i mamatbo.

10 Mi maraira na Judea kena
hagore vania i manea ke havi golii,
mena gagua, I keagaieni na magavui
mamatho, me ke lutigo na hothati-
agna na mathamu. 11 Gi e gagua
nira, Manea ke valiaviu ke hagore
vaniu, IIothatia na matliamu moko
taviti. 12 Mi maraira kena liuatia,
mena gagua, Ahai na tinoni ianeni
ke eia vanigo na hagore, na hotha-
tiagna na mathamu, mo ko taviti?
13 Mi manea ke liavi golii ke bosi
adoa aliai i manea, na vunegna a
Jesus ke teoa golii, ke sethe na ma-
vitu tagna na vido ianeni. 14 Mi
legu a Jesus ke goi regia padaa tagna
na Vido ke tabu, me ania, Regia, ko
liavi golii, mo ko sa goi koakoa gua,
sa goi padago gua na bava ke dika
puala vano na fata i janigna. 15
Ma na tinoni ke taviti tavoga, me va-
no tuturia vanira marai Judea, manea
a Jesus ke vabavia. 16 Ma na vune-
gna ianeni marai Judea kena kana-
haginia Jesus, mena hiroa na vathe-
heagua; na vunegna ke eia na komi
fata iaani tagna magavui mamatlio.
17 Ma Jesus ke hagore vanira me
gagua. A Tamapu ke a^utu me jufu
tagna na magavu i kea^aieni, mi nau

gua ku a^utu nigua. 18 Ma na vu-
negna ianeni marai Judt a kena hiroa
puala na vatheheagna, ke bosi vaje-
vira vamua na magavui mamatho,
me ke kiloagna na pukuni tamagna
God, me ke har/a ni vano nanaba
tagna God.

19 Ma Jesus ke liagore vanira me
gagua, E tutuni, e tutuni, inau ku
hagore vanigamu, na Dathe ke bosi
nia hailasa na eiagna sikei fata, me
ke bosi regia na Mana ke eia; na
vunegna na komi fata manea ke eia,
na Dathe ke eia gua ke vagagna.
20 Na vunegna na Mama ke dotbo-
via na Datlie, me pipiliagna na komi
fata manea ke da eia, me ke pipili-
agna na ta?ro ke hutu vano i keaf/ai-
eni, gi koti da nia vere. * 21 Me ke
vagagna na Mama ke sakeraginira
kena thehe gohi, me valiavira, ke
vagagna gua iaani na Datlie ke
valiavira arahai ke magnaliaginia.
22 Ma na Mama ke bosi valiia gua
sikei tinoni, me lubati govua vania
gohi na Datlie na vavalii. 23 Gi
ma na komi tinoni ke da na gagana
boliea na Datlie, ke vagagna kena
eia na gagana bolieagna na Mama.
Mahai ke bosi gagana boliea na
Datlie, me ke bosi gagana bolieagna
na Mama ke vetula mai. 24 E tu-
tuni, e tutuni, inau ku hagore vani-
gamu, aliai ke da varonoa na liago-
regm, me ke vaututunia ke vetulau
mai, ke tanolia na havihau, me ke da
bosi talu padaa na vavabi, me ke
bmaboli sania gohi na thehe vano
tagua na havihau. 25 E tutuni, e
tutuni, inau ku liagore vanigamu, ke
garani mai na vido i magavu, me ke
jufu gohi, ma na komi tinoni thehe
ke da na ronovia na liagoregna na
Dathegna God, raara liai ke da na
ronovia ke da nia liavi. 26 Na vu-
negna ke vagagna na Mama ke tono-
gna na liavi ikoragna, ke vagagna


JOIIN V. VI.

H

gua iaani ke lnbatia vania gua na
Dathe gi ke tonogna na havi ikora-
gna. 27 Me ke sonihathavua vania
gua na mana, gi ke da nia vavalii,
na vunegna i inanea na Dathei Tino-
ni. 28 Koti sagoi nia vere na fata
iaani; ke jufu mai na vido i magavu,
mi maraira gougovu tagna na komi
lodu ke da na ronoviana hagoregna,
29 Me ke da na rugu au mai; ma
arahai ke da na ta?zo toke ke da na
sokara tabiru pada na havi; ma
arahai kena ta?io dikadika ke da so-
kara tabiru pada na vavaki.

30 Ku bosi hehegna na eiagna
hegegu na hava; minau ku vavalii
ke vagagna inau ku ronovia; na
nigua na rooro?io i vavalii ke jino, na
vunegna ku bosi hirou na hava ku
magnahaginia nif/ua, ma na fata
vamua na Mama ke vetulau mai ke
magnaliaginia. 31 Gagua da tuturi
tabiru lieger/u, nif/ua na tuturi ke da
bosi tutuni. 32 I manea na tavoga
ke tuturi tateu inau, minau ku adoa
na liagore ke tuturi tateugna ke
tutuni. 33 Mo koti vetulara araliai
na vano tagna Jolm mi manea ke
tuturi tatea na tutuni. 34 Minau
ku bosi tanolia na liagore i tuturi
tagna na tinoni; minau ku eia na
hagore ia?ieni vanigamu gi koti da
nia havi. 35 I manea na juta ke
beubothu me ke silada; migamu koti
niagnahagia na nia tooto(/o na rara-
hagna kekeha niagavu. 36 Minau
ku tanolia na liagore i tuturi ke liutu
vano tagna na hagoregna Jolm; na
komi ta?io ke tamathaginia vaniu na
Mama na govuagna, na komi tano
ianeni inau ku eia ke tuturi tateu na
Mama.ke vetulau mai. 37 Ma na
Mama ke vetulau mai, i manea ke
tuturi tateu golii. Migamu koti bosi
ro??ovia na hagoregna, mo koti bosi
regia na tonogna. 38 Migamu koti
bosi tonogna na liagoregna ke mono

ikoramiu; na vunegna koti bosi vau-
tutunia i manea ke vetulau mai. 39
Igamu koti hiroa na komi rioriso ke
tabu, na vunegna koti ganagaua mo
koti pada i tagna na havihau ikora-
dia; mi ia??eni ke tuturi tateu inau.
40 Mo koti bosi magnahaginia na
mai regiugna, ma na ta?ioliagna na
havi. 41 Inau ku bosi ta??olia na
tliaba tagna na tinoni; 42 Mi nau
ku githatha gamu koti bosi tonogna
na nigna dotlio God ikoramiu. 43
Inau ku vano kalasu mai tagna na
aliagna Tamaj/u, mi gamu koti bosi
kalitiu inau ; roa aliai ke mai vavaba
vamua tagna na ahagna hegegna na,
gi koti da kalitia imanea. 44 Ivei
koti vano hatia vaututuni? igamu
koti sopa ta?iolia na kilotliaba tabiru
gamu hegemiu, mo koti bosi hiroa na
tliaba ke mai tagna God hegegna
vamua. 45 Koti sa goi gagana inau
ku na tavoga ke da gigi gamu, a Mosesi
i gamu koti varava gohi i tagna. 46
Ati gamu koti da vaututuniaa Mosesi,
mofkoti da vaututunia gua inau, na
vunegna i manea ke risou gohi. 47
Mo koti da bosi vaututunia nigna na
rioriso, mi vei koti da ania vaututu-
niagna na komi hagoree/u.

VI. NA TKÄ’VUGNA.

1 Mi iaani ke govubi a ’Jesus ke
hathavu i setbevui kolo i Galilea, i
Tibereas. 2 Ma na mavitu ke setlie
ke legua na vunegna kena regia golii
na komi vaugitliatlia ke eia vanira
na komi valiagi. 3 Ma Jesus ke
kaf/u liadi tagna na suasupa, me so-
pou lioru maraira nigna na vaovarono.
4 Ma na thovoliu?ii na nidia na
laulaliu marai Judea ke garani. 5
Ma Jesus ke soni roatagna vano, me
regira na mavitu ke setlie ke mar
regia; gi ea nia Vilipi, Ivei kati da


12

JOHN VI.

vano sabiria na bereti, gi ke da na
gania mara iaani, ea nia ? 6 Me ke

eia na bagore vaniagna ianeni ke
liaga auaua, mi manea ke adoa gohi
na liava ke da eia. 7 Ma Vilipi ke
hagore tabiru vania me gagua, Kati
da nia sabiri bereti erua na hatha-
?zatui rono, me ke da na bosi sopa
nabadia gi ke da na ta?zo sopa vido.
8 Mi sikei itadia mara na vaovaro?zo
na ahagna Anderu, na tabigna Simo-
ni Peter, ke ania, 9 Na lima na bereti i tagna, me rua na
gathi iga; mivei ke da gagua na
nabadia na mavitu ke sethe 1 10 Me
gagua Jesus, koti vano vasopoura na
komi tinoni. Ma na buburu ke pono
puala tagna na vido ianeni; ma na
komi mane kena sopou ke vagagna
e lima na toga. 11 Ma Jesus ke
tanolia na bereti, me bagore tokea,
me kemulia vanira mara na vaova-
rono, mi maraira na vaovarono kena
kemulia vanira kena sopou gohi, ma
na iga ke vagagna ia??eni gua, vaga-
gna abai ke magnaliaginia. 12 Mi
maraira kena maliu govuhi me anira
mara nigna na Vaovarono, Koti talu
haidua na rime bereti ke tomaga, goe
teoa sa vidogna. 13 Mi maraira
kena talubaidua, mena hogoni vonua
e ha?zavulu rua na supu, na vidogna
e lima vamua na? bereti kena gania
me tomaga tadia, 14 Ma na komi
tinoni, kena regia na regithehe a
Jesus ke eia, mena gagua, E tutuni,
iaani na porovete ke mai tagna na
maramagna, ena gagua.

15 Ma Jesus ke adora kena liar/a
mai thaua me ke vunagidia enauia,
gi e taviti tavoga hegegna me vano
tagna na suasupa.

16 Me lavi maraira nigna na Vao-
varo??o kena tororo horu tagna na
kiliopu. 17 Mi maraira kena lia-
gelia na hinage, mena batbavu setlie-
vui kilior/u i Kapernaum. Me ke

puni gohi, ma Jesus ke bosi vano le-
gura mua. 18 Ma na guri liutu ke
sokara mai, ma na kilior/u ke geo
hadi. 19 Mi maraira kena valuha
gohi na vido ke vagagna e tutugu
lima be tolu ha?iavulu, gi ena regia
a Jesus ke taitaviti gohi, me mai
tagna na popoi bea, me garania na
hinage; mi maraira kena matagu.
20 Mi manea ke hagore vanira, Inau
iaani, koti sa matagu. 21 Me govu
kena magnahaginia na hati bageagna
tagna na hinage; ma na hinage ke
saisami toro?jagi i lo??a tagna kena
vanoi.

22 Me dani vuovugoi na mavitu
kena sokara setlievu i etagna na
kiliogru kena regia ke teo gua sekei
hinage tavoga, me sikei vamua ia??eni
mara na komi Vaovaro?zo kena ha-
gelia gohi, ma Jesus ke bosi haehage
Ä«iaidu itadia nigna na Vaovaro??o
tagna na binage, mi marairananigna
na Vaovaro??o liegedia ; 23 Mi keke-
ha hinage gua ke ausapa mai i Ti-
berias i liiligagna na vido kena gania
na bereti a Lord ke hagore tokea
gohi; 24 Ma na mavitu kena regia a
Jesus ke teo, mi mara nigua na Vao-
varo?zo kena teo gua, mi maraira kena
goi liagelia na komi hinage, mena
vano tho??a i paka i Kapernaum kena
liiroa Jesus. 25 Mi maraira kena
regi pada i sethevui kiliopu i paka,
mena ania, Velepulii, e??iha gobi na
maiamu ? 26 Ma Jesus ke anira, E
tutuni, e tutuni, inau ku liagore va-
nigamu, igamu koti liirou, ma na bosi
vunegna na komi vaugithatha koti
regia gohi, ma na vunegua vamua
koti gania na bereti mo koti nia
mahu gobi. 27 Koti sa a vana ke teoa, ma na va??a vamua ke
mono tagna na havihau, na Datliei
tinoni ke hegamu atu, na vunegna
na Mama ke pui?ii vaugithatha i
i manea, God. 28 Mena gagua i ma-


JOHN VI.

13

raira, Mana bava kiti da eia, gi kiti
da eia na nigna na komi tano God.
29 Ma Jesus ke anira, Iaani na
nigna na tano God, gagua da koti
da vaututunia manea ia?ieni ke ve-
tula mai. 30 Mena gagua i mara-
ira, Na hava na vaugitliatlia ko eia
kiti da regia, gi kiti da vautu-
tunigo? na liava ko eia? 31 Mara
na komi kueda kena gania na mana
tagna na melelia ke gou; ke va-
gagna kena eia golii na risoagna, Ke
liera gadia na bereti mai i popo. 32
Ma Jesus ke anira, E tutuni, e tu-
tuni, inau ku hagore vanigamu, a
bosi Mosesi ke vano hegamu na be-
reti mai i popo; ma Tamagu ke vano
hegamu mai na bereti ke tutuni i
popo. 33 Na vunegna na nigna na
bereti a God ianeni ke lioru mai i
popo, ke vano liea na havi na mara-
magna. 34 Mi maraira kena ania,
Vuuagi, ko vano hegami mai hahali
na bereti ia?zeni. 35 Ma Jesus ke
hagore vanira, me gagua, Inau na
bereti havi; ahai ke da mai i tagua
ke da bosi rofo, mabai ke da vautu-
tuniu ke da bosi lia^a koou ke liau
me liau. 36 Mi nau ku bagore vani-
gamu gohi, Igamu koti regiu gohi
inau, mo koti bosi vaututuniu. 37
Na liava na Mama ke da vanobeu da
mai itapua; mi nau da bosi lutia
ahai ke da mai regiu. 38 Na vu-
negna ku kalasu mai i popo, ra bosi
mai leguagna na hehepu, ma na he-
hegna vamua ke vetulau mai. 39
Mi iaani na hehegna na Mama ke
vetulau mai, kuda sa hai sonia sikei
na hava ke vanolieu mai, mi nau
kuda sokaraginia tagna na vagou-
govui magavu. 40 Mi iaani na lie-
hegna ke vetulau mai, Ahai ke da
regia na Dathe, ma da vaututunia, ke
da tanolia na bavi hau, mi nau kuda
sokaraginia tagna na vagougovugna
na magavu.

41 Mi marai, Judea kena hirahira
poloa, manea ke eia na hagore, Inau
na bereti ku lioru mai i popo, eigna
ke gagua. 42 Mena gagua, Bosi
iaani Jesus, na datbegna Josepa ?
igita kati githathara tamagna ma
idogna. Mana nava ke hagorea
manea ia?zeni; ke gagua, Inau ku
horu inai i popo? 43 Ma Jesus ke
hagorea vanira, me gagua Koti sa
hirahira polou. 44 Na Maina ke ve-
tulau da bosi kiaria ahai, ke da bosi
nigna na mai ita^ua, muku da so-
karaginia tagna na vagougovui ma-
gavu. 45 Kena risoagna gohi mara
na porovete ke gagua, God ke vele-
puliira <70vu. Na vunegna iaani
ahai ke rowovia tagna na Mama, me
ke da tbaotliadoga, ke da mai regiu.
46 Ke teo na vuuegna ahai ke regia
gohi na Mama; i manea vamua ke
vunegna mai gohi tagna God ke
regia na Maina, 47 E tutuni, e tu-
tuni, inau ku liagore vanigamu, ahai
ke da vaututuniu inau me ke da ta-
wolia na havi hau. 48 Inau na be-
reti liavi. 49 Ara kuemiu kena
gania na mana tagna na vido ke
gou, mena thehe gohi; 50 Mi iaani
na bereti ke horu mai i popo, mahai
ke da gania, me ke da bosi thehe.
51. Inau da bereti ke havī, me ke
lioru mai i popo; mahai ke da gania
na bereti iaani, ke da nia bavi hau;
mana bereti inau kuda vanohea na
vinahi viagna na maramagna.

52 Marai Judea kena nia huhugu,
mena gagua, Na tinoni iaani ivei ke
da ania na hegitaagna na vinabigna
gi kati da gania ? 53 Ma Jesus ke
anira, E tutuni, e tutuni, inau ku
hagore vanigamu, koti da bosi gania
na vinabigna na Dathe tinoni, mo
koti da bosi kouvia na gaugabuagna,
mo koti da bosi tanolia na liavi iko-
armiu. 54 Ma hai ke da gania na


14

JOHN VI. VII.

vinaliigu, me ke da kouvia na gau-
gabuac/u, ke ta?iolia na havi liau, mi
nau kuda sokaraginia tagna na va-
gougovui magavu. 55 Na vunegna
na vinabigu na vana kc tutuni, mana
gaugabuar/u na bali koou ke tutuni.

56 Ahai ke da gania na vinahic/u
me ke da kovia na gaugabuat/u, ke
mono i korar/u, mi nau i koragna.

57 Ke vagagna na Mama ke bavi ke
vetulau mai, mi nau ku bavi na vu-
negna na Mama, me ke vagagna gua
iaani aLai ke ganiu, manea gua ke
da bavi na vunegna inau. 58 Iaani
na bereti ke horu mai i popo ; me ke
bcsi vagagna na komi kuemiu kena
gania na Mana, mcna thehe gohi;
mahai ke da gania na bereti iaani ke
da nia havihau ke hau me bau. 59
Me ke hagorea na k<»mi hagore iaani
tagna na vatliei Haidu, ke velepuliira
i Kapernaum.

60 Me kekeha Vaovarorco kena
sethe kena ro?iovia mena gagua, E
viri na hagore iaani: ahai ke da
thaothadoga na ronoviagna ? 61 Ma
Jesus ke githathaia hegegna golii
mara na Vaovarono kena vele polo,
gi ea nira. Ahai ke anigamu gi koti
tiagna? 62 Mana liava, koti da
’regia na Dathe tinoni ke goi tabiru
liadi tagna na vido ke mono gobi i
janigna ? 63 Na fata ke vahotha na

taruna; mana tono ke bosi talu ha-
theagna. Nakomihagore ku hago-
rea vanigamu na taruna, ma a havi.
64 Mi ktkeba i tamiu kena bosi vau-
tutuni. Na vunegna a Jesus ke gi-
thathara mai gohi tagna na turu-
gugna arabai kena bosi vaututunia,
ba abai ke peroa. 65 Me gagua, Na
vunegna iaani nau ku hagore vani-
gamu gobi, A Tamapu ke bosi vanc-
hea ahai, ke bo>i talu mai regiu.

66 Vabo ianeni mara komi Vao-
varono kena setbe kcna taviti tabiru,
mena bosi goi nia udu kilili gua.

67 Ma Jesus ke anira e lianavulu
rua, me gngua, Igamu gua koti ma-
gnahaginia na taviti? 68 Ma Si-
moni Peter ke bagore vania, me
gagua, Lord, ahai kiti da taviti
vanoreg’a? mi tamua na komi ha-
gore i bavi hau. 69 Mi gami kiti
vaututunigo mi kiti githathago igoe
na Cbrist Datbegna God ke havi. 70
Ma Jesus ke gagua, Inau ku vili-
gamu e barcavulu rua? me sikei i
tamiu i manea na nigna Satana. 71
Me ke hagorea a Judasi Isakarioti
na dathegna Simoni, na vunegna
manca ke bapa peroa, e sikei i tadia
e salage rua.

VII. NA THEWGNA.

1 Me govu a Jesus ke vano taviti
kilili i Galilea: ke bosi magnaha-
ginia na tavili kilili i Judea, na
vunegna i maraira na Judea kena
hiroa na vatbelieagna. 2 Ma na
nidia na Iauiahugna na baebale
marai Judca ke garani. 3 Na
vunegna iaani mara na komi gagna
tamatabi kena ania, Ko ririaua, mo
ko taviti Judea, mi maraira nimua
na Vaovarono ke da na regia nidia
na komi tano ko eia. 4 Na vune-
gna ke teo sikei tinoni ke tano polo,
mi manea ke magnabaginia na mono
tagna na matagna na tinoni. Mo ko
gagua na, mo ko talugo tagna na
maramagna. 5 Mi mara na komi
gagna tamatalii kena bosi Aaututu-
nia. 6 Ma Jesus ke hagore vanira
me gagua, Ke bosi jufu mua na
magavugu, pia na magavumiu ke
garani mai gobi. 7 Na maramagna
ke bosi talu siriu baginigamu; me
ke siriu haginiu i nau. Na vunegna
inau ku tuturia na nigna na tano ko
sisiriugna. 8 Koti vano hr.di tagna
na laulahu neni; mi nau kuda bosi


JOIIN VII.

15

liadi mua tagna na laulahu neni, ke
bosi jufu mua na magavugu. 9 Me
ke eia na bagore eni vanira, me ke
mono mua i Gaiilea.

10 Mana komi gagna tamatahi
kena vano hadi gohi, gi e vano hadi
nigna tagna na laulahu, me ke bosi
vano tate, ke vagagna ke polo va-
mua. 11 Mi marari Judea kena
hiroa tagna na laulahu, mena gagua,
Ivei hi eriari ? 12 Mana hiahira

poloagna ke liutu puala tagna na
mavitu, mi kekeha kena velea, T
manea ke toke. Mi kekeha kena
gagua, Teo, ke valiahira na togulu.
13 Me tco ke da bagore tate eigna i
roanea, eigna kena matagunira marai
Judea.

14 Mi tagna na hotagigna laulahu
a Jesus ke liadi vano tagna na vathe
ke tabu, me velepubira. 15 Mana
marai Judea kena nia vere, mena
gagua, Ivei ke ania manea na ado-
agna na hagore rioriso, kena bosi
vclepubiagna ? 16 Ma Jesus ke

bagore vanira, me gagua, Na nigua
na hagorei vclepulii na bosi ni ma nigna vamua ke vetulau mai.

17 Ahai ke da magnahaginia na
le adoa na hagore i velepulii i tagna
God, bi nau ku hagorea hegepu.

18 Ke hagorea hegegna ke biroa na

tliabagna hegegna. Mahai ke hiroa
na tbabagna ke vetula, mi ia?ieni ke
tutuni, me ke bo«i mono sikei vagiliu
i tagna. 19 Boi Mosesi ke vano
h( gamu na rooronoi vetula ? maliai
tamiu ke bosi eia na rocronoi vei>
tula. Eigna na liava koti hiroa na
vatheheugna ? 20 Mana mavitu

kcna ania, Na tidatlio dika ikoramu;
ahai ke hiroa na vathehegogna ? 21

Ma Jesus ke anira, E sikci vamua
na iano ku eia golii, moti nia vere
gourjovu. 22 Mana vunegna a Mo-
sesi ke liegamu na pabevaugitba-

tha; me ke bosi turugu tagna Mo-
sesi, mi tadia ara tamada; mi gamu
koti pahevaugithatha na tinoni tagna
na magavui mamatho. 23 Mo koti
pabevaugitliatbagna na tinoni tagna
na Magavui mamatho, me bosi reoa
na nigna roorono veitula a Mosesi,
me lia'a gi koti nia dikatamiu ku
valiavia govua na tinoni tagna na
Magavui mamatho. 24 Koti sa va-
hia na reiregiagna na tinoni, mo koti
vavahi jino vamua.

25 Mi kekeha i Jerusalema kena
hagor-e mena gagua, Da i inanea hi
tuni eri kena liiroa na vatheheagna
ri? 26 Mo koti regia ke hagore
tagna na matai tinoni, mi maraira
kena bosi goi hagore vania. E tu-
tuni, da i manea hi tuni mara na
komi vunagi kena adoa da i manea hi
tuni na Christ? 27 Migami kiti
adoa iaani ivei ke kalasu mai; ma
Clirist ke da mai na, maliai ke da
bosi talu adoa ivei ke kalasu mai.
28 Na vunegna abai a Jesus ke
hagore heta ke velepubira tagna na
vido ke tabu, me gagua, Tgamu koti
githathau inau, mi gamu koti githa-
thau ivei ku kalasu mai; mi nau ku
bosi hai mai hege^u, me ke vetulau
mai ke tutuni, mi gamu koti bosi
githatha i manea. 29 Minau ku
adoa i manea, na vunegna inau ku
kalasu mai itagna, mi manea ke
vetulau mai. 30 Na vunegna iaani
kena hiroa, gi ke da na tbotia; me
ke tco ahai ke da tano gathaumia, na
vunc.gna ke bosi jufu mua na n.aga-
vugna. 31 Mana korni tinoni ke
sethe tagna na mavitu kena vaututu-
nia, mena gagua, a Ghrist ke da mai
vugoi valiba, me ke setbe vano na
vaugithatha ke da mai eia tagna na
komi vaugitkatba ke eia i manea
ia?ieni? 32 Mara na Varise kena
ronovia na mavitu kena nia bagore
liaidu, ma rana Varise mana Havu-


1G

JOIIN VII. VIII.

gagi kena vetulara mara na mane
ta?io na vano tliotiagna. 33 Ma
Jesus ke anira, E bosi sethe na ma-
gavu inau kuda nia mono itamiu, mi
nau kuda goi vano regia ke vetulau-
mai. 34Hgamu koti da hirou, mo
koti da bosi regi padau; migamti
koti da bosi talu vano tagna na vido
kuda vanoi. 35 Na vunegna iaani
marai Judea kena hagore haidu me-
na gagua, Ivei ke da vanoi manea
iaani gi kati boi regi padaa? Ke
vanoregira mara kena rotekilili tadia
na Gerekia, meke velepubira marai
Gerekia? 36 Mana hagore bava ke
bagorea ani, Igamu koti da hirou mo
koti da bosi regi padau? me ke
gagua, Igamu koti da bosi talo vano
tagna na vido kuda monoi.

37 Mi tagna na vagougovui ma-
gavu, na magavu ke hutu na lau-
lahu, a Jesus ke sokara, me ke vele-
vunagi, me gagua, Ahai ke hagra
koou, me ke mai, regiu, me ke koou.
38 Aliai ke vaututuniu inau, na
komi bea hutu ke saasalala horu
tagna na hehegna, na bea gatha; ke
vagagna kena, risoa gohi. 39 Me ke
hagorea na Taruna kena vaututunia
me kena hatia ke bosi hau; na vu-
pegna ke teo mua na Taruna ke
Tabu, ke bosi taiuthaha mua a Jesus.
40 Me setbe tagna na mavitu kena
ronoyia na komi hagoregna iaani,
mena gagua, E tutuni iaani na poro-
vete. 41 Mena gagua kekeha, Iaani
a Cbrist. Mi kekeha gua kena ga-
gua, Teo, a Christ ke da ruguau mai
i Galilea? 42 Na rioriso ke bosi ve-
lea, a Cbrist ke da vano kalasu mai
tagna na vinahuhugna David ? me
ke da mai i Betblebema tagna na
tlievui meiehagna David? 43 Mana
mavitu kena nia tlievurua na vune-
gna i rnanea. 44 Mi kekeha kena
haga thotia; me teo ahai ke da tano
gathaumia.

45 Mi mara na mane veitula kena
goi tabiru mai itadia na pukuni Ha-
vugagi mana Varise; mi maraira
kena gagua vanira, Eigna na hava
gi koti bosi hatia mai? 46 Mi ma-
raira na komi mane veitula kena
gagua, Na tinoni ke bosi haohagore i
janigna vagagna ahanu iaani. 47
Mi mara na komi Varise kena gagua
nira, E goi piapilau gamu ? 48

Mahai i tadia mara na pukuni tinoni
ke vaututunia gohi, bi tadia mara na
Varise? 49 Ma na mavitu ianeni
kena bavaginia na Rooro?io na ma-
vitu fafara?iagi. 50 Ma Nikodemus,
i manea ke vano regia a Jesus ke
bo??i i ja?iigna, e sikei i tadia, ke
anira. 51 Na nida na rooro?io
ke vabia na tinoni, me ke bosi kidi
ro??ovia, me ke githatha na hava ke
eia? 52 Mi maraira kena hagore
vania mena gagua, Igoe gua na
Galilea ? Ko liiro gi koda regia na
porovete ke bosi sokara mai i Gali-
lea. 53 Mi maraira kena sopa taviti
tagna na komi vathedia.

VIII. NA THEVUGNA.

1 Ma Jesus ke taviti tagna na
suasupa Olivet. 2 Ke dani vuovu-
goi ke tabiru tagna na vido ke tabu,
mana mavitu gougovu kena vano
regia, me sopou boru gi e velepubira.
3 Mi mara na velepubi mana Varise
kena nia mai i tagna na vaivine kena
ta?ioliagna tagna na koakoa; mi ma-
raira kena sokaraginia i hotagi. 4
Gi ena gagua nia, Velepubi, na vai-
vine eni kena hatia ke koakoa. 5
Ma Mosesi ke vetula gitagna tagna
roorono na piri vatliebeadia ke da na
gagua i tagna; mi goe, na hava ko
veleaitagna? 6 Me kena ania na
hagore vaniagna ia?zeni, kena auaua,
me kena haga pada na fateagna. Ma


JOHN VIIL

17

Jesus ke pogo horu, me nia rioriso
tagua na thepa na kaukaugna. 7
Mi maraira kena mono mena liuatia ;
me tadahadi me anira, Ahai i tamiu
ke bosi koakoa, ke da kidi sonia na
gahira i popogna. 8 Me pogo horu
gua, me nia rioriso na kaukaugna
tagna na tliepa. 9 Mi maraira kena
ro7iovia, ma na hehedia ke sopa toga
kathera hegedia; mena soasopa rugu
au, kena turugu maraira na komi
kuekue me jufu tadia mara kena
vagougovu. Mena raguau sania, a
Jesus vamua gi e mono hehegna, mi
ia na vaivine ke sokara i hotagi.
10 Ma Jesus ke tada hadi me bosi
regia sikei, ma na vaivine hegegna,
me ania, vaivine, ivei mara kena
velego ? ke teo sikei kena fate vatlie-
hego? 11 Me gagua i ia, Hii, ke
teo eikei, Vunagi. Ma Jesus ke ania,
Minau gua, ku bosi vahi vathehego;
ko taviti, mo ko sa goi koakoa gua.

12 Me Jesus ke goi hagore vania
me gagua, Inau na siladagna na mara-
magna; ahai ke legu inau ke da bosi
taitaviti kori puni, ma jia siladagna
na havi ke mono i tagna. 13 Mi
mara na Varise kena auia, Ko tuturi
tatego, ma nimua na hagore i tu-
turi ke bosi tutuni. 14 Ma Jesus
ke anira, Inau ku da tuturiu hegegu
na, mana ni^ua na liagore i tuturi ke
tutuni ; na vunegnainauku githatha
ivei ku vano kalasu mai, mi vei ku
da vano : mi gamu koti bosi githatha
ivei ku vano kalasu mai, mi vei gua
ku vano. 15 Igamu koti vahia
tagna na tono vamua, mi nau ku bosi
valiia ahai. 16 Gagua da ku da
vavahi, na nigua na vavabi ke tu-
tuni; mi bosi nau liegegu, irogami
na Mama ke vetulau mai. 17 Me
ke gagua kena risoa tagna na nimiu
na Roorano, Na rodia na hagore tuturi
e rua na tinoni ke tuturi. 18 Inau
ku hagore ke tuturiu hegegu, ma na
YSA.

Mama ke vetulau mai ke tuturiu gua
inau. 19 Mi maraira kena liagore
vania, mena gagua, Ivei a tamarnu ?
Ma Jesus ke anira, Igamu koti bosi
githathau inau, moti bosi githatha a
Tamapu; gagua da koti da githathau
inau, gi koti da githatha gua a Ta-
maf7U. 20 A Jesus ke eia na hagore
iaani garigeigna na Vathei Ro?io, lae
velepuhira tagna na Vido ke Tabu.
Me ke bosi tanolia aliai, na vunegna
ke bosi jufu mua na magavugna.

21 Ma Jesus ke goi anira gua,
Inau ku taviti tavoga, mi gamu koti
da hirou, mi gamu koti da nia thehe
liaidu na paluhamiu; igamu koti da
bosi talu vano tagna na vido ku da
vanoi. 22 Mi maraira na Judea
kena hagore mena gagua ; Ke vathe-
hea hegegna ? gi e hagore gaotyai;
Igamu koti da bosi vano tagna na
vido inau ku da vanoi, gi e gagua.

23 Mi manea ke goi liagore vanira,
Igamu koti da vano i tliepa, mi nau
i popo; mi gamu koti da vano tagna
na maramagna iaani mi nau ku da
bosi vano tagna na marimagna iaani.

24 Na vunegna iaani inau ku hagore
vanigamu, Igamu koti da nia thehe
liaidu na paluliamiu, ku gagua. Mi
gamu koti da bosi vaututuniu inau,
koti da nia thehe baidu na palulia-
miu. 25 Mi maraira kena bagore
vania, mena gagua, Ahai igoe ? Ma
Jesus ke goi anira, Ke vagagna ianeni
ku tuturia vanigamu tagna na turu-
gugna. 2d Inau ku da magnaha-
ginia ku da hagorea na komi fata ke
setlie na eimiu i gamu, mu ku da
vabigamu. Mi manea ke vetulau
mai ke tutuni; ma na hava ku ronovia
i tagna, na komi fata iraani ku velea
vania na maramagna. 27 Mi ma-
raira kena boi talo thaothadoga ke
hagore vanira na Mama. 28 Ma
Jesus ke anira, Ke da na talu hadia
na Datliei tinoni, gi koti da adoa

B


18

JOHN VIII.

inau i inanea, minau ku boi eia lie-
gegru sikei fata, me ke vagagna Ta-
magu ke velepuliiu gohi, minau ku
hagorea na komi hanu iraani. 29
Me ke vetulau mai me ke mono
itac/ua; na Mama ke bosi lubatiu na
monoagu: na vunegna inau ku eia
hahaiia na komi hanu ke maghaha-
ginia. 30 Me ke eia na hagore
iaani, me kena setbe kena vautu-
tunia.

31 Na vunegna iaani a Jesus ke
eia na hagore vanira marai Judea
kena vaututunia, Koti dn talu mono-
hage varnua tagna na hagorer/u, mi
gamu na puku ni nigua na vaova-
ro?io; 32 Mi gamu koti da adoa na

tutuni, ma na tutuni ke da mana«i
gamu gi koti da mono toke. 33 Mi
maraira kena hagore vania, mena
gagua, Igami ara kukuagna Abara-
liama, igami kiti bosi mono tinoni
veitula mua tadia arahai; mana hava
ko bagorea, Igamu koti da nia mono
nanasa? 34 Ma Jesus ke anira, E
tutuni, e tutuni, inau ku hagore vani-
gamu, ahai ke da eia na koakoa, mi
manea ke mono tinoni veitula tagna
na koakoa. 35 Me ke ronoveitula
ke bosi talu mono i suc/ai vathe ; na
Dathei vamua ke da talu mono ha-
hali. 36 Na vunega iaani, na Datbe
ke de mananigamu gi koti da mono
nanasa, ke tutuni koti mono nanasa.

37 Inau ku adogamu igamu ara ku-
kuagna Abaraliama; migamu koti
liiroa na vatbelieuna vunegna na
hagoregu ke bosi hage i koramiu.

38 Inau ku hagorea na hava ku regia
gohi tagna Tamac/u; migamu koti
eia gua na hava koti regia tagna
tamamiu. 39 Mi marairtu kena ha-
gore vania, mena gagua, A tama-
mami a Abarabama. Ma Jesus ke
anira, Migamu na dathegna Abara-
liama, da oti eia na tano ke eia Aba-
raliama. 40 Mi keagraieni igamu

koti hiroa na vatlielieugna, inau na
tinoni ku hagore vanigamu na tutuni
ku ronovia i tagna God. Ma Abara-
hama ke bosi eia ke vagagna. 41
Igamu koti eia na nigna na tano a
tamamiu. Mi maraira kena goi ha-
gore vania, Igami kena bosi valiu-
gami mai tagna koakoa ; a tamamami
sikei vamua God. 42 Ma Jesus ke
goi gagua nira. Ke da tamamiu
God, da oti dotlioviu inau; na vu-
negna inau ku rugu au mai mu ku
vano kalasu mai tagna God; minau
ku bosi ruguau mai hegegu, mi manea
ke vetulau mai. 43 Eigna na hava
gi oti bosi thaothadogagna nic/ua na
titiono ? na vunegna igamu koti bosi
talu varo?ioagna na liagorec/u. 44
Igamu koti vano kalasu mai tagna a
tamamiu Satana; mi gamu koti ma-
gnahaginia na eiagna na nigna hehei
koakoa a tamamiu. I manea na
tliabu tinoni tagna na turugugna mai,
me bosi ruguau tagna na tutuni, na
vunegna na tutuni ke bosi mono
itagna. Me ke hagore piapilau, me
hagore aua mai tagna na komi nigna
na fata. Na vunegna i manea ke pia-
pilau, ma tamagna na piapilau. 45
Minau ku hagore tutuni. ma na
vunegna iaani igamu koti bosi vau-
tutuniu. 46 Ma aliai i tamiu ke da
fate katheugna na koakoa ? Mi nau
ku liagore tutuni, eigna na hava gi
oti bosi vaututuniu? 47 Ahai ke
vano kalasu mai tagna God, gi ke da
ro?iovia na hagoregna God; ma na
vunegna iaani igamu koti bosi vano
kalasu mai tagna God. 48 Mi mara
na Judea kena liagore vania mena
gagua, Mi kiti hagore toke biri kiti
eia na hagore, Igoe na eimu i
Samaria, ma na tidatho diadika i
koramu? 49 Ma Jesus ke gagua
nira, Ke bosi mono sa tidatho i ko-
rac/u; mi nau ku gagana bohea a
Tamagru, mi gamu koti siriuliaginiu


JOHN VIII. IX.

19

inau. 50 Mi nau bosi liiroa na
tliabapu heger/u; aliai na tavoga ke
hiroa, me ke fate. 51 E tutuni, e
tutuni, nau ku liagore vanigamu,
Ahai ke da kalitia na hagore^u, me
ke da bosi talu regia na thehe ke hau
me hau. 52 Mi maraira na Judea
kena gagua, I kea^aieni vaho gi kiti
adogo na tidatlio dika mugua iko-
ramu. A Aharahama ke thehe gohi
mi mara na komi porovete kena
thehe; migoe ko eia na hagore, Ahai
ke da kalitia na bagore^u, me ke bosi
talu gnami vidogna na thehe ke hau
me hau. 53 Igoe ko haluhadi tuni
tagna tamada Abaraliama ke thehe
gohi mi mara na komi porovete kena
thehe golii ? Aliai igoe gi o gagua ?
54 Ma Jesus ke hagore vanira, me
gagua, Ku taiuthahau liegegru, ma na
nigua na thaba ke da teo; me ke
talutbabau vamua a Tamagu; mi
gamu koti hagorea i manea God
igamu, koti ania 55 Mi gamu koti
bosi adoa i manea, mi hau ku adoa;
mi nau ku bosi adoa ku da gagua na,
mi nau kuda vagamiu igamu, mu ku
piapilau; mi nau ku a ioa i manea,
mi nau ku kalitia na hagoregna.

56 A tamamiu Abaraliama ke nia
togrotogro na regiagua na magavu^u,
me ke vuliai regia, me nia totQO.

57 Mi maraira na Judea kena ania,
Ke bosi kasa mua e limalianavulu na
vinogamu, moko regia a Aharahama ?

58 Ma Jesus ke anira, E tutuni, e
tutuni, inau ku liagore vanigamu, a
Abarabama ke bosi liavi mai mua,
mi nau ku mono mai golii. 59 Mi
maraira kena tawolia na komi gahira,
mena ha me ruguau tngna na Vido ke Tabu, me
taviti liotagidia, me taviti liu/iirar

IX. NA TEEVUGNA.

1 Mi manea ke eia na taviti me
haliu, me regi aliai kenia havi liaidu
na doa. 2 Mi maraira nigna na
Vaovaro7?.o kena huatia, mena gagua,
Velepuhi, aliai ke koakoa, i manea
iaani ba tamagna ma idogna, gi enia
liavi duagna na doa ? 3 Ma Jesus

ke anira, laani ke bosi koakoa,- me
bosi tamagna ma idogna; ma na vu-
negna na nigna na ta?io God ke da
tate i tagna. 4 Me ke vetulaugna
na eiagna na nigna na ta?io ke ve-
tulau mai, tagna ke dani mua; ke
garani mai na bo?zi, majiai ke bosi
ta??o i koragiia. 5 Inau ku mono
mua tagna na maramagna inau na
rarahagna na maramagna. 6 Me ke
eia gua na hagore iaani, me awusu
horu tagna na tliepa, gi e ??igno
duagna na tliepa na a??usu, gi e lia-
vulagna na matagna ke nia havi
duagna na doa. 7 Gi e bagore
vania. Taviti, mo ko vano japoa tagna
na kiliogru Siloam, mi tagna hagore
Bugotu, kena vetula. Gi e taviti,
me tabiru mai, gi e reirei. 8 Mi
maraira na kulagna i melelia, mara-
hai gua kena regitokea gohi i ja?iigna
ke doa, kena gagua, Da manea hi
tuni eri ke ado sopou me kaekae ri ?
9 Mi kekeha kena gagua, I mauea;
me kekeha gua kena gagua, Mua ke
vagagna hi mane eri; mi manea ke
gagua, Inau. 10 Mi maraira kena
hagore vania mena gagua, Ivei ko
gagua gi e buta na matamu ? 11 Gi

e gagua nira i manea, Sikei na tinoni
na aliagna Jesus ke eia na thepa me
??ajaa, me keruagna na matagru, gi e
aniu, Ko taviti tagna na kiliogu
Siloam, mo ko japoa; mi nau ku
taviti, mu japoa, gi u reirei. 12 Mi
vei manea? ena nia. Me gagua i
manea, U bosi adoa.

13 Mi maraira kena tala?iia vanira


18

JOHN VIII.

inau i mauea, minau ku boi eia lie-
gegru sikei fata, me ke vagagna Ta-
magu ke velepuliiu gohi, minau ku
bagorea na komi banu iraani. 29
Me ke vetulau mai me ke mono
itagaia; na Mama ke bosi lubatiu na
monoagu: na vunegna inau ku eia
hahaiia na komi hanu ke maghaha-
ginia. 30 Me ke eia na hagore
iaani, me kena setbe kena vautu-
tunia.

31 Na vunegna iaani a Jesus ke
eia na hagore vanira marai Judea
kena vaututunia, Koti cka talu mono-
liage vamua tagna na hagoregu, mi
gamu na puku ni nigua na vaova-
rono; 32 Mi gamu koti da adoa na

tutuni, ma na tutuni ke da mana?n
gamu gi koti da mono toke. 33 Mi
maraira kena liagore vania, mena
gagua, Igami ara kukuagna Abara-
hama, igami kiti bosi mono tinoni
veitula mua tadia arahai; mana hava
ko hagorea, Igamu koti da nia mono
nanasa? 34 Ma Jesus ke anira, E
tutuni, e tutuni, inau ku hagore vani-
gamu, ahai ke da eia na koakoa, mi
manea ke mono tinoni veitula tagna
na koakoa. 35 Me ke ronoveitula
ke bosi talu mono i suc/ai vathe; na
Dathei vamua ke da talu mono ha-
hali. 36 Na vunegaiaani, naDatbe
ke de mananigamu gi koti da mono
nanasa, ke tutuni koti mono nanasa.

37 Inau ku adogamu igamu ara ku-
kuagna Abaraliama; migamu koti
biroa na vatheheuna vunegna na
hagoregu ke bosi hage i koramiu.

38 Inau ku hagorea na liava ku regia
gohi tagna Tamaryu; migamu koti
eia gua na hava koti regia tagna
tamamiu. 39 Mi maraira> kena ha-
gore vania, mena gagua, A tama-
mami a Abarabama. Ma Jesus ke
anira, Migamu na dathegna Abara-
hama, da oti eia na tano ke eia Aba-
rahama. 40 Mi keac/aieni igamu

koti liiroa na vatbebeugna, inau na
tinoni ku hagore vanigamu na tutuni
ku ronovia i tagna God. Ma Abara-
hama ke bosi eia ke vagagna. 41
Igamu koti eia na nigna na tano a
tamamiu. Mi maraira kena goi ha-
gore vania, Igami kena bosi valiu-
gami mai tagna koakoa ; a tamamami
sikei vamua God. 42 Ma Jesus ke
goi gagua nira. Ke da tamamiu
God, da oti dotlioviu inau; na vu-
negna inau ku rugu au mai mu ku
vano kalasu mai tagna God; minau
ku bosi ruguau mai begegu, mi manea
ke vetulau mai. 43 Eigna na hava
gi oti bosi thaothadogagna nigma na
titiono ? na vunegna igamu koti bosi
talu varo?zoagna na hagoregru. 44
Igamu koti vano kalasu mai tagna a
tamamiu Satana; mi gamu koti ma-
gnahaginia na eiagnana nignahehei
koakoa a tamamiu. I manea na
tliabu tinoni tagna na turugugna mai,
me bosi ruguau tagna na tutuni, na
vunegna na tutuni ke bosi mono
itagna. Me ke hagore piapilau, me
bagore aua mai tagna na komi nigna
na fata. Na vunegna i manea ke pia-
pilau, ma tamagna na piapilau. 45
Minau ku hagore tutuni. ma na
vunegna iaani igamu koti bosi vau-
tutuniu. 46 Ma aliai i tamiu ke da
fate katheugna na koakoa ? Mi nau
ku hagore tutuni, eigna na liava gi
oti bosi vaututuniu? 47 Ahai ke
vano kalasu mai tagna God, gi ke da
ronovia na hagoregna God; ma na
vunegna iaani igamu koti bosi vano
kalasu mai tagna God. 48 Mi mara
na Judea kena hagore vania mena
gagua, Mi kiti hagore toke liiri kiti
eia na hagore, Igoe na eimu i
Samaria, ma na tidatho diadika i
koramu? 49 Ma Jesus ke gagua
nira, Ke bosi mono sa tidatho i ko-
ragru; mi nau ku gagana bohea a
Tamagru, mi gamu koti siriuhaginiu


JOHN VIII. IX.

19

inau. 50 Mi nau bosi liiroa na
tliabagu heger/u; abai na tavoga ke
hiroa, me ke fate. 51 E tutuni, e
tutuni, nau ku bagore vanigamu,
Ahai ke da kalitia na liagoregu, me
ke da bosi talu regia na thehe ke hau
me hau. 52 Mi maraira na Judea
kena gagua, I kear/aieni vaho gi kiti
adogo na tidatbo dika mugua iko-
ramu. A Abarabama ke thehe gohi
mi mara na komi porovete kena
thehe; migoe ko eia na liagore, Aliai
ke da kalitia na hagore talu gnami vidogna na tbelie ke hau
me hau. 53 Igoe ko balubadi tuni
tagna tamada Abarabama ke thehe
golii mi mara na komi porovete kena
thehe gohi ? Ahai igoe gi o gagua ?
54 Ma Jesus ke hagore vanira, me
gagua, Ku taiuthahau hegegu, ma na
nir/ua na thaba ke da teo; me ke
taiuthahau vamua a Tama^u; mi
gamu koti hagorea i manea God
igamu, koti ania 55 Mi gamu koti
bosi adoa i manea, mi hau ku adoa;
mi nau ku bosi adoa ku da gagua na,
mi nau kuda vagamiu igamu, mu ku
piapilau; mi nau ku a ioa i manea,
mi nau ku kalitia na hagoregna.

56 A tamamiu Abaraliama ke nia
togotogo na regiagna na magavu^u,
me ke vuliai regia, me nia to^o.

57 Mi maraira na Judea kena ania,
Ke bosi kasa mua e lima lianavulu na
vinogamu, moko regia a Aharahama ?

58 Ma Jesus ke anira, E tutuni, e
tutuni, inau ku hagore Vanigamu, a
Abarahama ke bosi liavi mai mua,
mi nau ku mono mai gobi. 59 Mi
maraira kena tanolia na komi galiira,
mena ha me ruguau tagna na Vido ke Tabu,me
taviti liotagidia, me taviti liu/iirar

IX. NA THEWGNA.

1 Mi manea ke eia na taviti me
lialiu, me regi aliai kenia havi liaidu
na doa. 2 Mi maraira nigna na
Vaovarono kena buatia, mena gagua,
Velepuhi, ahai ke koakoa, i manea
iaani ba tamagna ma idogna, gi enia
liavi duagna na doa? 3 Ma Jesus
ke anira, laani ke bosi koakoa,- me
bosi tamagna ma idogna; ma na vu-
negna na nigna na ta?io God ke da
tate i tagna. 4 Me ke vetulaugna
na eiagna na nigna na ta?io ke ve-
tulau mai, tagna ke dani mua; ke
garani mai na bo?zi, majiai ke bosi
ta?io i koragiia. 5 Inau ku mono
mua tagna na maramagna inau na
rarahagna namaramagna. 6 Me ke
eia gua na hagore iaani, me anusu
horu tagna na tbepa, gi e ?iigno
duagna na tbepa na a??usu, gi e lia-
vulagna na matagna ke nia bavi
duagna na doa. 7 Gi e bagore
vania. Taviti, mo ko vano japoa tagna
na kiliogu Siloam, mi tagna hagore
Bugotu, kena vetula. Gi e taviti,
me tabiru mai, gi e reirei. 8 Mi
maraira na kulagna i meleha, mara-
hai gua kena regitokea golii i ja?iigna
ke doa, kena gagua, Da manea hi
tuni eri ke ado sopou me kaekae ri ?
9 Mi kekeha kena gagua, I manea;
me kekeha gua kena gagua, Mua ke
vagagna hi mane eri; mi manea ke
gagua, Inau. 10 Mi maraira kena
hagore vania mena gagua, Ivei ko
gagua gi e buta na matamu ? 11 Gi

e gagua nira i manea, Sikei na tinoni
na aliagna Jesus ke eia na thepa me
?iajaa, me keruagna na mata^u, gi e
aniu, Ko taviti tagna na kiliogu
Siloam, mo ko japoa; mi nau ku
taviti, mu japoa, gi u reirei. 12 Mi
vei manea? ena nia. Me gagua i
manea, U bosi adoa.

13 Mi maraira kena talania vanira


1G

JOHN VII. VIII.

gagi kena vetulara mara na mane
ta?io na vano tliotiagna. 33 Ma
Jesus ke anira, E bosi sethe na ma-
gavu inau kuda nia mono itamiu, mi
nau kuda goi vano regia ke vetulau-
mai. 34,.Igamu koti da hirou, mo
koti da bosi regi padau; migamu
koti da bosi talu vano tagna na vido
kuda vanoi. 35 Na vunegna iaani
marai Judea kena hagore haidu me-
na gagua, Ivei ke da vanoi manea
iaani gi kati boi regi padaa? Ke
vanoregira mara kena rotekilili tadia
na Gerekia, meke velepuhira marai
Gerekia? 36 Mana hagore bava ke
bagorea ani, Igamu koti da hirou mo
koti da bosi regi padau? me ke
gagua, Igamu koti da bosi talo vano
lagna ua vido kuda monoi.

37 Mi tagna na vagougovui ma-
gavu, na magavu ke hutu na lau-
lahu, a Jesus ke sokara, me ke vele-
vunagi, me gagua, Ahai ke haga
koou, me ke mai, regiu, me ke koou.
38 Ahai ke vaututuniu inau, na
komi bea hutu ke saasalala horu
tagna na hehegna, na bea gatlia; ke
vagagna kena risoa gohi. 39 Me ke
hagorea na Taruna kena vaututunia
me kena hatia ke bosi hau; na vu-
negna ke teo mua na Taruna ke
Tabu, ke bosi taiuthaha mua a Jesus.
40 Me sethe tagna na mavitu kena
ronoyia na komi hagoregna iaani,
mena gagua, E tutuni iaani na poro-
vete. 41 Mena gagua kekeha, Iaani
a Cbrist. Mi kekeha gua kena ga-
gua, Teo, a Christ ke da ruguau mai
i Galilea? 42 Na rioriso ke bosi ve-
lea, a Cbrist ke da vano kalasu mai
tagna na vinabuliugna David? me
ke da mai i Bethlehema tagna na
tlievui meiehagna David? 43 Mana
mavitu kena nia tlievurua na vune-
gna i manea. 44 Mi kekeha kena
liatja thotia; me teo ahai ke da ta?io
gathaumia.

45 Mi mara na mane veitula kena
goi tabiru mai itadia na pukuni Ha-
vugagi mana Varise; mi maraira
kena gagua vanira, Eigna na hava
gi koti bosi liatia mai? 46 Mi ma-
raira na komi mane veitula kena
gagua, Na tinoni ke bosi haohagore i
ja??igna vagagna ahanu iaani. 47
Mi mara na komi Varise kena gagua
nira, E goi piapilau gamu ? 48

Mahai i tadia mara na pukuni tinoni
ke vaututunia golii, bi tadia mara na
Varise? 49 Ma na mavitu ia?ieni
kena bavaginia na Rooro?io na ma-
vitu fafara?iagi. 50 Ma Nikodemus,
i manea ke vano regia a Jesus ke
bo?ii i ja?iigna, e sikei i tadia, ke
anira. 51 Na nida na rooro??o
ke valiia na tinoni, me ke bosi kidi
ro?iovia, me ke githatha na hava ke
eia? 52 Mi maraira kena hagore
vania mena gagua, Igoe gua na
Galilea? Ko liiro gi koda regia na
porovete ke bosi sokara mai i Gali-
lea. 53 Mi maraira kena sopa taviti
tagna na komi vathedia.

VIII. NA THEVUGNA.

1 Ma Jesus ke taviti tagna na
suasupa Olivet. 2 Ke dani vuovu-
goi ke tabiru tagna na vido ke tabu,
mana mavitu gougovu kena vano
regia, me sopou horu gi e velepubira.
3 Mi mara na velepubi mana Varise
kena nia mai i tagnana vaivine kena
ta??oliagna tagna na koakoa; mi ma-
raira kena sokaraginia i hotagi. 4
Gi ena gagua nia, Velepubi, na vai-
vine eni kena hatia ke koakoa. 5
Ma Mosesi ke vetula gitagna tagna
rooro?io na piri vatliebeadia ke da na
gagua i tagna; mi goe, na hava ko
veleaitagna? 6 Me kena ania na
hagore vaniagna ia??eni, kena auaua,
me kena haga pada na fateagna. Ma


JOHN VIIL

17

Jesus ke pogo horu, me nia rioriso
tagua na thepa na kaukaugua. 7
Mi maraira kena mono mena huatia ;
me tadahadi me anira, Aliai i tamiu
ke bosi koakoa, ke da kidi sonia na
gahira i popogna. 8 Me pogo horu
gua, me nia rioriso na kaukaugna
tagna na thepa. 9 Mi maraira kena
ronovia, ma na hehedia ke sopa toga
kathera hegedia; mena soasopa rugu
au, kena turugu maraira na komi
kuekue me jufu tadia mara kena
vagougovu. Mena raguau sania, a
Jesus vamua gi e mono hehegna, mi
ia na vaivine ke sokara i liotagi.
10 Ma Jesus ke tada hadi me bosi
regia sikei, ma na vaivine hegegna,
me ania, vaivine, ivei mara kena
velego? ke teo sikei kena fate vatbe-
hego ? 11 Me gagua i ia, Hii, ke

teo eikei, Vunagi. Ma Jesus ke ania,
Minau gua, ku bosi vahi vathehego;
ko taviti, mo ko sa goi koakoa gua.

12 Me Jesus ke goi hagore vania
me gagua, Inau na siladagna na mara-
magna; ahai ke legu inau ke da bosi
taitaviti kori puni, ma jia siladagna
na havi ke mono i tagna. 13 Mi
mara na Varise kena ania, Ko tuturi
tatego, ma nimua na hagore i tu-
turi ke bosi tutuni. 14 Ma Jesus
ke anira, Inau ku da tuturiu hegegu
na, mana nif/ua na hagore i tuturi ke
tutuni; na vunegnainauku githatha
ivei ku vano kalasu mai, mi vei ku
da vano : mi gamu koti bosi githatha
ivei ku vano kalasu mai, mi vei gua
ku vano. 15 Igamu koti vahia
tagna na tono vamua, mi nau ku bosi
valiia ahai. 16 Gagua da ku da
vavahi, na nigua na vavabi ke tu-
tuni; mi bosi nau liegepu, irogami
na Mama ke vetulau mai. 17 Me
ke gagua kena risoa tagna na nimiu
na Roorofto, Na rodia na liagore tuturi
e rua na tinoni ke tuturi. 18 Inau
ku hagore ke tuturiu hegegru, ma na
YSA.

Mama ke vetulau mai ke tuturiu gua
inau. 19 Mi maraira kena liagore
vania, mena gagua, Ivei a tamamu ?
Ma Jesus ke anira, Igamu koti bosi
githathau inau, moti bosi githatha a
Tamagu; gagua da koti da githathau
inau, gi koti da githatha gua a Ta-
maf/u. 20 A Jesus ke eia na hagore
iaani garigeigna ua Vathei Ro?io, lae
velepuhira tagna na Vido ke Tabu.
Me ke bosi tanolia aliai, na vunegna
ke bosi jufu mua na magavugna.

21 Ma Jesus ke goi anira gua,
Inau ku taviti tavoga, mi gamu koti
da hirou, mi gamu koti da nia thehe
liaidu na paluhamiu; igarau koti da
bosi talu vano tagna na vido ku da
vanoi. 22 Mi maraira na Judea
kena hagore mena gagua ; Ke vathe-
hea hegegna? gi e hagore gaotjai;
Igamu koti da bosi vano tagna na
vido inau ku da vanoi, gi e gagua.

23 Mi manea ke goi hagore vanira,
Igarnu koti da vano i tliepa, mi nau
i popo; mi gamu koti da vano tagna
na maramagna iaani mi nau ku da
bosi vano tagna na maramagna iaani.

24 Na vunegna iaani inau ku hagore
vanigamu, Igamu koti da nia thehe
haidu na paluhamiu, ku gagua. Mi
gamu koti da bosi vaututuniu inau,
koti da nia thehe baidu na palulia-
miu. 25 Mi maraira kena bagore
vania, mena gagua, Ahai igoe ? Ma
Jesus ke goi anira, Ke vagagna ianeni
ku tuturia vanigamu tagna na turu-
gugna. 26. Inau ku da magnaha-
ginia ku da hagorea na komi fata. ke
setlie na eimiu i gamu, mu ku da
vabigamu. Mi manea ke vetulau
mai ke tutuni; ma na hava ku ronovia
i tagna, na komi fata iraani ku velea
vania na maramagna. 27 Mi ma-
raira kena boi talo thaothadoga ke
liagore vanira na Mama. 28 Ma
Jesus ke anira, Ke da na talu hadia
na Datliei tinoni, gi koti da adoa

B


20

JOHN IX.

na Varise, manea ke cloa i jajrigna.

14 Ma na magavu ianeni a Jesus ke
eia na thepa me ??ajaa, me vabutagna
na matagna, na Magavui mamatbo.

15 Mi mara na Varise kena goi hu-
atia gua, mena goi anja, Ivei ke ania
na goi reirei ? Mi manea ke gagua,
Ke talua na tbepa ke ?iaja tagna na
matagru, minau ku tiliia gi u reirei.

16 Me kekeba Varise kena gagua,
Na tinoni iaani ke bosi vano kalasu
mai tagna God, ke bosi reiregia na
magavui mamatbo. Mena gagua
kekeha, Na tinoni koakoa ivei ke da
ania na eiagna na komi vaugitbatba
ke vagagna? Me turugu hadi na
liubugu itadia. 17 Mi maraira kena
goi bagore vania i manea ke doa,
mena gagua, Na hava ke gagana i
manea ke Vabuta na matamu? ena
ania. Me gagua i manea, Imanea
na porovete, 18 Mi maraira na
Judea kena bosi vaututunia na doa-
agna na matagna, me ke goi reirei,
mena kilora mai tamagna maidogna.
19 Mena huatira, mena gagua, Na
rodatbemiu iaani, mi rogamu koro
bagore ke nia havi duagna mug.ua
na doa ? Mi vei ke gagua gie reirei
ikeagaieni? 20 Ma tamagna ma
idogna koro gagua, Rogami kuru
ado^ hiri eri na ro datbemami, mc ke
nia bavi duagna liiri na doa. 21 E
bava ea hitagi keacjaieni gi e reirei
kuru bosi adoa; mabai mua ke va
buta na matagna, irogami kuru bosi
adoa; ke butu gobi, mo koti liuatia,
me ke hagorea hegegna, oro gagua,

22 Ma tamagna ma idogna koro eia
na hagore iaani, na vunegna roira
koro matagunira marai Judea: i
maraira Judea kena hagore gohi na
f/:f/iagna aliai tagna na Vatbei haidu
kc da tuturi tatea i manea a Cbrist.

23 Na vunegna iaani tamagna ma
idogna koro nia hagore gaogai, Ke
hutu gobi, koti buatia, gi oro gagua.

24 Gi ena goi1 eia na kiloagna mai
gua abanu ke doa, mena gagua nia,
Ko kilotbaba God, igami kiti gitlia-
tha na tinoni iaani i manea na koa-
koa. 25 Mi manea ke gagua anira,
Inau ku boi adoa manea ke da koa-
koa be teo; mi sikei vamua na fata
ku adoa, inau ku doa golri, mi kea-
f/aieni vaho eni gi u reirei. 26 Mi
maraira kena goi ania, Mi vei hi-
tagi ke anigo ? ivei ke ania na vabu-
taagna na matamu? 27 Gie gagua
nira, Inau ku hagore vanigamu gobi,
moti bosi ronoviu; me bava gi oti.
magnahaginia na goi ro??oviagna gua ?
Mi gamu gua koti magnahaginia na
varonoasma ? 28 Mi maraira kena

hehe dika vania, mena gagua, Igoe
ko da varonoa, mi gami kiti varofloa
Mosesi. 29 Igami kiti adoa God ke
bagore vania Mosesi; mi iaani, igami
kiti bosi adoa ivei ke kalasu mai.

30 Na tinoni ke bagocea vanira, me
gagua, Hii e tutuni, mi iaani na re-
githehe; igamu koti bosi adoa na
eigna ivei i manea, me ke vabulaa
gobi na mata God ke bosi ronovira na komi koa-
koa ; mabai vamua ke gagana boliea
God, me ke eia ke magnahaginia ke
ronovia. 32 Mi tagna na tuiugugna
mai ke bosi ro?iovia mua ahai ke da
vabuta na matagna ahai ke vahu
dūagna na doa, 33 Mi manea ke da
bosi vano kalasu mai tagna God,
gagua dae bosi talu sikei fata. 34
Mi maraira kena ania, Na koakoa
vamua ke nia havi baidu tamua, mo
ko mai velepubigami ? ena ania.
Mena gigi ava.

35 Ma Jesus ke ro?iovia kena gigi

ava, me hiro pada, me gagua nia, O

vaututunia na Datliegna God ? 36

Me gagua i manea, Abai, Lord, gi ku

da vaututunia? 37 Ma Jesus ke

bagore vania, Ko regia gohi i manea,

me ke hagore vanigo i manea. 38


JOHN IX. X.

21

Me gagua i manea, Lord, inau ku
vaututuni, e gagua; me vano sopou
tuturu vania. 39 Megagua a Jesus,
Inau ku mai tagna na maramagna
eni na vunegna na fate ; mi maraira
kena bosi reirei ke da na goi doa.
40 Mi kekeha Varise kena mono
itagna, mena ronovia na hagore iaani,
mena ania, Igami gua na doa? 41
Ma Jesus ke gagua nira, Mi gamu
koti doa da, gagua da koti bosi koa-
koa; mi kearyaieni koti gagua, Igami
kiti reirei ma na vunegna iaani na
nimiu na koakoa ke mono mua.

X. NA THEVUGNA.

1 E tutuni, e tutuni, inau ku
hagore vanigamu, ahai ke da bosi
halu hage tagna peo i sipu tagna
liagetlia, mi manea me ke vano halu
tavoga gi ke vano ikoragna, i manea
na bilau ma na tliabu polo. 2 Mi
manea vamua ke vano haiu hage
tagna na hagetha, i manea ianeni
na reiregi sipu. 3 Ke reiregia na
hagetha ke da ha?zavia vania, ma na
komi sipu kena ronovia na liagoregna;
me sopa kiloa na aliadia na nigna na
sipu, me bati aura i kosi. 4 Me hati
aura na komi nigna na sipu, me na-
govira, ma na komi sipu kena legua,
na vunegna maraira kena githatha
na hagoregna. 5 Me kena bosi legua
na tinoni tavoga, mena jefebaginia
na vunegna kena bosi githatha na
hagoredia na komi tinoni tavoga.
6 A Jesus ke hagore vanira na ha-
gore koiliu iaani, mi maraira kena
bosi thaothadogogna na hava na
komi fata ke hagorea vanira.

7 Na vunegna iaani a Josus ke goi

bagore vanira, me gagua, E tutuni,

e tutuni, inau ku eia na hagore iaani

vanigamu, Inau na hagetha sipu. 8

Ma arahai gougovu kena nago pu?iu-

siu, i maraira na komi bilau mi mara
na tliabu polo; ma na komi sipu
kena bosi ro/iovia na hagoredia. 9
Inau na hagetha ; ahai ke halu liage
itaf/ua inau, me ke havi, me ke liage
me ke au, me ke regi pada na gagna.
10 Na tinoni bilau ke mai vamua gi
ke bilau me ke tliabu me ke ha thehea ; mi nau ku mai mu ku har/a
velera gi ke da na tanolia na liavi, gi
ke da na tanolia lialuliadia. 11 Inau
na reiregi sipu ke toke; nareiregiagna
ke toke ke talu horua na liavigna na
vunegna na komi sipu. 12 Mi manea
kena tabaa vamua, me bosi reiregi
sipu, me bosi tonogna na komi sipu,
me ke regia na botlio rihu ke mai,
me ke lubatira na komi sipu, me ke
gogo tavoga; ma na botho rihu ke
thovo?iira na komi sipu, me ke reoia
govu. 13 Na mane taba ke taviti,
na vunegna i manea, na mane taba
vamua, me bosi ganaganara na komi
sipu. 14 Inau na reiregi sipu ke
toke: mu ku githathara na komi
nir/ua; mi maraira komi nigiua kena
githathau inau. 15 Ke vagagna na
Mama ko gitliatliau inau, ke vagagna
iaani inau ku githatha na Mama;
mi nau ku talu horua na havif/u na
vunegna na komi sipu. 16 Ma na
nigua kekeha sipu gua ke mono mua,
mi tagna na bosi peo iaani mi maraira
gua ku bosi teo na hatiragna mai;
me ke da na ro?iovia na hagorer/u,
nie ke sikei vamua na boo i sipu me
ke sikei vamua na reiregiagna. 17
Na vunegna a Tamar/u ke dothoviu,
na vunegna inau ku talu liorua na
havigu gi ku da hati hadia gua. 1S
Aliai ke da bosi hati tavoga ita mi nau ku talu horua hege nau ku mana gua na talu liadiagna.
Inau ku hatia na ro?ioronoi veitula
iaani itagna Tama
19 Me goi turugu na tlievurua
itadia na marai Judea na vunegna


20

JOHN IX.

na Varise, manea ke doa i janigna.

14 Ma na magavu ianeni a Jesus ke
eia na thepa me uajaa, me vabutagna
ua matagna, na Magavui mamatbo.

15 Mi mara na Varise kena goi hu-
atia gua, mena goi anja, Ivei ke ania
na goi reirei ? Mi manea ke gagua,
Ke talua na thepa ke naja tagna na
matarjru, minau ku tihia gi u reirei.

16 Me kekeba Varise kena gagua,
Na tinoni iaani ke bosi vano kalasu
mai tagna God. ke bosi reiregia na
magavui mamatbo. Mena gagua
kekelia, Na tinoni koakoa ivei ke da
ania na eiagna na komi vaugitbatba
ke vagagna? Me turugu hadi na
huhugu itadia. 17 Mi maraira kena
goi bagore vania i manea ke doa,
mena gagua, Na hava ke gagana i
manea ke ’tfabuta na matamu? ena
ania. Me gagua i manea, Imanea
na porovete, 18 Mi maraira na
Judea kena bosi vaututunia na doa-
agna na matagna, me ke goi reirei,
mena kilora mai tamagna ma idogna.
19 Mena huatira, mena gagua, Na
rodatbemiu iaani, mi rogamu koro
hagore ke nia bavi duagna mugua
na doa ? Mi vei ke gagua gie reirei
ikeagaieni? 20 Ma tamagna ma
idogna koro gagua, Rogami kuru
ado$ hiri eri na ro datbemami, me ke
nia havi duagna liiri na doa. 21 E
bava ea hitagi keagaieni gi e reirei
kuru bosi adoa; mahai mua ke va
buta na matagna, irogami kuru bosi
adoa; ke butu gobi, mo koti buatia,
me ke hagorea hegegna, oro gagua,

22 Ma tamagna ma idogna koro eia
na bagore iaani, na vunegna roira
koro matagunira marai Judea: i
maraira Judea kena bagore golii na
qigiagna aliai tagna na Vatbei baidu
ke da tuturi tatea i manea a Cbrist.

23 Na vunegna iaani tamagna ma
idogna koro nia hagore gaogai, Ke
hutu gohi, koti buatia, gi oro gagua.

24 Gi ena goi eia na kiloagna mai
gua abanu ke doa, mena gagua nia,
Ko kilotbaba God, igami kiti gitba-
tha na tinoni iaani i manea na koa-
koa. 25 Mi manea ke gagua anira,
Inau ku boi adoa manea ke da koa-
koa be teo; mi sikei vamua na fafa
ku adoa, inau ku doa gohi, mi kea-
maraira kena goi ania, Mi vei hi-
tagi ke anigo ? ivei ke ania na vabu-
taagna na matarnu? 27 Gie gagua
nira, Inau ku hagore vanigamu gobi,
moti bosi ronoviu; me liava gi oti
magnabaginia na goi rowoviagna gua ?
Mi garnu gua koti magnahaginia na
varonoagna ? 28 Mi maraira kena

hehe dika vania, mena gagua, Igoe
ko da varonoa, mi garni kiti varonoa
Mosesi. 29 Igami kiti adoa God ke
bagore vania Mosesi; mi iaani, igami
kiti bosi adoa ivei ke kalasu mai.

30 Na tinoni ke bagorea vanira, me
gagua, Hii e tutuni, mi iaani na re-
githehe; igarnu koti bosi adoa na
eigna ivei i manea, me ke vabuiaa
gobi na mata^u. 31 Igita kati adoa
God ke bosi ronovira na komi koa-
koa ; mabai vamua ke gagana boliea
God, me ke eia ke magnabaginia ke
ronovia. 32 Mi tagna na tmugugna
mai ke bosi ronovia mua abai ke da
vftbuta na matagna abai ke vabu
duagna na doa, 33 Mi manea ke da
bosi vano kalasu mai tagna God,
gagua dae bosi talu sikei fata. 34
Mi maraira kena ania, Na koakoa
vamua ke nia liavi liaidu tamua, mo
ko mai velepuliigami? ena ania.
Mena rjigii ava.

35 Ma Jesus ke ronovia kena
ava, me hiro pada, me gagua nia, O

vaututunia na Datliegna God ? 36

Me gagua i manea, Abai, Lord, gi ku

da vaututunia? 37 Ma Jesus kc

bagnre vania, Ko regia gohi i manea,

me ke bagore vanigo i manea. 38


JOHN IX.X,.

21

Me gagua i manea, Lord, inau ku
vaututuni, e gagua.; me vano sopou
tuturu vania. 39 līegagua a Jesus, ■]
Inau ku mai tagna na mai’amagua
eni na vunegna. na fate; mi maraira
kena bosi reirei ke da na goi doa.
40 Mi kekeba Varise kena mono ;
itagna, mena. rowovia na bagore iaani,
mena. auia, Igami gua. na doa? 41
Ma Jesus ke gagua nira, Mi gainu
koti doa da, gagua da. koti bosi koa-
koa; mi keajaieni koti gagua, Igami |
kit.i reirei im n:i vmwg.ua iaani na
nimfti na koakoake mono njua..

siu, i maraira. na komi bilau mi mara
na tliabu polo; ma na koi :
kena. bosi ronovia na bagoredia.. 9
Inau na. hagetha; aliai ke iialu bage
itajpia inau, me ke bavi, me ke ha.ge
rne ke au, me ke regi pada nagagwa.
10 Na. tinoni bilau ke niai vamua gi
ke bilau me ke thabu me ke haga va
thehea; mi nau ku mai mu ku'kafa
velera gi ke da na. t.a«ol!ia. n,a liavi, gi
ke da na. tawolia ha.luhadia.. 11 Inau

X. NA TflEVUGNA.

1 E tutuni, e tutuni, inau kn
bagore va.mgn.mu., akai ke da. bosi
halu bage tagna. poo i aipu tagna. i
hagetha, mi manea me ke va.no lialu
tavoga gi ke va.no ikoragna, i manea.
na bilau ma na. ttiabu polo. 2 Mi
manea. vainua ke vauo halu liage
tagna na hagetha, i nianca iaioi
na reiregi stpu. 3 Ke reiregia na â– 
hagetha ke da lianavia vania, ma na
komi sipi* kena ronovia na hagpregtta;
me sopa kiloa na abadia na. nigna na
sipu, me bati aura i kosi. 4 Me ha.ti
aura na komi nigna na «p», me na- I
govira, ma rm komi s/gnf 1 n t 1 u;
na vunegna. maraira kena. githatha
11.; 11.1: i g-11 r i1 g n a. 5 J t e k t â–  11.: 11 i. i > s i 11 â–  g 1.1: i.
nn tinoni t.avoga, mena jefeliaginia
na vunegna kena bosi gitlmtlm na
bagoredia na komi tinoni tavoga,
6 Ā Jesus ke bagore vanira na ha-
gnre koiliu iaairi, mi maraira kena
bosi tbaotkadogogna na bava na
komi fata ke bagorea vauira,

7 Na vunegna iaani a ,lusns ke goi

hagore vauira, mo gagua, E tatuari,

e tutuni, inau ku eia na bagoro iaani

vaniganiu, Inau na hagetha sipu. 8

Ma arabai gougovu koua nago punu-


20

JOHN IX.

na Varise, manea ke doa i ja?iigna.

14 Ma na magavu ianeni a Jesus ke
eia na thepa me ??ajaa,me vabutagna
na matagna, na Magavui mamatbo.

15 Mi mara na Varise kena goi hu-
atia gua, mena goi anja, Ivei ke ania
na goi reirei ? Mi -manea ke gagua,
Ke talua na tbepa ke ?iaja tagna na
mata^ru, minau ku tihia gi u reirei.

16 Me kekeba Varise kena gagua,
Na tinoni iaani ke bosi vano kalasu
mai tagna God, ke bosi reiregia na
magavui mamatho. Mena gagua
kekeha, Na tinoni koakoa ivei ke da
ania na eiagna na komi vaugitliatba
ke vagagna? Me turugu hadi na
huhugu itadia. 17 Mi maraira kena
goi bagore vania i manea ke doa,
mena gagua, Na hava ke gagana i
manea ke Vabuta na matamu? ena
ania. Me gagua i manea, Imanea
na porovete, 18 Mi maraira na
Judea kena bosi vaututunia na doa-
agna na matagna, me ke goi reirei,
mena kilora mai tamagna ma idogna.
19 Mena huatira, mena gagua, Na
rodatbemiu iaani, mi rogamu koro
hagore ke nia bavi duagna mugua
na doa ? Mi vei ke gagua gie reirei
ikeagraieni? 20 Ma tamagna ma
idogna koro gagua, Rogami kuru
adoa hiri eri na ro datliemami, me ke
nia bavi duagna liiri na doa. 21 E
bava ea hitagi keatjaieni gi e reirei
kuru bosi adoa; mahai mua ke va
buta na matagna, irogami kuru bosi
adoa; ke liutu gobi, mo koti liuatia,
me ke hagorea begegna, oro gagua,

22 Ma tamagna ma idogna koro eia
na hagore iaani, na vunegna roira
koro matagunira marai Judea: i
maraira Judea kena hagore gohi na
f/b/iagna aliai tagna na Vatbei haidu
kc da tuturi tatea i manea a Cbrist.

23 Na vunegna iaani tamagna ma
idogna koro nia hagore gaogai, Ke
hutu gohi, koti huatia, gi oro gagua.

24 Gi ena goi' eia na kiloagna mai
gua abanu ke doa, mena gagua nia,
Ko kilotbaba God, igami kiti gitlia-
tha na tinoni iaani i manea na koa-
koa. 25 Mi manea ke gagua anira,
Inau ku boi adoa manea ke da koa-
koa be teo ; mi sikei vamua na fata
ku adoa, inau ku doa gohi, mi kea-
f/aieni vaho eni gi u reirei. 26 Mi
maraira kena goi ania, Mi vei hi-
tagi ke anigo ? ivei ke ania na vabu-
taagna na matamu? 27 Gie gagua
nira, Inau ku liagore vanigamu gobi,
moti bosi ronoviu; me bava gi oti.
magnahaginia na goi ro??oviagna gua ?
Mi gamu gua koti magnahaginia na
varonoasma ? 28 Mi maraira kena

hehe dika vania, mena gagua, Igoe
ko da varonoa, mi gami kiti varowoa
Mosesi. 29 Igami kiti adoa God ke
bagore vania Mosesi ; mi iaani, igami
kiti bosi adoa ivei ke kalasu mai.

30 Na tinoni ke hagorea vanira, me
gagua, Hii e tutuni, mi iaani na re-
githehe; igamu koti bosi adoa na
eigna ivei i manea, me ke vabuiaa
gobi na mataffu. 31 Igita kati adoa
God ke bosi ronovira na komi koa-
koa ; mabai vamua ke gagana boliea
God, me ke eia ke magnahaginia ke
ronovia. 32 Mi tagna na tuiugugna
mai ke bosi rowovia mua ahai ke da
vabuta na matagna ahai ke vahu
dūagna na doa, 33 Mi manea ke da
bosi vano kalasu mai tagna God,
gagua dae bosi talu sikei fata. 34
Mi maraira kena ania, Na koakoa
vamua ke nia havi baidu tamua, mo
ko mai velepuliigami? ena ania.
Mena gigi ava.

35 Ma Jesus ke ronovia kena gigi

ava, me hiro pada, me gagua nia, O

vaututunia na Datliegna God ? 36

Me gagua i manea, Ahai,Lord, gi ku

da vaututunia? 37 Ma Jesus ke

bagore vania, Ko regia gohi i manea,

me ke hagore vanigo i manea. 38


JOHN IX. X.

21

Me gagua i manea, Lord, inau ku
vaututuni, e gagua; me vano sopou
tuturu vania. 39 Megagua a Jesus,
Inau ku mai tagna na maramagna
eni na vunegna na fate ; mi maraira
kena bosi reirei ke da na goi doa.
40 Mi kekeha Varise kena mono
itagna, mena rowovia na hagore iaani,
mena ania, Igami gua na doa? 41
Ma Jesus ke gagua nira, Mi gamu
koti doa da, gagua da koti bosi koa-
koa; mi kear/aieni koti gagua, Igami
kiti reirei ma na vunegna iaani na
nimiu na koakoa ke mono mua.

X. NA THEVUGNA.

1 E tutuni, e tutuni, inau ku
hagore vanigamu, ahai ke da bosi
halu hage tagna peo i sipu tagna
hagetha, mi manea me ke vano halu
tavoga gi ke vano ikoragna, i manea
na bilau ma na tliabu polo. 2 Mi
manea vamua ke vano haiu hage
tagna na hagetha, i manea ianeni
na reiregi sipu. 3 Ke reiregia na
hagetha ke da hanavia vania, ma na
komi sipu kena ronovia na hagoregna;
me sopa kiloa na aliadia na nigna na
sipu, me batiaura i kosi. 4 Me hati
aura na komi nigna na sipu, me na-
govira, ma na komi sipu kena legua,
na vunegna maraira kena githatha
nahagoregna. 5 Me kena bosi legua
na tinoni tavoga, mena jefebaginia
na vunegna kena bosi githatha na
hagoredia na komi tinoni tavoga.
6 A Jesus ke hagore vanira na ha-
gore koiliu iaani, mi maraira kena
bosi thaothadogogna na hava na
komi fata ke hagorea vanira.

7 Na vunegna iaani a Jesus ke goi

liagore vanira, me gagua, E tutuni,

e tutuni, inau ku eia na liagore iaani

vanigamu. Inau na hagetha sipu. 8

Ma arahai gougovu kena nago punu-

siu. i maraira na komi bilau mi mara
na tliabu polo; ma na komi sipu
kena bosi ro/tovia na hagoredia. 9
Inau na hagetha ; ahai ke haiu hage
itar/ua inau, me ke havi, me ke hage
me ke au, me ke regi pada na gagtia.
10 Na tinoni bilau ke mai vamua gi
ke bilau me ke tliabu me ke liatya va
thehea ; mi nau ku mai mu ku lirn/a
velera gi ke da na tanolia na havi, gi
ke da na tanolia haluhadia. 11 Inau
na reiregi sipu ke toke; nareiregiagna
ke toke ke talu horua na liavigna na
vunegna na komi sipu. 12 Mi manea
kena tabaa vamua, me bosi reiregi
sipu, me bosi tonogna na komi sipu,
me ke regia na botlio rihu ke mai,
me ke lubatira na komi sipu, me ke
gogo tavoga; ma na botho riliu ke
thovo?iira na komi sipu, me ke reoia
govu. 13 Na mane taba ke taviti,
na vunegna i manea, na mane taba
vamua, me bosi ganaganara na komi
sipu. 14 Inau na reiregi sipu ke
toke: mu ku githathara na komi
nif/ua; mi maraira komi nir/ua kena
githathau inau. 15 Ke vagagna na
Mama ko githathau inau, ke vagagna
iaani inau ku githatha na Mama;
mi nau ku talu horua na havi vunegna na komi sipu. 16 Ma na
ni mi tagna na bosi peo iaani mi maraira
gua ku bosi teo na hatiragna mai;
me ke da na ro?iovia na hagorepu,
nie ke sikei vainua na boo i sipib me
ke sikei vainua na reiregiagna. 17
Na vunegna a Tamar/u ke dothoviu,
na vunegna inau ku talu horua na
havigu gi ku da hati hadia gua. 18
Ahai ke da bosi bati tavoga itat/ua,
mi nau ku talu horua hege nau ku mana gua na talu hadiagna.
Inau ku hatia na ronoronoi veitula
iaani itagna Tamai/u.

19 Me goi turugu na tlievurua
itadia na marai Judea na vunegna


22

JOHN X. XI.

na komi hagore iraani. 20 Mi ke-
keha itadia kena sethe kena gagua,
na tidatho dika itagna ke vamee
kililia; e hava ki oti ronovia? ena
gagua. 21 Mi kekeha kena gagua,
Na komi hagoregnana boi hagoregna
ahai na tidatlio dika ikoragna. Na
tidatbo dika ke da eia na vabutara-
diagna na matadia na doa ?

22 Ma na laulahu ragi na bali
vararaagna na Vatbe ke tabu ke
garani golii, mi tagna vinogakoso.

23 Ma Jesus ke taitaviti kilili tagna
na Vido ke tabu tagna na tootogogna
na vatlie kena velea nigna Solomoni.

24 Mi marai Judea kena baidu kili-
lia, mena gagua nia, E?iiha mua na
magavu ke mono mo ko goi auigami
gi kiti da gagana ruarua ? Mi goe
hina a Clirist na, mo ko tuturia vani-
gami tagna na matai tinoni. 25 Ma
Jesus ke hagore vanira, me gagua,
Inau ku hagore vanigamu gohi, moti
bosi vaututuniu. Na komi tarco inau
ku eia tagna na aliagna Tamar/u, ke
tuturiu. 26 Mi gamu koti bosi vau-
tutuni. na vunegna igamu koti bosi
mono itagna na ni^ua na sipu, ke
vagagna ku hagorea vanigamu gohi.
27 Na komi ni «ovia na hagoreou, mi nau ku gitba-
tbara i maraira. mi maraira kena
ler/uu. 28 Mi nau ku hera na havi-
liau, mi maraira ke da na bosi thehe
ke hau me bau; me ke da na bosi
talu thaura ahai tagna na limar/u.
29 A Tamapu ke soni hathavura
vaniu mai, ke hutu vano tadia arahai
govu; me ke da bosi talu thaura
ahai tagna na limagna Tamaj/u. 30
Irogami a Tamagu e sikei vamua.
31 Mi marai Judea kena goi ta??olia
gua na gahara, kena piria. 32 Ma
Jesus ke anira, Inau ku tatelia vani-
gamu mai tagna Tama//u na komi
ta?20 ke toke me ke setbe; ma na
liava na ta?io vagagna koti da piriu-

gna ? 33 Mi marai Judea kena goi
hagore vania mena gagua, Igami kiti
bosi haga pirigogna na tano ke toke ;
ma na nimua na liai liagore vamua;
migoe na tinoni, mo ko liapa nia
nanaba God. 34 Ma Jesus ke anira,
Ke risoa tagna na nimiu na Roorono
be teo, ke vagagna iaani ? Nau ku
bagorea golii igamu na komi God.

35 Me ke vano kiloragna na komi
God, na hagoregna ke mai gohi ita-
dia; ma na rioriso ke bosi talu haliu ;

36 Mi manea God ke tabua gobi, gi
e vetula mai tagna na maramagna,
mi gamu koti hagorea, Ke hai hago-
rea, na vunegna nau ku eia na ha-
gore, Inau na Dathegna God ? 37
Gi ku da bosi eia na komi nigna na
ta?io a Tama niu. 38 Mi nau ku da eia da mo
koti vaututunia na komi ta?2o; gi
koti da adoa mo koti da vaucutunia
na Mama i ta tagna na Mama. 39 Ma na vunegna
iaani kena hiroa na tliodiagna, mi
manea ke taviti tavoga tagna iw'
limadia.

40 Me goi taviti gua i sethevugna
i Joridano tagna na vido i tagna ke
kidi siuvitabu a Jobn ; me mono. 41
Ma na komi tinoni ke sethe kena
vano regia, mena gagua, A Jolm ke
bosi eia sikei regithehe ; me ke setlie
kena vaututunia.

XI. NA THEVUGNA.

1 Ma na vahagi i Bethania, na
abagna a Lasarusi tagna na ro mele-
liadia a Meri ma gagua tamatahi a
Marata, 2 A Meri iaani ke siuviagna
na naegna Lord na kotho, me nigo-
tha mumuja na naegna niagna na
sesebugna, ma na vavinegna iaani
ke vabagi. 3 Ma ara vavinegna
koro vetula aliai na vano aniagna,


JOHN XI.

23

Lord, i manea ko dotliovia ke vahagi.
4 Ma JesȤ ke ronovia, me gagua,
Na vabagi ianeni ke bosi managna
na thehe : ma na vunegna na silada-
gna God, gi na Datliegna God ke da
vararaha, 5 Ma Jesus ke dotliovira
a Marata ma gagna tamatalii, ma
tolira a Lasarusi. 6 Me ke ronovia
ke valiagi, me mono nigna mua e rua
na magavu tagna na vido ke monoi.
7 Me govu, ke anira komi Vaovarono,
Kati da tabiru gua i Judea. 8 Mi
mara na Vaovarojio kena ania, Rabi,
rnarai Judea kena eu lnrogo vamua
na pirigogna, mo ko goi vano nimua
mua ? 9 Ma Jesus ke hagore vanira,

E bosi salage me tomaga erua na
vido tagna sikei na dani ? Maliai ke
taviti kilili tagna na dani ke bosi
pejuragi na vunegna ke regia na
raraha tagna na maramagna iaani.
10 Maliai ke taviti kilili ke bo?ii, ke
pejuragi, na vunegna na raraha ke
teo ikoragna. 11 Me ke eia na ha-
gore iaani, gi e hagore vanira, me
gagua, A kulada Lasarusi ke nere
gohi, mi nau ku da atu gi ku da
yararaia. 12 Mi mara na Vaovarono
ken'a ania, Lord, ke da nere na, dae
havi mua. 13 Ma Jesus ke hagorea
na theheagna, mi maraira kena ga-
gaua ke hagorea ke aheahe tagna na
nere. 14 Ma na vunegna iaani a
Jesus ke hagore tatea vanira, me
gagua, a Lasarusi ke thehe. 15 Mi
nau ku nia tugo na vunegna in-au ku
bosi mono i tagna, gi koti da vautu-
tuni; mi gita kati da atu regia. 16
Ma Tomasi, kena kiloagna gua Didi-
musi, ke gagua vanira na komi Vao-
varono kena sikei soniliaidu, Mi gita
gua kati da atu, gi kati da thehe
baidu itagna.

17 Ma Jesus ke jufu atu, me gi-
thatha ke vati gohi na magavugna
tagna na lodu. 18 Mi Betbania ke
garania i Jerusalein ke vagagna e

salage lima na vido. 19 Me ke sethe
marai Judea kena vano regira roira
Marata ma Meri, kena liac/a va kasora
na ro hehedia, na vunegna na ro
vavinedia. 20 MasMarata ke rono-
via Jesus ke garani mai gohi, me
vano pada; ma Meri ke sopou mua
tagna na vatlie. 21 Ma Marata ke
liagore vania Jesus me gagua, Lord,
ko da mono eeri, gagua dae bosi thehe
a vavinegru. 22 Mi nau ku adoa gua
i kea^aieni ko da kaea sikei fata
itagna God, ma God ke da vanoliego
mai. 23 Ma Jesus ke ania, A vavi-
nemu ke da sokara tabiru. 24 Me
gagua a Marata, Inau ku adoa ke da
sokara tabiru tagna na vagougovui
niagavu tagna na sokara tabiru ma-
vitu. 25 Ma Jesus ke ania, Inau
na sokara tabiru ma na Havi; ahai
ke da vaututuniu, me ke da thehe,
me ke da goi liavi. 26 Maliai ke da
havi mua me ke da vaututuniu, me
ke da bosi thehe i vogoi valiha ke
liau me lim. Mo ko vaututunia
iaani ? 27 Me gagua iia, Hii, Lord :
inau ku vaututunigo igoe a Clirist
na Datbegna God, ko mai tagna na
maramagna. 28 Me ke eia gua na liagore, gi e taviti tavoga,
me vano kilomuia mai gagna tama-
tahi a Meri, me ania, A Velepulii
iaani, e ania, me ke kilogo. 29 Mi
ia ke ronovia, me saisami sokara, me
vano regia. 30 Ma Jesus ke bosi
jufu mua tagna na meleha, ke mono
mua tagna na vido ke vano pada
vamua a Marata ri. 31 Mi maraira
na Judea kena.mono tagna na vatbe,
kena ha(/a kasoa na hehegna, mena
regia a Meri ke saisami sokara me
ruguau, mena legua, mena hagore,
Ke ha(/a vano tagna na beku me ke
tani. 32 Ma Meri ke vano jufu
tagna na vido a Jesus ke monoi, ke
regia, me vano pogohoru tagnā na
naegna, gi e ania, Lord, ko da mono


24

JOHN XI.

ceri da, dae bosi tliebe na vavinegra,
e gagua. 33 Ma Jesus ke regia ke
tani, inaregira gua marai Judeakena
nia haidu mai kena tani, me vahagi-
tia tagna na taru??agna, ma na lie-
hegna ke horu baihadi. 34 Me ga-
gua, Iveikoti talua? Mena gagua
i maraira, Lord, ko mai mo ko regia.
35 A Jesus ke ta?ri. 36 Maraira na
Judea kena hagore mena gagua, Re-
gia, ke dotliovia puala. 37 Mi ke-
keba i tadia kena hagore, I manea
eri ke vabuta gohi na matagna hai
ke doa, me ke da bosi mana pu??usi-
agna na thehe tagna na tinoni iaani ?
ena gagua. 38 Ma na tarunagna
Jesus ke vahagitia gua, me taviti me
vano jufu tagna na beku. Na luma
ia??eni, ma na gabira ke koli i popo-
gna. 39 Ma Jesus ke gagua, Hati
tavoga na gahira. Me gagua a
Marata. a vavinegna na tinoni thehe,
Lord, ke sibi gohi, e vati gobi na
magavugna ke nia thehe. 40 Ma
Jesus ke ania, Inau ku bosi hagore
vanigo ke vagagna, Mo ko da vautu-
iuni, mo ko regia na nigna saladagna
God ? 41 Mi maraira kena bati ta-
voga na gahira tagna na mathagna
na tinoni thehe ke koli. Ma Jesus
ke tadabadi na matagna, me gagua,
Mama, inau ku hagore tokego igoe
ko ro?ioviu. 42 Mi na ku adoa igoe
ko varonou hahali; mi nau ku ha-
gore na vunegna na mavitu iaani ke
sokara kililiu, gi ke da na vaututu-
nigo ke vctulau mai. 43 Me ke eia
na hagore iaani gi e nia gaegahe
liadi na hagore hutu me gagua,
Lasarusi, ruguau mai. 44 Ma na
tinoni thehe ke ruguau mai, kena
huhagna na limagua ma na naegna
na pobe, mena tariagna na matagna
na pohe i nigotba. Ma Jesus ke ha-
gnre vanira, Unuhia, mo kotl lubatia
me ke taviti.

45 Mi maraira na Judea kena I

sethe kena vanoregira gohi a Meri,
kena regia na nigna ha ta?io Jesus,
mena vaututunia. 46 Mi kekeha
kena vano regira mara na Varise,
mena hagorea vanira na tawo ke eia
gohi a Jesus.

47 Na vunegna iaani maraira
na pukuni bavugagi, mi maraira na
Varise, kena kilo haidura mai na
vikei fate, mena gagua, Ivei kati
da ania? Na tinoni iaani ke eia
na komi regithehe ke sethe. 48 Ma
kati da biia ke vagagna na ma na
mavitu gougovu ke da vaututunia;
marai Roma ke da na mai, me ke da
na hati tavoga na melehada, ma na
mavitu gougovu. 49 Mi sikei itadia,
a Kaivasi na pukuni liavugagi tagna
na vinoga ia?zeni, ke gagua nira,
Igamu koti bosi adoa, 50 Migamu
koti bosi gagana vaugithatha iaani
ke toke vanigita, gagua ke sikei va-
mua na tinoni ke da tliebe tugna na
togulu, ma na mavitu gougovu ke da
na bosi teora. 51 Me ke bosi nia
hailasa na hagore; mi manea na
pukuni Havugagi tagna na vinoga
ia?ieni me ke talu magavugna na
theheagna a Jesus kc garani gobi na
vunegna na mavitu tagna na mele-
liagna. 52 Me bosi maraira vamua
tagna na melelia ianeni, me ke da
liati haidura mara na koini datbegna
God kena rote kilili gohi. 53 Mi
tagna na magavu vagagna ianeni
vabo kena nia hagore liaidu na va-
theheagna.

54 Na vunegna iaani a Jesus ke
bosi goi taviti kilili tagna na matai
tinoni itadia marai Judea; me taviti
tavoga tagna na vido ke garania na
vido ke gou, tagna na meleba kena
veleagna Everaimi, me mono tadia
nigna na komi Vaovarono. 55 Ma
na nidia na Tliovoliuni marai Judea
ke garani mai, me kena Bethe kena
hadi i Jerusalem, kena kalasu mai


JOHN XI. XII.

25

tagna na meleha gongovu ke bosi
tliovoliuni mua, kena ha#a vara-
rahara hegedia. 56. Mi maraira
kena hiroa Jesus, mena sokara i
hagore haidu tagna na viclo ke tabu
meua gagua, Na hava koti gagana?
Ke cla bosi mai tagna na laulahu?
ena gagua. 57 Mi mara na pukuni
havugagi mi mara na Varise kena
talua gohi na nidia na veitula, mena
gagua, ahai ku adoa i vei ke monoi
me ke tutunia, gi ke da na thotia.

XII. NA TIIEVUGNA.

1 Me ono mua na magavu igai na
thovoliuni, ma Jesus ke taviti i
Bethania, ma Lasarusi neneni, i
manea ke thehe gohi, ma Jesus ke
sokaraginia tadia kena thehe. 2
Mi maraira neneni kena eia na vana,
ma Marata ke mai tano, me sikei
itadia kena koli haidu a Lasarusi.
3 Ma Meri ke tanolia na bali daadalia
ke vahotha puala, me mai dahaagna
na naegna Jesus, me nigotha mumu-
jaagna na naogna na seseliugna; ma
na vathe ke vonugia na gubagagna
na bali daadaba. 4 Me sikei tadia
maraira na Vaovarono, a Judas Isa-
karioti, na datbegna Simoni, i manea
ke da peroa, ke gagua. 5 E hava
gi ena bosi nia sabiri na bali daadaba
iaani niagna na rono ke da tolu na
hathanatu, me ke da na vanobera na
komi kuma? 6 Me ke eia na hagore
iaani, na bosi vunegna ke dotliovira
maraira na tinoni kuma, ma na vu-
negna i manea na bilau, ma na noi
rono itagna, me ke hati tavoga na
komi fata kena talua ikoragna. 7
Me gagua a Jesus, Ko lubatia, ke
reiregiagna gohi iaani tagna na ma-
gavu ke da na vakoliu ikoragna. 8
Na komi tinoni kuma ke da na talu
mono itarniu, ba inau ke teo.

9 Mi kena sethe marai Judea
kena adoa i inanea ianeni, mi maraira
kena bosi vano ia?ieni na vunegna
Jesus vamua, me kena ha^a regia
gua a Lasarusi ke sokaraginia gobi
itadia kena thehe. 10 Mi mara na
komi pukuni havugagi kena goi ha-
gore na theheagna a Lasarusi gua.
11 Na vunegna marai Judea kena
taviti tavoga na vunegna i manea,
mena vaututunia a Jesus.

12 Me dani vuovugoi na mavitu
ke sethe kena tavi'ti tagna na Lau-
labu, mi mena roiwvia na maiagna i
Jerusalem a Jesus, 13 Mena hatia
na komi gabai garaguma, mena ru-
guau gi ena vano thaeagna, mena
nimli mena gagua, Hosana, hagore
tokea ke mai tagna na abagna Lord,
na Vunagidia marai Isaraeli. 14
Ma Jesus ke regi pada na datbei asi,
me sopou i popogna, ke vagagna
kena eia gohi na risoagna, 15 Ko
sagoi matagu na Pathei Sioni vaivine,
ko regia mai, na Vunagimu ke mai,
ko sopou i popogna na dathegna na
asi. 16 Mi mara na Vaovarowo kena
kidi bosi githatha mua iaani: me
vaho a Jesus ke thaba gohi, gi ena
ado tabirua na komi fata iraani kena
risoa golii janigna eigna i manea, mi
maraira kena eiagna ke vagagna
iaani. 17 Ma na mavitu kena tuturi
tatea i manea, kena mono gohi i
tagna ke kiloaua a Lasarusi tagna
na lodu, ke sokaraginia. 18 Na vu-
negna iaani na mavitu kena vano
pada i manea, i maraira kena ronovia
gohi ke eia na vaugithatha iaani.
19 Mi maraira na Varise kena hae-
hagore haidu mena gagua, Igamu
koti bosi regia gi oti bosi talu eia?
ma na maramagna ke taviti vano
legua gohi.

20 Mi kekeha tinoni gna Girekia
kena hadi mai kena ha^a tarai tagna
na Laulahu. 21 Mi maraira kena


24

JOHN XI.

eeri da, dae bosi tliebe na vavinegoi,
e gagua. 33 Ma Jesus ke regia ke
tani, inaregira gua marai Judeakena
nia haidu mai kena tani, me vahagi-
tia tagna na taru?iagna, ma na he-
hegna ke lioru haihadi. 34 Me ga-
gua, Iveikoti talua? Mena gagua
i maraira, Lord, ko mai mo ko regia.
35 A Jesus ke ta?ri. 36 Maraira na
Judea kena hagore mena gagua, Re-
gia, ke dotliovia puala. 37 Mi ke-
keha i tadia kena hagore, I manea
eri ke vabuta gohi na matagna hai
ke doa, me ke da bosi mana pu??usi-
agna na thehe tagna na tinoni iaani ?
ena gagua. 38 Ma na tarunagna
Jesus ke vabagitia gua, me taviti me
vano jufu tagna na beku. Na luma
ia?ieni, ma na gabira ke koli i popo-
gna. 39 Ma Jesus ke gagua, Hati
tavoga na gahira. Me gagua a
Marata. a vavinegna na tinoni thehe,
Lord, ke sibi gohi, e vati gohi na
magavugna ke nia thehe. 40 Ma
Jesus ke ania, Inau ku bosi hagore
vanigo ke vagagna, Mo ko da vautu-
tuni, mo ko regia na nigna saladagna
God? 41 Mi maraira kena hati ta-
voga na gahira tagna na mathagna
na tinoni thehe ke koli. Ma Jesus
ke tadahadi na matagna, me gagua,
Mama, inau ku hagore tokego igoe
ko ro?ioviu. 42 Mi na ku adoa igoe
ko varo?zou hahali; mi nau ku ha-
gore na vunegna na mavitu iaani ke
sokara kililiu, gi ke da na vaututu-
nigo ke vetulau mai. 43 Me ke ela
na hagore iaani gi e nia gaegahe
hadi na hagore hutu me gagua,
Lasarusi, ruguau mai. 44 Ma na
tinoni thehe ke ruguau mai, kena
huhagna na limagna ma na naegna
na pohe, mena tariagna na matagna
na pohe 1 nigotba. Ma Jesus ke ha-
gore vanira, Unuhia, mo koti lubatia
me ke taviti.

45 Mi maraira na Judea kena

sethe kena vanoregira gohi a Meri,
kena regia na nigna na ta?io Jesus,
mena vaututunia. 46 Mi kekeha
kena vano regira mara na Varise,
mena hagorea vanira na ta?io ke eia
gohi a Jesus.

47 Na vunegna iaani maraira
na pukuni havugagi, mi maraira na
Varise, kena kilo haidura mai na
vikei fate, mena gagua, Ivei kati
da ania? Na tinoni iaani ke eia
na komi regithehe ke sethe. 48 Ma
kati da hiia ke vagagna na ma na
mavitu gougovu ke da vaututunia;
marai Roma ke da na mai, me ke da
na hati tavoga na melehada, ma na
mavitu gougovu. 49 Mi sikei itadia,
a Kaivasi na pukuni bavugagi tagna
na vinoga ia??eni, ke gagua nira,
Igamu koti bosi adoa, 50 Migamu
koti bosi gagana vaugithatha iaani
ke toke vanigita, gagua ke sikei va-
mua na tinoni ke da thehe tugua na
togulu, ma na mavitu gougovu ke da
na bosi teora. 51 Me ke bosi nia
hailasa na hagore; mi manea na
pukuni Havugagi tagna na vinoga
ia?reni me ke talu magavugna na
theheagna a Jesus ke garani golii na
vunegna na mavitu tagna na mele-
liagna. 52 Me bosi maraira vamua
tagna na melelia ia??eni, me ke da
bati haidura mara na korni datliegna
God kena rote kilili gohi. 53 Mi
tagna na magavu vagagna ia??eni
vaho kena nia hagore liaidu na va-
theheagna.

54 Na vunegna iaani a Jesus ke
bosi goi taviti kilili tagna na matai
tinoni itadia marai Judea; me taviti
tavoga tagna na vido ke garania na
vido ke gou, tagna na meleha kena
veleagna Everaimi, me mono tadia
nigna na koini Vaovaro??o. 55 Ma
na nidia na Thovoliu?ii marai Judea
ke garani mai, me kena sethe kena
hadi i Jerusalem, kena kalasu mai


JOHN XI. XII.

25

tagna na meleha gongovu ke bosi
thovoliuni mua, kena liagra vara-
rahara hegedia. 56. Mi maraira
kena hiroa Jesus, mena sokara i
hagore haidu tagna na vido ke tabu
mena gagua, Na hava koti gagana?
Ke da bosi mai tagna na laulahu?
ena gagua. 57 Mi mara na pukuni
havugagi mi mara na Varise kena
talua gohi na nidia na veitula, mena
gagua, ahai ke adoa i vei ke monoi
me ke tutunia, gi ke da na tliotia.

XII. NA THEVUGNA.

1 Me ono mua na magavu igai na
thovoliuni, ma Jesus ke taviti i
Bethania, ma Lasarusi weweni, i
rnanea ke thehe gohi, ma Jesus ke
sokaraginia tadia kena thehe. 2
Mi maraira weneni kena eia na vana,
ma Marata ke mai tano, me sikei
itadia kena koli haidu a Lasarusi.
3 Ma Meri ke tanolia na bali daadaha
ke vahotha puala, me mai dahaagna
na naegna Jesus, me nigotha mumu-
jaagna na naegna na seseliugna; ma
na vathe ke vonugia na gubagagna
na bali daadaba. 4 Me sikei tadia
maraira na Vaovarono, a Judas Isa-
karioti, na dathegna Simoni, i manea
ke da peroa, ke gagua. 5 E hava
gi ena bosi nia sabiri na bali daadalia
iaani niagna na rowo ke da tolu na
hathawatu, me ke da na vanohera na
komi kuma? 6 Me ke eia na hagore
iaani, na bosi vunegna ke dotliovira
maraira na tinoni kuma, ma na vu-
negna i manea na bilau, ma na noi
rono itagna, me ke hati tavoga na
komi fata kena talua ikoragna. 7
Me gagua a Jesus, Ko lubatia, ke
reiregiagna gohi iaani tagna na ma-
gavu ke da na vakoliu ikoragna. 8
Na komi tinoni kuma ke da na talu
mono itamiu, ba inau ke teo.

9 Mi kena sethe marai Judea
kena adoa i manea iaweni, mi maraira
kena bosi vano ia?zeni na vunegna
Jesus vamua, me kena haga regia
gua a Lasarusi ke sokaraginia gohi
itadia kena thehe. 10 Mi mara na
komi pukuni havugagi kena goi ba-
gore na theheagna a Lasarusi gua.
11 Na vunegna marai Judea kena
taviti tavoga na vunegna i manea,
mena vaututunia a Jesus.

12 Me dani vuovugoi na mavitu
ke sethe kena tavi'ti tagna na Lau-
laliu, mi mena rorcovia na maiagna i
Jerusalem a Jesus, 13 Mena hatia
na komi gabai garaguma, mena ru-
guau gi ena vano thaeagna, mena
nimli mena gagua, Hosana, hagore
tokea ke mai tagna na abagna Lord,
na Vunagidia marai Isaraeli. 14
Ma Jesus ke regi pada na dathei asi,
me sopou i popogna, ke vagagna
kena eia golii na risoagna, 15 Ko
sagoi matagu na Hathei Sioni vaivine,
ko regia mai, na Vunagimu ke mai,
ke sopou i popogna na dathegna na
asi. 16 Mi mara na Vaovarono kena
kidi bosi githatha mua iaani: me
vaho a Jesus ke thaba gohi, gi ena
ado tabirua na komi fata iraani kena
risoa golii janigna eigna i manea, mi
maraira kena eiagna ke vagagna
iaani. 17 Ma na mavitu kena tuturi
tatea i manea, kena mono gohi i
tagna ke kiloaua a Lasarusi tagna
na lodu, ke sokaraginia. 18 Na vu-
negna iaani na mavitu kena vano
pada i manea, i maraira kena ro?iovia
golii ke eia na vaugitbatba iaani.
19 Mi maraira na Varise kena bae-
hagore haidu mena gagua, Igamu
koti bosi regia gi oti bosi talu eia?
ma na maramagna ke taviti vano
legua gohi.

20 Mi kekeba tinoni gna Girekia
kena hadi mai kena ha^a tarai tagna
na Laulahu. 21 Mi maraira kena


20

JOHN IX.

na Varise, manea ke doa i janigna.

14 Ma na magavu ianeni a Jesus ke
eia na thepa me najaa, me vabutagna
na matagna, na Magavui mamatbo.

15 Mi mara na Varise kena goi hu-
atia gua, mena goi anja, Ivei ke ania
na goi reirei ? Mi manea ke gagua,
Ke talua na tbepa ke naja tagna na
mataflru, minau ku tihia gi u reirei.

16 Me kekeha Varise kena gagua,
Na tinoni iaani ke bosi vano kalasu
mai tagna God, ke bosi reiregia na
magavui mamatbo. Mena gagua
kekeha, Na tinoni koakoa ivei ke da
ania na eiagna na komi vaugitbatba
ke vagagna? Me turugu hadi na
liubugu itadia. 17 Mi maraira kena
goi bagore vania i manea ke doa,
mena gagua, Na hava ke gagana i
manea ke Vabuta na matamu? ena
ania. Me gagua i manea, Imanea
na porovcte, 18 Mi maraira na
Judea kena bosi vaututunia na doa-
agna na matagna, me ke goi reirei,
mena kilora mai tamagna maidogna.
19 Mena huatira, mena gagua, Na
rodatbemiu iaani, mi rogamu koro
hagore ke nia bavi duagna mugua
na doa ? Mi vei ke gagua gie reirei
ikeagaieni? 20 Ma tamagna ma
idogna koro gagua, Rogami kuru
adoa hiri eri na ro datliemami, me ke
nia bavi duagna hiri na doa. 21 E
bava ea hitagi keagaieni gi e reirei
kuru bosi adoa; mabai mua ke va
buta na matagna, irogami kuru bosi
adoa; ke butu gobi, mo koti buatia,
me ke hagorea begegna, oro gagua,

22 Ma tamagna ma idogna koro eia
na bagore iaani, na vunegna roira
koro matagunira marai Judea: i
maraira Judea kena hagore gohi na
f/'f/iagna abai tagna na Vatbei baidu
ke da tuturi tatea i manea a Cbrist.

23 Na vunegna iaani tamagna ma
idogna koro nia hagore gaogai, Ke
hutu gohi, koti buatia, gi oro gagua.

24 Gi ena goi eia na kiloagna mai
gua abanu ke doa, mena gagua nia,
Ko kilotbaba God, igami kiti githa-
tha na tinoni iaani i manea na koa-
koa. 25 Mi manea ke gagua anira,
Inau ku boi adoa manea ke da koa-
koa be teo; mi sikei vamua na fata
ku adoa, inau ku doa gohi, mi kea-
f/aieni vaho eni gi u reirei. 26 Mi
maraira kena goi ania, Mi vei hi-
tagi ke anigo ? ivei ke ania na vabu-
taagna na matamu? 27 Gie gagua
nira, Inau ku hagore vanigamu gobi,
moti bosi ronoviu; me bava gi oti
magnahaginia na goi ro??oviagna gua ?
Mi gamu gua koti magnahaginia na
varonoagna? 28 Mi maraira kena
hehe dika vania, mena gagua, Igoe
ko da varonoa, mi gami kiti varo??oa
Mosesi. 29 Igami kiti adoa God ke
bagore vania Mosesi; mi iaani, igami
kiti bosi adoa ivei ke kalasu mai.

30 Na tinoni ke bagorea vanira, me
gagua, Hii e tutuni, mi iaani na re-
githehe ; igamu koti bosi adoa na
eigna ivei i manea, me ke vabuiaa
gobi na matagu. 31 Igita kati adoa
God ke bosi ronovira na komi koa-
koa ; mahai vamua ke gagana bohea
God, me ke eia ke magnahaginia ke
ronovia. 32 Mi tagna na tuiugugna
mai ke bosi ronovia mua ahai ke da
vabuta na matagna ahai ke vahu
duagna na doa, 33 Mi manea ke da
bosi vano kalasu mai tagna God,
gagua dae bosi talu sikei fata. 34
Mi maraira kena ania, Na koakoa
vamua ke nia havi baidu tamua, mo
ko mai velepuliigami? ena ania.
Mena f/if/i ava.

35 Ma Jesus ke ronovia kena ava, me hiro pada, me gagua nia, O
vaututunia na Datliegna God ? 36
Me gagua i manea, Abai, Lord, gi ku
da vaututunia? 37 Ma Jesus ke
bagore vania, Ko regia gohi i manea,
me ke bagore vanigo i manea. 38


JOHN IX. X.

21

Me gagua i manea, Lord, inau ku
vaututuni, e gagua; me vano sopou
tuturu vania. 39 Megagua a Jesus,
Inau ku mai tagna na maramagna
eni na vunegna na fate ; mi maraira
kena bosi reirei ke da na goi doa.
40 Mi kekeha Varise kena mono
itagna, mena ronovia na hagore iaani,
mena ania, Igami gua na doa? 41
Ma Jesus ke gagua nira, Mi gamu
koti doa da, gagua da koti bosi koa-
koa; mi kea^aieni koti gagua, Igami
kiti reirei ma na vunegna iaani na
niniiu na koakoa ke mono mua.

X. NA THEVUGrNA.

1 E tutuni, e tutuni, inau ku
hagore vanigamu, ahai ke da bosi
haiu hage tagna peo i sipu tagna
hagetha, mi manea me ke vano halu
tavoga gi ke vano ikoragna, i inanea
na bilau ma na tliabu polo. 2 Mi
manea vamua ke vano halu hage
tagna na hagetha, i manea ianeni
na reiregi sipu. 3 Ke reiregia na
hagetha ke da banavia vania, ma na
komi sipu kena ronovia na hagoregna;
me sopa kiloa na aliadia na nigna na
sipu, me bati aura i kosi. 4 Me hati
aura na komi nigna na sipu, me na-
govira, ma na komi sipu kena legua,
na vunegna maraira kena githatha
na bagoregna. 5 Me kena bosi legua
na tinoni tavoga, mena jefeliaginia
na vunegna kena bosi githatha na
hagoredia na komi tinoni tavoga.
6 A Jesus ke hagore vanira na ha-
gore koiliu iaani, mi maraira kena
bosi thaothadogogna na liava na
komi fata ke hagorea vanira.

7 Na vunegna iaani a Jesus ke goi
hagore vanira, me gagua, E tutuni,
e tutuni, inau ku eia na liagore iaani
vanigamu, Inau na hagetha sipu. 8
Ma arahai gougovu kena nago punu-

siu, i maraira na komi bilau mi mara
na tbabu polo; ma na komi sipu
kena bosi ro//ovia na liagoredia. 9
Inau na hagetha ; ahai ke lialu liage
itar/ua inau, me ke havi, me ke hage
me ke au, me ke regi pada na gagna.
10 Na tinoni bilau ke mai vamua gi
ke bilau me ke tliabu me ke lia^a va
thehea; mi nau ku mai mu ku hax/a
velera gi ke da na tanolia na havi, gi
ke da na tanolia lialubadia. 11 Inau
na reiregi sipu ke toke; nareiregiagna
ke toke ke talu horua na liavigna na
vunegna na komi sipu. 12 Mi manea
kena tabaa vamua, me bosi reiregi
sipu, me bosi tonogna na komi sipu,
me ke regia na botlio ribu ke mai,
me ke lubatira na komi sipu, me ke
gogo tavoga; ma na botho rihu ke
tliovonira na komi sipu, me ke reoia
govu. 13 Na mane taba ke taviti,
na vunegna i manea, na mane taba
vamua, me bosi ganaganara na komi
sipu. 14 Inau na reiregi sipu ke
toke: mu ku githathara na komi
nir/ua; mi maraira komi nir/ua kena
githathau inau. 15 Ke vagagna na
Mama ko githathau inau, ke vagagna
iaani inau ku githatha na Mama;
mi nau ku talu horua na liavk/u na
vunegna na komi sipu. 16 Ma na
ni(/ua kekeha sipu gua ke mono mua,
mi tagna na bosi peo iaani mi maraira
gua ku bosi teo na hatiragna mai;
me ke da na ronovia na hagoretqu,
m e ke sikei vamua na boo i sipu me
ke sikei vamua na reiregiagna. 17
Na vunegna a Tamat/u ke dotboviu,
na vunegna inau ku talu liorua na
havigu gi ku da liati liadia gua. 18
Ahai ke da bosi bati tavoga ita?/ua,
mi nau ku talu horua hege?/u. Mi
nau ku mana gua na talu hadiagna.
Inau ku hatia na ro?aoronoi veitula
iaani itagna Tamai/u.

19 Me goi turugu na tlievurua
itadia na marai Judea na vunegna


22

JOHN X. XI.

na komi hagore iraani. 20 Mi ke-
keha itadia kena sethe kena gagua,
na tidatbo dika itagna ke vamee
kililia; e hava ki oti ronovia ? ena
gagua. 21 Mi kekelia kena gagua,
Na komi hagoregnana boi bagoregna
ahai na tidatlio dika ikoragna. Na
tidatbo dika ke da eia na vabutara-
diagna na matadia na doa ?

22 Ma na laulahu ragi na bali
vararaagna na Vatbe ke tabu ke
garani gobi, mi tagna vinogakoso.

23 Ma Jesus ke taitaviti kilili tagna
na Vido ke tabu tagna na tootogogna
na vatlie kena velea nigna Solomoni.

24 Mi marai Judea kena baidu kili-
lia, mena gagua nia, E?iiha mua na
magavu ke mono mo ko goi auigami
gi kiti da gagana ruarua ? Mi goe
hina a Clirist na, mo ko tuturia vani-
gami tagna na matai tinoni. 25 Ma
Jesus ke hagore vanira, me gagua,
Inau ku hagore vanigamu gohi, moti
bosi vaututuniu. Na komi tarco inau
ku eia tagna na ahagna Tamar/u, ke
tuturiu. 26 Mi gamu koti bosi vau-
tutuni, na vunegna igamu koti bosi
mono itagna na nigua na sipu, ke
vagagna ku liagorea vanigamu gohi.
27 Na.komi ni novia na hagorer/u, mi nau ku gitba-
tbara i maraira. mi maraira kena
le^uu. 28 Mi nau ku hera na havi-
hau, mi maraira ke da na bosi thehe
ke hau me hau; me ke da na bosi
talu thaura ahai tagna na limar/u.
29 A Tamaflu ke soni hathavura
vaniu mai, ke hutu vano tadia arahai
govu; me ke da bosi talu thaura
ahai tagna na limagna Tamagru. 30
Irogami a Tamagu e sikei vamua.
31 Mi marai Judea kena goi tawolia
gua na gahara, kena piria. 32 Ma
Jesus ke anira, Inau ku tatelia vani-
gamu mai tagna Tamapu na komi
tano ke toke me ke setbe; ma na
liava na ta?io vagagna koti da piriu-

gna ? 33 Mi marai Judea kena goi
bagore vania mena gagua, Igami kiti
bosi har/a pirigogna na tazio ke toke ;
ma na nimua na liai liagore vamua;
migoe na tinoni, mo ko hapa nia
nanaba God. 34 Ma Jesus ke anira,
Ke risoa tagna na nimiu na Rooro?io
be teo, ke vagagna iaani ? Nau ku
hagorea gohi igamu na komi God.

35 Me ke vano kiloragna na komi
God, na bagoregna ke mai gobi ita-
dia; ma na rioriso ke bosi talu haliu ;

36 Mi manea God ke tabua gohi, gi
e vetula mai tagna na maramagna,
mi gamu koti hagorea, Ke hai liago-
rea, na vunegna nau ku eia na ha-
gore, Inau na Datliegna God ? 37
Gi ku da bosi eia na komi nigna na
ta?w a Tamapu mo koti sa vaututu-
niu. 38 Mi nau ku da eia da mo
koti vaututunia na komi ta?io; gi
koti da adoa mo koti da vautufunia
na Mama i tar/ua inau, mi nau i
tagna na Mama. 39 Ma na vunegna
iaani kena hiroa na tliodiagna, mi
manea ke taviti tavoga tagna iw
limadia.

40 Me goi taviti gua i sethevugna
i Joridano tagna na vido i tagna ke
kidi siuvitabu a John ; me mono. 41
Ma na komi tinoni ke setbe kena
vano regia, mena gagua, A Jolm ke
bosi eia sikei regithehe ; me ke setlie
kena vaututunia.

XI. NA THEVUGNA.

1 Ma na vahagi i Bethania, na
abagna a Lasarusi tagna na ro mele-
liadia a Meri ma gagna tamatalii a
Marata, 2 A Meri iaani ke siuviagna
na naegna Lord na kotho, me nigo-
tha mumuja na naegna niagna na
sesebugna, ma na vavinegna iaani
ke vahagi. 3 Ma ara vavinegna
koro vetula ahai na vano aniagna,


JOHNT XI.

23

Lord, i manea ko dotliovia ke vahagi.
4 Ma Jes*§ ke ronovia, me gagua,
Na valiagi iaweni ke bosi managna
na thehe : ma na vunegna na silada-
gna God, gi na Datliegna God ke da
vararalia, 5 Ma Jesus ke dotliovira
a Marata ma gagna tamatalii, ma
tolira a Lasarusi. 6 Me ke ronovia
ke valiagi, me mono nigna mua e rua
na magavu tagna na vido ke monoi.
7 Me govu, ke auira komi Vaovarowo,
Kati da tabiru gua i Judca. 8 Mi
mara na Vaovarono kena ania, Rabi,
marai Judea kena eu hirogo vamua
na pirigogna, mo ko goi vano nimua
mua ? 9 Ma Jesus ke hagore vanira,

E bosi salage me tornaga erua ua
vido tagna sikei na dani ? Maliai ke
taviti kilili tagna na dani ke bosi
pejuragi na vunegna ke regia na
raraha tagna na maramagna iaani.
10 Maliai ke taviti kilili ke boni, ke
pejuragi, na vunegna na raraha ke
teo ikoragna. 11 Me ke eia na ha-
gore iaani, gi e hagore vanira, me
gagua, A kulada Lasarusi ke nere
golii, mi nau ku da atu gi ku da
vararaia. 12 Mi mara na Vaovarono
kena ania, Lord, ke da nere na, dae
liavi mua. 13 Ma Jesus ke hagorea
na theheagna, mi maraira kena ga-
gana ke liagorea ke aheahe tagna na
nere. 14 Ma na vunegna iaani a
Jesus ke hagore tatea vanira, me
gagua, a Lasarusi ke thehe. 15 Mi
nau ku nia tu(/o na vunegna inau ku
bosi mono i tagna, gi koti da vautu-
tuni ; mi gita kati da atu regia. 16
Ma Tomasi, kena kiloagna gua Didi-
musi, ke gagua vanira na komi Vao-
varono kena sikei sonibaidu, Mi gita
gua kati da atu, gi kati da thehe
baidu itagna.

17 Ma Jesus ke jufu atu, me gi-
thatha ke vati gotii na magayugna
tagna na lodu. 18 Mi Betliania ke
garania i Jerusalein ke vagagna e

salage lima na vido. 19 Me ke sethe
marai Judea kena vano regira roira
Marata ma Meri, kena liar/a va kasora
na ro hehedia, na vunegna na ro
vavinedia. 20 Ma.Marata ke rono-
via Jesus ke garani mai gohi, me
vano pada; ma Meri ke sopou mua
tagna na vatlie. 21 Ma Marata ke
hagore vania Jesus me gagua, Lord,
ko da mono eeri, gagua dae bosi thehe
a vavinegru. 22 Mi nau ku adoa gua
i kearyaieni ko da kaea sikei fata
itagna God, ma God ke da vanolrego
mai. 23 Ma Jesus ke ania, A vavi-
nemu ke da sokara tabiru. 24 Me
gagua a Marata, Inau ku adoa ke da
sokara tabiru tagna na vagougovui
magavu tagna na sokara tabiru ma-
vitu. 25 Ma Jesus ke ania, Inau
na sokara tabiru ma na Havi; ahai
ke da vaututuniu, me ke da thehe,
me ke da goi liavi. 26 Mahai ke da
havi mua me ke da vaututuniu, me
ke da bosi thehe i vogoi valiha ke
hau me hm. Mo ko vaututunia
iaani ? 27 Me gagua iia, Hii, Lord :
inau ku vaututunigo igoe a Clirist
na Datliegna God, ko mai tagna na
maramagna. 28 Me ke eia ^ovua
gua na hagore, gi e taviti tavoga,
me vano kilomuia mai gagna tama-
tahi a Meri, me ania, A Velepulii
iaani, e ania, me ke kilogo. 29 Mi
ia ke ronovia, me saisami sokara, me
vano regia. 30 Ma Jesus ke bosi
jufu mua tagna na meleha, ke mono
mua tagna na vido ke vaiio pada
vamua a Marata ri. 31 Mi maraira
na Judea kena mono tagna na vatbe,
kena ha regia a Meri ke saisami sokara me
ruguau, mena legua, mena hagore,
Ke ha(/a vano tagna na beku me ke
tani. 32 Ma Meri ke vano jufu
tagna na vido a Jesus ke monoi, ke
regia, me vano pogohoru tagnā na
naegna, gi e ania, Lord, ko da mono


24

JOHN XI.

eeri da, dae bosi tbebe na vavine^u,
e gagua. 33 Ma Jesus ke regia ke
tani, inaregira gua inarai Judeakena
nia haidu mai kena tani, me vahagi-
tia tagna na taru?iagna, ma na lie-
hegna ke lioru haihadi. 34 Me ga-
gua, Iveikoti talua? Mena gagua
i maraira, Lord, ko mai mo ko regia.
35 A Jesus ke ta??i. 36 Maraira na
Judea kena hagore mena gagua, Re-
gia, ke dotliovia puala. 37 Mi ke-
keha i tadia kena hagore, I manea
eri ke vabuta gohi na matagna hai
ke doa, me ke da bosi mana pu??usi-
agna na thehe tagna na tinoni iaani ?
ena gagua. 38 Ma na tarunagna
Jesus ke vahagitia gua, me taviti me
vano jufu tagna na beku. Na luma
ia?iêni, ma na gahira ke koli i popo-
gna. 39 Ma Jesus ke gagua, Hati
tavoga na gahira. Me gagua a
Marata. a vavinegna na tinoni thehe,
Lord, ke sibi gohi, e vati gohi na
magavugna ke nia thehe. 40 Ma
Jesus ke ania, Inau ku bosi hagore
vanigo ke vagagna, Mo ko da vautu-
tuni, mo ko regia na nigna saladagna
God ? 41 Mi maraira kena hati ta-
voga na gahira tagna na mathagna
na tinoni thehe ke koli. Ma Jesus
ke tadahadi na matagna, me gagua,
Mama, inau ku hagore tokego igoe
ko ronoviu. 42 Mi na ku adoa igoe
ko varo??ou hahali; mi nau ku ha-
gore na vunegna na mavitu iaani ke
sokara kililiu, gi ke da na vaututu-
nigo ke vetulau mai, 43 Me ke eia
na hagore iaani gi e nia gaegahe
hadi na hagore hutu me gagua,
Lasarusi, ruguau mai. 44 Ma na
tinoni thehe ke ruguau mai, kena
huhagna na limagna ma na naegna
na pohe, mena tariagna na matagna
na pohe i nigotha. Ma Jesus ke ha-
gore vanira, Unuhia, mo kotl lubatia
me ke taviti.

45 Mi maraira na Judea kena

sethe kena vanoregira gohi a Meri,
kena regia na nigna na ta??o Jesus,
mena vaututunia. 46 Mi kekeha
kena vano regira mara na Varise,
mena hagorea vanira na ta?io ke eia
gohi a Jesus.

47 Na vunegna iaani maraira
na pukuni havugagi, mi maraira na
Varise, kena kilo haidura mai na
vikei fate, mena gagua, Ivei kati
da ania? Na tinoni iaani ke eia
na komi regithehe ke sethe. 48 Ma
kati da hiia ke vagagna na ma na
mavitu gougovu ke da vaututunia;
marai Roma ke da na mai, me ke da
na hati tavoga na melehada, ma na
mavitu gougovu. 49 Mi sikei itadia,
a Kaivasi na pukuni liavugagi tagna
na vinoga ia?ieni, ke gagua nira,
Igamu koti bosi adoa, 50 Migamu
koti bosi gagana vaugithatha iaani
ke toke vanigita, gagua ke sikei va-
mua na tinoni ke da thehe tugua na
togulu, ma na mavitu gougovu ke da
na bosi teora. 51 Me ke bosi nia
bailasa na bagore; mi manea na
pukuni Havugagi tagna na vinoga
ia?ieni me ke talu magavugna na
theheagna a Jesus ke garani golii na
vunegna na mavitu tagna na mele-
liagna. 52 Me bosi maraira vamua
tagna na meleha ia??eni, me ke da
liati haidura mara na komi datliegna
God kena rote kilili gohi. 53 Mi
tagna na magavu vagagna ia?ieni
vaho kena nia hagore haidu na va-
theheagna.

54 Na vunegna iaani a Jesus ke
bosi goi taviti kilili tagna na matai
tinoni itadia marai Judea; me taviti
tavoga tagna na vido ke garania na
vido ke gou, tagna na meleha kena
veleagna Everaimi, me mono tadia
nigna na koini Vaovaro??o. 55 Ma
na nidia na Thovoliu?ii marai Judea
ke garani mai, me kena sethe kena
hadi i Jerusalem, kena kalasu mai .


JOHN XI. XII.

25

tagna na meleha gongovu ke bosi
thovoliuni niua, keua ha^a vara-
rahara liegedia. 56. Mi maraira
kena hiroa Jesus, mena sokara i
hagore liaidu tagna na vido ke tabu
mena gagua, Na hava koti gagana?
Ke da bosi mai tagna na laulahu?
ena gagua. 57 Mi mara na pukuni
havugagi mi mara na Varise kena
talua gohi na nidia na veitula, mena
gagua, aliai ke> adoa i vei ke monoi
me ke tutunia, gi ke da na tliotia.

XII. NA THEVUGNA.

1 Me ono mua na magavu igaī na
thovoliuni, ma Jesus ke taviti i
Bethania, ma Lasarusi «eneni, i
manea ke thehe gohi, ma Jesus ke
sokaraginia tadia kena thehe. 2
Mi maraira rceneni kena eia na vawa,
ma Marata ke mai tano, me sikei
itadia kena koli haidu a Lasarusi.
3 Ma Meri ke tanolia na bali daadaha
ke vahotha puala, me mai dahaagna
na naegna Jesus, me nigotha mumu-
jaagna na naegna na seseliugna; ma
na vathe ke vonugia na gubagagna
na bali daadaba. 4 Me sikei tadia
maraira na Vaovarono, a Judas Isa-
karioti, na dathegna Simoni, i manea
ke da peroa, ke gagua. 5 E hava
gi ena bosi nia sabiri na bali daadaba
iaani niagna na rono ke da tolu na
hatha?zatu, me ke da na vanohera na
komi kuma? 6 Me ke eia na hagore
iaani, na bosi vunegna ke dotbovira
maraira na tinoni kuma, ma na vu-
negna i manea na bilau, ma na woi
rono itagna, me ke hati tavoga na
komi fata kena talua ikoragna. 7
Me gagua a Jesus, Ko lubatia, ke
reiregiagna golii iaani tagna na ma-
gavu ke da na vakoliu ikoragna. 8
Na komi tinoni kuma ke da na talu
mono itarniu, ba inau ke teo.

9 Mi kena sethe marai Judea
kena adoa i manea ianeni, mi maraira
kena bosi vano ia?ieni na vunegna
Jesus vamua, me kena ha gua a Lasarusi ke sokaraginia gohi
itadia kena thehe. 10 Mi mara na
komi pukuni liavugagi kena goi ha-
gore na theheagna a Lasarusi gua.
11 Na vunegna marai Judea kena
taviti tavoga na vunegna i manea,
mena vaututunia a Jesus.

12 Me dani vuovugoi na mavitu
ke sethe kena tavi'ti tagna na Lau-
labu, mi mena ronovia na maiagna i
Jerusalem a Jesus, 13 Mena hatia
na komi gabai garaguma, mena ru-
guau gi ena vano tliaeagna, mena
Tiimli mena gagua, Hosana, hagore
tokea ke mai tagna na ahagna Lord,
na Vunagidia marai Isaraeli. 14
Ma Jesus ke regi pada na dathei asi,
me sopou i popogna, ke vagagna
kena eia gohi na risoagna, 15 Ko
sagoi matagu na Dathei Sioni vaivine,
ko regia mai, na Vunagimu ke mai,
ke sopou i popogna na datbegna na
asi. 16 Mi mara na Vaovarono kena
kidi bosi githatha mua iaani: me
vaho a Jesus ke thaba gohi, gi ena
ado tabirua na komi fata iraani kena
risoa golii janigna eigna i manea, mi
maraira kena eiagna ke vagagna
iaani. 17 Ma na mavitu kena tuturi
tatea i manea, kena mono gohi i
tagna ke kiloaua a Lasarusi tagna
na lodu, ke sokaraginia. 18 Na vu-
negna iaani na mavitu kena vano
pada i manea, i maraira kena ronovia
golii ke eia na vaugitbatba iaani.
19 Mi maraira na Varise kena bae-
hagore haidu mena gagua, Igamu
koti bosi regia gi oti bosi talu eia?
ma na maramagna ke taviti vano
legua gohi.

20 Mi kekeha tinoni gna Girekia
kena hadi mai kena ha#a tarai tagna
na Laulahu. 21 Mi maraira kena


26

JOHN XII.

vano regia a Vilipi gna Bethsaicla
mi Galilea, mena kaea mena gagua,
Nige, igami kiti magnaliaginia na
regiagna a Jesus. 22 A Vilipi ke
taviti, me vano liagore vania a
Anderu, ma Anderu ma Vilipi koro
vano bagore vania a Jesus. 23 Ma
Jesus ke anira, Ke jufu gohi na ma-
gavu na Datliei tinoni ke tliaba i
koragna. 24 E tutuni, e tutuni, inau
ku hagore vanigamu, Na sagaro i
koni ke bosi kutu tagna na thepa,
me ke da bosi thehe, me ke mono
hegegna; gi ke da thehe mugua, gi
ke da talua na komi ganogna saga-
rogna ke da setlie. 25 Aliai ke da
magnahaginia na havigna ke da vano
va teoa; mahai ke da siriuliaginia
na havigna tagna na maramagna
iaani, da reiregia tagna na havihau.

26 Abai ke mono agutu vaniu, ke da
legu; mu ku da mono ivei, ma na
nic/ua na tinoni ke da mono gua;
mahai ke da vano ar/utu vaniu, na
Mama ke da gagana hutua i manea.

27 I keapaieni na tarunagu ke aliali-
gu(/u, ma na hava ku da velea?
Mama, ko vahaviu tagna na vidoi
magavu iaani; ma na vunegna iaani
inau ku jufu mai golii tagna na vidoi
magavu iaani. 28 Mama, ko vatbaba
na ahamu. Ma na liagore ke rugu
au mai i popo ke gagua, Inau ku
vathaba gohi, mu ku da goi vatliaba
gua. 29 Mara kena sokara garani
kena ro?iovia, mena gagua, Ke
rete; mi kekeha gua kena gagua,
Na Taruna veitula ke hagore vania.
30 Ma Jesus ke anira me gagua, Na
hagore iaani ke bosi ruguau mai na
vunegna inau, mi gamu vamua. 31
I kear/aieni na fateagna na mara-
magna iaani; i keapaieni ke soni
tavoga na tliabagna na maramagna
iaani. 32 Mi maraira ke da na hatiu
hadi tagna na tbepa, gi ku da kiarira
mai na komi tinoni i tagua, 33 Me

ke eia na hagore iaani, ke vaugitliatba
na thehe ivei ke da nia na thehe.
34 Ma na mara kena ania, Igami kiti
ro?iovia tagna na Roorono a Christ
ke da talu mono, ma na liava ko
hagorea, ke da na hati liadia na
Datliei tinoni, ko gagua? Mahai na
Dathei tinoni ia??eni ko velea? 35
Ma Jesus ke gagua vanira, Na vido
ke kudo vamua na raraha ke da na
mono itamiu. Koti taviti tagna na
raraba ke mono i tamiu, goe punusi-
gamu na puni; ahai ke taviti tagna
na puni ke bosi adoa ivei ke vano.

36 Ma na raraha ke mono mua
itamiu, mo koti vaututunia na raralia
gi koti da nia datbei raraha.

A Jesus ke hagore ^ovua vagagna
iaani, gi e taviti, me polopolo haginia.

37 Me ke eia na komi vaugitliatba ke
hutu ke vagagna iaani tagna na ma-
tadia, mi maraira kena bosi vautu-
tunia. 38 Na vunegna vaho ke pada
na bagoregna Isaia na porovete ke
hagorea, ke gagua, Lord, aliai ke
vaututunia na hagoremami, ma na
limagna Lord ke vutho tliagiania
abai? 39 Ma na vunegna ia?ieni
maraira kana bosi talu vaututunia;
na vunegna Isaia ke eia gua na ha-
gore, 40 Ke vapunia gohi na ma-
tadia, me vanasia na beliedia, goe na
nia reirei na matadia, goe na nia
tliaotbadoga tagna na hehedia, goe
na tabiru mu ku valiavira, 41 A
Isaia ke gagua na komi hagore iraani
ke regia na biladagna, me ke liago-
rea i manea. 42 Mi maraira na komi
tliaba kena setlie kena vaututunia,
me kena bosi tuturi tatea, na vune-
gna mara komi Varise, sa goe na gi-
giaura tagna na Vatliei Soniliaidu.
43 Kena magnaliaginia na komi ti-
noni ke da na talutliabara, mena bosi
magnahaginia a God ke da talutlia-
bara.

44 Ma Jesus ke hagore hadi me


JOHN XII. XIII.

27

gagua, Ahai ke vaututuniu, ke bosi
vaututunia inau, me ke vaututunia
ke vetulau mai. 45 Ma ahai ke
regiu inau, ke regia gua ke vetulau
mai. 46 Inau ku mai vararalia tagna
na maramagna, na vunegna ahai gi
ke da vaututuniu me ke da bosi
mono tagna na puni. 47 Aliai ke da
ronovia na hagoregiu me ke da bosi
vaututunia, inau ku bosi fatea; na
vunegna ku bosi nia mai na fateagna
na maramagna, ma na vahaviagna
vamua na maramagna. 48 Ahai ke
da vano lutiu, ba liai ke da bosi ta-
?iolia na hagore^u, ma na liava gua
ke da fatea. Na liagore inau ku lia-
gorea, na hagore ianeni, ke fatea ta-
gna na vagougovui magavu. 49 Na
vunegna ku bosi hagore liege^u, ma
na Mama vamua ke vetulau mai, i
manea ke heu mai na rooro?ioagna
na komi fata gi ku da bagorea, mu
ku tuturia. 50 Mi nau ku adoa na
titionogna na havihau; ma na fata
inau ku tuturia, ke vagagna na Mama
ke hagorea vaniu golii, inau ku tutu-
ria ke vagagna iaani.

XIII. NA THEWGNA.

1 Ma na laulahu na tliovoliwii ke
garani, ma Jesus ke adoa ke garani
gohi na magavugna ke da binaboli
sania na maramagna iaani me ke da
vano regia na Tamagna; me dotho-
vira na komi tinoni kena mono i ta-
gna na maramagna iaani, me dotlio-
vira me jufu tagna na vagougovu. 2
Mi tagna kena vana, a Satana ke ta-
lua gohi na ganagana tagna na ku-
tugna a Judas Isakarioti nadatliegna
Simoni gi ke da peroa; 3 Ma Jesus
ke githatha na Tamagna ke talua
golii na komi fata gougovu tagna na
limagna, mi eigna ke ruguau mai ta-
gna God, me ke tabiru atu vano re-

gia God; 4 Me sokara tagna na

vana, me talu tavoga nigna na pohe,
me ta?;olia na pohe i nigotha, me nia
pipisi. 5 Govu gi e rote horua na
bea tagna na popo, me turugua na
tiliiagna na naedia maraira na Vao-
varo?zo, me nia nigotha na polie ke
nia pipisi gohi. 6 Me jufu tagna
Simoni Peter. Mi manea ke ania,
Lord, ko tiliia na naec/u? 7 Ma
Jesus ke ania. Ko bosi githatha mua
na fata ku eia, i vugoi valiha valio
gi ko da githatha. 8 Ma Peter ke
ania, Ko sagoi talu tiliia na nae^u
me ke vano me vano. A Jesus ke
ania, Ku da bosi tihigo, mo ko da
bosi talu ravita i ta Ma Simoni Peter ke ania, Lord, sagoe
naegu vamua, ma na limapu gua ma
na ulupu. 10 Ma Jesus ke ania,
Ahai ke siusiu gohi, me ke tihia na
naegna vamua, me ke raralia (jovu;
mi gamu koti raraba, me bosi gamu
govu. 11 Na vunegna ke adoa ke
da peroa; na vunegna ia??eni gi e eia
na hagore, Koti bosi raraha govu.

12 Me tihia govua na naedia, me
goi sikomia gua na nigna ha pohe,
me goi kilo gua, me liagore vanira,
Koti tbaotbadogagna be teo iaani na
fata ku eia vanigamu? 13 Igamu
koti eia na kilougna, Velepulii, ma
Lord; mi gamu koti liagore tutuni,
inau hiri ke vagagna. 14 Mi nau a
Lord ma na Velepubi ku tihia na
naemiu, mo koti eia gua na veitiliia-
gna na naemiu. 15 Inau ku hegamu
na bitliaba, me ke vagagna ku eia
vanigamu gohi, gi mo koti da eia gua
ke vagagna iaani. 16 E tutuni, e
tutuni, inau ku hagore vanigamu,
Na tinoni aputu ke bosi liujuliadi
itagna na vunagigna, na vike huahu-
lagi ke bosi liujubadi itagna ke ve-
tula. 17 Gi koti da githatha na
komi fata iraani, gi mo koti da nia
tootopo koti da eia. 18 Inau ku bosi


28

JOUN XIII. XIV.

hagoregamu govu; inau ku githa-
thara inau ku hatira gohi, gi ke da
katliea na rioriso ke gagua, Ke gania
na bereti itagua ine taluhadia vaniu
na poepote i naegna. 19 Mi vaho
i keagaieni ku tutunia vanigamu, ke
bosi jufu mua; me ke jufu i vugoi
valilia, gi koti da vaututuniu inau
hiri i manea. 20 E tutuni, e tutuni,
inau ku hagore vanigamu, Ahai ke
da kalitia ku da vetula atu, ke da
kaiitiu inau; mahai ke kalitiu inau,
me ke kalitia gua ke vetulau mai.
21 Ma Jesus ke eia vamua na hagore
govu iaani, ma na tarunagna ke ho-
ruhaihadi, me vuhai tuturi tatea,
me gagua, E tutuni, e tutuni, inau
ku hagore vanigamu, sikei itamiu ke
da perou.

22 Mi mara na komi Vaovarono
kena vei reiregigi, mena sopa gana-
gana ruarua ahai hina ke velea. 23
Mi sikei na Vaovarono ke koli va-
rava tagna na hehegna Jesus, i ma-
nea Jesus ke dotliovia ; 24 Ma Si-
moni Peter ke atliomia vania vano
me ke huatia ea nia, aliai liina ke
velea. 25 Mi manea ke ulu vano
tagna na hehegua Jesus me gagua,
ke huatia, Lord, ahai ? 26 Ma Jesus
ke ania, I manea ianeni inau ku hea
na vidoi vana ku tihia. Gi e tiliia
na vidoi vana me hea vania a Judasi
Isakarioti na datliegna Simoni. 27
Mi legugna na vidoi va?ia valio ke
vano hage a Satan i tagna. Na vu-
negna iaani a Jesus ke gagua nira,
Ko saisami eia na hava ko liagra eia.
28 Me teo sekei i tadia kena koli
haidu.tagna na va?ia ke da thaotha-
dogagna na vunegna ke hagore va-
nira gua. 29 Mi kekeha kena gana-
gana, na vunegna da a Judasi ke
kalitia na woi i rono, gi e hagore
vania a Jesus, Ko sabiri nida na fata
bali laulahu, be ke vano liera sa fata
na komi tinoni kuma. 30 Mi manea

ke ta?iolia gohi vidoi va?iai me sai-
sami ruguau; me puni golii tagna
na ruguagna au.

31 Gi e gagua a Jesus, I kea^aieni
ke vano tatelia na Dathei tinoni, me
vano tatelia God i tagna manea. 32
Me ke vano taluthaba i tagna hehe-
gna i manea, me ke saisami me ke
vano talutliabaa. 33 Mara ra da-
the^u, ke iso mua na vido ku da
mono itamiu. Mo koti da liirou, me
! ke vagagna ku eia gohi na hagore
vaniragna marai Judea, koti da bosi
talu vano jufunia na vido ku da va-
noi, mi kear/aieni gua ku hagore
vanigamu ke vagagna. 34 Na roo-
ro??o ke matha??ani nau ku hegamu,
gi mo koti da eia na vei dotliovigi ke
vagagna, inan ku dothovigamu gohi.
35 Gi vaho na komi tiuoni gougovu
ke da na githathagamu igamu na
nigua na Vaovaiwio, na vei dotbo-
vigi liiri ke mono itamiu.

36 Ma Simon Peter ke hagore va-
nia, me gagua, Lord, ivei ko da vano ?
Me gaguaimanea Jesus, Ko bosi talu
leguu ikear/aieni tagna ku da vanoi;
mi vugoi valiha vabo ko da leguu
37 Me gagua a Peter, Lord, e bava
gi ku da bosi talu leguf/u i keat/aieni ?
Mi nau ku da talua horua na havif/u
na vunegna igoe. 38 Ma Jesus ke
ania, Ko da talua horua na liavimu
na vunegna inau ? E tutuni, e tu-
tuni, inau ku liagore vanigo, Ke da
bosi ta?ii mua na kokorako, me ke da
tolu gohi na niu hugu koda eia.

XIV. NA THEVUGNA.

1 Koti sa goi horu haihadi na
kutumiu; koti vaututunia God, mo
koti da vaututuniu inau. 2 Ke
sethe na voki tagna na vatliegna
Tamagm, me ke da bosi gaot/ai, mu
ku hagore vanigamu; mi nau ku da


JOHN XIV.

29

taviti mu ku ei tokea vanigamu na
nimiu na thevu. 3 Mi nau ku da
taviti mu ku vano kidi ei tokea
vanigamu na nimiu na tlievu, mu ku
goi tabiru mai gua, mu ku xnai
talani gamu vano i tarjua: mu ku da
mono ivei, mo koti da monoi gua i
gamu i ta^ua. 4 Mo koti da adoa
na tbevu kuda vanoi, mo koti da
adoa gua na hawana. 5 Ma Tomasi
ke gagua nia, Lord, kiti bosi adoa na
ilievu ko da vanoi, mi vei kiti da
ania na vano adoagna na lia^iana?
6 Ma Jesus ke ania, Inau na
banana, mana tutuni, mana Ilavi;
aliai ke bosi regia na Mama ke da
bosi talu itagrua. 7 fgamu koti da
githathau, mo koti da githatha gua
na Mama; mi kea^aieni koti vuha
githatha manea. migamu koti regia
gohi, 8 Ma Vilipi ke ania, Lord,
ko tatelia vanigami na Mama, gi ke
naba vanigami. 9 Ma Jesus ke
ania, Inau ku mono hahali mai i
tamiu, Vilipi, mo bosi githathau
mua? Aliai ke regia golii inau ke
regia gua na Mama. Mivei ko ania
na hagore, Ko tatelia vanigami na
Mama, ke gagua? 10 Ko bosi vau-
tutuniu inau tagna na Mama, mana
Mama ita^ua inau? Na komi ha-
gore ku hagorea vanigamu, inau ku
bosi hagorea hegegru; mana Mama
ke mono itagua, i manea ke eia na
komi ta?zo. 11 Koti vaututuniu
inau tagna na Mama, mana Mama
ita^ua inau; me ke da teo, mo koti
da vaututuniu na vunegna vamua na
komi tawo. 12 E tutuni, e tutuni,
inau ku hagore vanigamu, Ahai ke
da vaututuniu, ma na komi tano ku
eia gohi ke eia gua i manea; me ke
da eia ke da butu vano tagna na
komi tano iaani, fia vunegna inau ku
vano regia Tamagru. 13 Ma na hava
koti da kaea tagna na aha da eia, gi ke da thaba na Mama

tagna na Datlie. 14 Koti kaea na
hava tagna na aha#Qu mu ku da eia.
15 Mi gamu koti da dothoviu inau,
mo koti da kalitia na komi nir/ua na
roorono i veitula. 16 Mi nau ku da
kaea tagna na Mama, me ke da vano
hegamu mai na varuagna na Vatlia-
pa, gi ke da mono hahali i tamiu;
17 Na Taruna ke tutuni; na mara-
magna ke da na bosi talu batia, na
vunegna ke bosi regia, me kena bosi
githatha; mi gamu koti githatha, na
vunegna i manea ke mono i tamiu,
me ke mono i koramiu. 18 Inau ku
da bosi taviti sanigamu gi koti da
thehe sasani, mu ku da goi tabiru
mai regigamu gua. 19 Ke bosi hau
na maramagna ke da bosi regiu gua
inau; mi gamu vamua koti da re-
giu; mu ku bavi, mi gamu koti da
havi gua. 20 Tagna na magavu
ianeni igamu koti da githathau inau
tagna Tamagu, mi gamu itagma inau,
mi nau i tamiu igamu. 21 Ahai ke
da tanolia me ke da kalitia na komi
nigua na rooronoi vetula, i manea
ke da dotlioviu ; mabai ke da do-
thoviu inau, ma Tamapu ke da do-
tliovia, mi nau gua ku da dothovia,
mi nau ku da tuturi tateliu vania
inau. 22 Ma Judasi, bosi Isakarioti,
ke ania, Na hava ko velea ko da
mono tateligo vanigami hegemami
vamua, me ke da teo na maramagna ?
23 Ma Jesus ke ania, Aliai ke da
dotlioviu, me ke da kalitia na ha-
gore^u, ma Tama^u ke da dotbovia,
mi rogami kuru da vano itagna, mu
kuru vano mono itagna. 24 Ba abai
ke da bosi dotlioviu, me ke da bosi
kalitia na komi liagorefju; ma na
hagore koti ronovia na bosi hagore^u
na bagoregna na Mama vamua ke
vetulau mai.

25 Mi nau ku eia gohi na hagore
iaani vanigamu. inau ku mono mua
i talniu; 2B Ma na Vatba^a, na


JOHN XIV. XV.

30

Taruna ke Tabu, na Mama ke da
vetula mai tagna na ahat7U, i mauea
valio gi ke da velepuliigamugna na
komi fata gougovu, meke goi vapu-
hia tagna na hehemiu na komi fata
ku velea vanigamu gohi, 27 Inau
ku lubatia ua nanasa vanigamu;
inau ku liegamu na nigua na nanasa;
ke bosi vagagna na maramagna ke
vanoliea, ku hegamu inau. Na ku-
tumiu ke sagoi huruhaihadi, me ke
sagoi matagu. 28 Igamu koti rono-
via gohi ku eia na bagore vanigamu,
Nau ku taviti mu ku goi mai na
regigamugna gua. Mo koti da do-
tlioviu, mo koti da nia tootogo inau
ku hagorea gohi, Ku vano regia na
Mama; na vunegna i manea Tama-
(ju ke liutu vano ita^ua inau. 29 Mi
kea(/aieni nau ku kidi bagorea vani-
gamu ke bosi jufu mua, me ke da
jufu vaho gi koti da vaututuni. 30
Mi nau ku da bosi hagore sethe
vanigamu gua, na thaba tagna na
maramagna iaani ke mai, me bosi
tonogna sikei nigna fataitagua. 31
Ma na vunegna na maramagna ke
adoa inau ku dotbovia na Mama, me
ke vagagna na Mama ke vetulaugna,
mi nau ku eia ke vagagna. Mo koti
sokara, ma kati da taviti tavoga tagna
na vido.

XV. NA THEWGNA.

1 Iuau na vaini ke tutuni, ma
Tamarju na mane i tano tagna na
agutu. 2 Ma na komi rerege itagua
ke da bosi sagaro, me ke sonia; ma
na rerege ke da sagaro, me ke kalitia
gi ke da sagaro hutu. 3 Me kaliti-
gamu golii igamu na vunegna na
hagore ku hagorea vanigamu gohi.
4 Koti da mono itat/ua inau, mi nau
tamiu igamu. Ke vagagna na otooto
ke bosi talu sagaro hegegna, ke bosi

mono tagna na vaini, mi gamu ke
vagagna gua, koti da bosi mono ita-
<7ua. 5 Inau na vaini, mi gamu na

komi rere^e. Mahai ke da mono
itatjua, mi nau ku da mono itagna,
mi manea ke da vuvunu ; na vunegna
koti da mono hauniu, mo koti da talu
teogamu gohi. 6 Maliai ke da bosi
mono itagrna inau, ke soni tavoga
gobi ke vagagna na reret/e, me ke
goe; me ke da na sonia tagna na
joto, me ke da juru. 7 Gi koti da
mono itagua, mi gi ke da mono
ikoramiu na komi hagore koti da kaea na komi fata koti
magnaliaginia, me ke vanigamu. 8
Ikea^aieni vabo eni a Tamatju ke
thaba gohi, mi gamu koti da nigrua
na Vaovarorao. 9 Ke vagagna na
Mama ke dotlioviu, ke vagagna gua
iaani ku eia na dotbovigamugna;
mo koti da mono tagna na ni(/ua na
dotbo. 10 Koti kalitia na nif/ua na
komi roorono i veitila, gi mo koti da
mono tagna na ni(/ua na dotbo; ke
vagagna inau ku kalitia na komi
nigna na roorono i veitula a Tama-
na dotho. 11 Mi nau ku eia na
hagore vanigamu iaani, gi me ke da
mono itamiu na ni(/ua na tooto(/o; ba
me ke vonu gua na nimiu na tootogo.
12 Mi iaani na ni(/ua na Roorono i
veitula, gi mo koti da vei dotliovi-
gamu golii. 13 Ke bosi mono tagna
hai na datho ke hutu vano tagna
iaani, i manea ke talua horua na
havigna na vunegna mara komi ku-
lagna. 14 Mi gamu ara komi kula-
(ju, gi mo koti da eia na komi fata
ku vetulagamugna. 15 Mi kea^jaieni
ku bosi kilogamugna na^ mane veu-
vetula; na vunegna na mane veuve-
tula ke bosi adoa na fata ke da eia i
manea ke vetula; mi nau ku kilo-
gamugna ara kulagu, na vunegna
inau ku anigamu gi koti da adoa na


JOHN XV. XVI.

31

komi fata ku ronovia golii tagna Ta-
magu. 16 Igamu koti da bosi viliu,
mi nau vamua ku viligamu, mi nau ku
talugamu gi koti da taviti lialiu, gi
koti da sagaro; gi ma na sagaromiu ke
da mono kavabe; gi ma Tamagu ke da
vano liegamu atu na komi fata koti
da kaea tagna na aliatju. 17 Nau ku
eia na vetulagamugna eni gi mo kot.i
da sopa vei dotliovigamu liegemiu.
18 Ke da nigamu siriiu na marama-
gna na, mo koti da tliaotliadogagna
gua ke kidi niu siriiu golii inau. 19
Gi igamu koti da ruguau mai tagna
na maramagua, na maramagna ke da
dothovia nigna; mi gamu koti bosi
ruguau mai tagna na maramagna,
mi nau ku viligamu gobi tagna na
maramagna, ma na vunegna iaani
na maramagna ke da nigamu siriiu.
20 Koti ganagana tabirua na hagore
ku hagorea vanigamu gohi, Na mane
veuvetula. Me ke da na kanalaginiu,
me ke da na kanalaginigamu gua;
me ke da na kalitia gua na liagore-
miu. 21 Me ke da na eia vanigamu
na komi fata eni na vunegna na
ahagu, kena bosi adoa ke vetulau
mai. 22 Inau ku da bosi mai, mu ku
da bosi bagore vanira, ke da bosi
paluliadia; me vaho ikea^aieni ke da
na bosi talu nia hugu na paluliadia.
23 Ahai ke da niu siriiu, ke da siriiu
gua a Tamagu. 24 Mu ku da bosi
eia i tadia na komi tano, me ke da
bosi ahai tavoga ke eia, me ke da
bosi palubadia; mi kea^aieni kena
regigami, mena nigami siriiu i roga-
mi a Tamat/u. 25 Gi ke da katliea
na hagore ke risoa golii tagna na
nidia na Rooro?zo, ke gagua, maraira
kena niu hai siriiu. 26 Mi tagna na
maiagna na Vatliat/a, ku da vano ve-
tula vanigamu mai tagna na Mama,
na Tarufia i tutuni, ke ruguau mai
tagna na Mania, i manea ke da tuturi
tateliu inau, 27 Mi gamu gua koti

da tuturiu, na vunegna igamu koti
mono itat/ua tagna na turugugna
mai.

XVI. NA THEVUGNA.

1 Inau ku liagore vanigamu na
komi liagore iraani, koti mipoi eia
nimiu. 2 I maraira ke da na pit/iau-
gamu tagna na komi vatliei sonihai-
du ; me ke garani mai gua na magavu
mahai ke da vathehegamu ke gana-
gana ke tano tabu vania God. 3 Mi
maraira ke da na eia vanigamu na
komi fata eni, na vunegna i maraira
kena bosi adoa na Mama mi inau. 4
Mi nau ku eia gohi na liagore vani-
gamu eni, mi tagna i vugoivaliha
vaho igamu, ke da jufu na vido i
magavu, gi mo koti da ganagana ta-
birua ku kidi tuturi vanigamu gohi;
mu ku bosi tuturia vanigamu na
komi fata eni tagna na turugugna,
na vunegna inau ku mono mua ita-
miu. 5 Mi keapaieni inau ku vano
regia ke vetulau mai; me teo sikei i
tamiu ke da huatiu, Ivei ko da vano ?
6 Mi mu kueia nahagore vanigamu
eni, ma na dika hehe ke vonu?zia na
kutumiu. 7 Mi nau ku hagore tu-
tuni vanigamu, inau ku da taviti
sanigamu, me toke; mu ku da bosi
taviti sanigamu na, na Vatha bosi mai regigamu; mi nau ku da
taviti mugua, mu kuda vetulaa vani-
gamu mai. 8 Mi tagna na maiagna
gi ke da fate kathea na maramagna
na koakoa, ma na jino, ma na fate:
9 Na koakoa, na vunegna maraira
kena bosi vaututuniu; 10 Ma na jino,
na vunegna inau ku vano regia a
Tamar/u, mo koti da bosi regiu mua :
11 Ma na fate, na vunegna ke fatea
gohi na vunagi tagna na maramagna
iaani. 12 Ke mono mua na komi
fata ke setlie tagua, gi mu ku da ha-
gorea vanigamu ; mi gamu koti bosi


32

JOHN XVI.

nanaba nina na tanoliagna i keagrai-
eni. 13 Mi tagna i manea na Taru-
na i tutuni ke da mai, me ke da na-
govigamu tagna na komi tutuni; na
vunegna ke da bosi hagorea hegegna,
me ke da hagorea na komi fata ke
da jufu i vugoi valiha. 14 Mi manea
ke da vatbabau; na vunegna ke da
hatia na nigua, me ke da tuturia
vanigamu. 15 Na komi fata gou-
govu na Mama ke tonogna, na nigua;
na vunegna hiri giu eia na'bagore,
ke da hatia na nigua, me ke da tu-
turia vanigamu. 16 Ke da bosi liau
mo koti da bosi regiu ; me ke da bosi
hau gua mo koti da goi regiu; na
vunegna inau ku da vano regia na
Maina. 17 Mi kekeha na Vaovaro?io
kena nia vei haohagore baidu mena
gagua, Na hava iarami ke hagorea
vanigita, Ke da bosi bau mo koti da
bosi regiu, me ke da bosi hau gua mo
koti da goi regiu, ke gagua ? Na vu-
negna ku da vano regia na Mama?
18 Mi maraira kena hagore, Na bava
iaani ke bagorea, Ke bosi hau ? Igita
kati bosi gitbatlia na bava ke hago-
rea. 19 Ma Jesus ke gitbatba i ma-
raira kena magnahaginia na huatia-
gna, gi e gagua nira, gi e hagorea.
Iganiu koti sopa hiroa iaani inau ku
bagorea vanigamu, Ke bosi hau mo
koti da bosi regiu, me ke da bosi hau
mo koti da goi regiu ? 20 E tutuni,

e tutuni, inau ku hagore vanigamu,
igamu koti da tard mo koti da dika-
hehe, ma na maramagna ke da too-
togo; mi gamu koti da dikahehe. ma
na nimiu na dikaliebe ke da tabiru i
tootogo. 21 Na vaivine ke valiubu,
me ke nia dika na beliegna, na vune-
gna na vido i magavugna ke jufu
gohi; me valipa gobi na meomeo, me
bosi goi gagana tabirua gua ke vaha-
gitia puala, na vunegna ke nia too-
togo vamua na tinoni ke tate mai
tagna na maramagna. 22 Me ke va-

gagna iaani igamu koti dikalielie
ikearyaieni; mi nau ku goi regigamu
gua, ma na hehemiu ke da tootof/o
gua, ma aliai ke da bosi hati tavoga
itamiu na nimiu na tootof/o. 23 Mi
tagna na magavu ianeni koti da bosi
liuatiagna sikei fata. E tutuni, e tu-
tuni, inau ku eia na bagore vanigamu,
na komi fata gougovu koti da kaea
tagna na Mama tagna na aha ke da hegamu. 24 Igamu koti bosi
kaea gua mua na komi fata tagna na
ahapu; koti kaea mo koti hatia, gi
ke da vonu na nimiu na tootogo.

25 Inau ku tuturia vanigamu na
komi fata enitagna na bagorekoiliu ;
me ke garani mai na magavu mu ku
da bosi tuturia vanigamu gua tagna
na komi koiliu ikoragua, mu ku da
hagore tatea vamua vanigamu na
Mama. 26 Mi tagna na magavu
ia?zeni igamu koti da nia kaekae na
aliagfu; mu ku da bosi velea vanigamu
inau ku da huatia na Mama na vune-
gna igamu; 27 Ma na Mama ke da
dotliovigamu hegegna, na vunegna i
gamu koti dotlioviu gohi inau, mo
koti vaututuniu inau ku vano kalasu
mai tagna God. 28 Inau ku kalisu
mai tagna God, mu mai tagna na
maramagna ; mi nau ku goi talua na
maramagna, mu ku da goi vano regia
na Mama. 29 Mi mara na' Vaova-
ro?ao kpna ania, Ko regia, ikeagaieni
ko vuha bagore tatelia, mo ko bosi
hagore koiliu gua. 30 Mi keac/aieni
kiti adogo ko githatha na komi fata
gougovu, mo ko bosi pitua na huati-
gogna ahai; ma na vunegna iaani
igami kiti vaututunigo igoe ko vano
kalasu mai biri tagna God. 31 Gi
e anira, Igamu koti vaututuniu ikea-
r/aieni? 32 Koti regia, na vido i
magavu ke garani, me ke jufu golii
i keagaieni, mi gamu koti da sopa
rote vano tagna na komi soasopa
nimiu na fata; mo koti da lubatiu


JOHN XVI. XVII.

33

hegepu; me bosi nau hegegu, na vu-
negna na Mama ita^ua. 33 Mi nau
ku eia na hagore vanigamu eni gi mo
koti liatia na nanasa itagua inau.
Mi tagna na maramagna koti -da
mono veirarovi gamu; mo koti nia
mono bugoro, inau ku heta punusia
na maramagna.

XVII. NA THEWGNA.

1 Ma Jesus ke eia govua vamua
na hagore iaani, me tada hadi na ma-
tagna i popo, me gagua, Mama, ke
garani gohi na vido i magavu; mo
ko vathaba na Dathe; gi ma na
Dathe gua ke da vathabago igoe. 2
Ke vagagna ko vanohea na manani-
radiagna na tono gougovu, gi ke da
vanobera na havihau na komi fata
ko vanohea mai. 3 Mi iaani na
havihau, gi me ke da na githathago
igoe God tutuni sikei hegemu vamua,
ma Jesus Christ gua ko vetula mai.
4 Inau ku vatbabago gohi i tliepa;
inau ku eia govua na tano ko vano-
heu mai na eiagna. 5 Mi keagaieni,
Mama, ko da vatliabau i tamua na
thaba iageri ku tonogna i tamua
tagna na vido ke bosi berehia mua
na maramagna. 6 Mi nau ku tatelia
vanira na ahamu na komi tinoni ko
vanohera mai tagna na maramagna;
imaraira na komi nimua, migoe ko
heu mai imaraira, mi maraira kena
kalitia gohi na hagoremu. 7 Mi
maraira kena thaothadogagna ikeaga-
ieni na komi fata ko lieu mai ke ru-
guau mai itamua. 8 Na vunegna
inau ku hera gohi na komi hagore ko
heu mai; mi maraira kena hatia,
mena thaothadogagna tutuni hiri
inau ku kalasu mai itamua, mi
maraira kena vaututunigo igoe ko
vetulau mai. 9 Inau ku kaego na
vunegna i maraira; ku bosi kaego

YSA.

mua na vunegna na maramagna, mi
maraira vamua ko heu mai; i mara-
ira na komi nimua. 10 Ma na ni na komi fata na nimua; ma na komi
nimua gougovu na nigua; mi nau
ku tbaba golii i tadia. 11 Mi nau
ku bosi mono tagna na maramagna,
mi maraira iraani kena mono tagna
na maramagna, mi nau ku gatu
regigo. Mama ko Tabu, ko reire-
gira tagna na ahamu i maraira ko
heu mai, gi ke da na sikeisoni haidu
vamua ke vagagna i rogita. 12 Mi
nau ku mono i tadia tagna na rnara-
magna, mu reiregira tagna na ahamu;
nau ku kalitira maraira ko heu mai,
me bosi teoa sikei i tadia ; ma na-
datliei teoa hegegna vamua, ke ha(/a
kathea i tagna na rioriso. 13 Mi
ke a^aieni inau ku da atu regigo, mi
nau ku eia na hagore iaani tagna na
maramagna, gi me ke da na hatia na
nir/ua na tootogro ke da vonunira i
tadia. 14 Inau ku hera na hagoremu,
ma na maramagna ke da nira siriu;
na vunegna i maraira kena bosi ru-
guau mai tagna na maramagna, ke
vagagna gua inau ku bosi ruguau
mai tagna na maramagna. 15 Ku
bosi kaea na hatitavogara tagna na
maramagna, gi mo ko da reiregira
vamua -tagna na koakoa. 16 Ima-
raira kena bosi ruguau mai tagna na
maramagna. 17 Ko vatabura tagna
na nimua tutuni; na hagoremu na
tutuni. 18 Ke vagagna ko eia na
vetulaugna mai gohi tagna na mara-
magna, ke vagagna gua iaani inau ku
vetulara gohi tagna na maramagna.
19 Ma na vunegna i maraira inau
ku vatabua inau, ku ha gua i maraira gi ke da na nia tabu
na tutuni. 20 Mu ku bosi kaego i
maraira hegedia, mi maraira gua ke
da na vaututunia na hagoredia; 21
Gagua da i maraira govu ke da na
sikei varnua, ke vagagna igoe, Mama,

o


34

JOHN XVII. XVIII.

ita^ua inau, mi nau it'amua igoe, mi
maraira ke da na sikei vamua irotada
irogita; gi ke da vaututunigo na ma-
ramagna igoe ke vetulau mai. 22
Ma na thaba ia?zeni ke heu mai ku
hera gatu, gi me ke da na sikei va-
mua, ke vagagna irogita sikei vamua;
23 Inau itadia, migoe ita^ua inau,
gagua da me ke da na sikei gougovu
vamua ; gagua da na maramagna ke
da na thathadogago igoe ko vetulau
mai, mo ko dothovira i maraira ke
vagagna ke eia na dotlioviugna. 24
Mama, ko vanobeu mai i maraira, mi
nau ku magnahaginira ke da na vano
mono itar/ua tagna ku da monoi inau :
gi ke da na regia na tbabagu ko heu
mai, na vunegna igoe ke dothoviu
gohi inau, ke bosi talua mua na titi-
nonigna na maramagna. 25 Mama
jino, na maramagna gua ke bosi thao-
thadogogna, mi nau vamua ku thao-
tliadogogna, mi maraira govu iraani
kena thaothadogogna ko vetulau mai.
26 Mi nau ku eiradiagna gi me ke
da na adoa na ahamu : mi nau ku da,
goi eiragna gua; gi ma na dotho ke
dothoviugna ke da mono itadia, mi
nau gua itadia.

XVIII. NA THEWGNA.

1 Ma Jesus ke hagore govua na
komi hagore iraani, me nira ruguau
haidu maraira na Vaovarono sethevu
i bea Kederoni; ma na agutu ke
mono, mi manea ke vano ikoragna
mi mara na Vaovarono. 2 Ma Judasi
ke peroa ke adoa na vido, na vunegna
a Jesus mi mara na komi Vaovarono
kena liaidu hahali itagna. 3 Ma
Judasi ke sokara ma hatira na mara
ei thehe mi mara na veiveitula i
tadia mara na pukuni liavugagi, mi
mara na Varise, me vano itagna, mi
maraira kena tanolia tia komi juta

ma na komi garatu. 4 Ma Jesus ke
adoa gohi na komi fata ke da kathea,
me ruguau, gi e gagua nira, Aliai
koti hiroa ? 5 Mi maraira kena ania,
A Jesus gna i Nasareta. Mi manea
ke anira, Inau i manea Ma Judasi te
peroa ke sokara itadia. 6 Mi manea
ke eia na hagore vaniragna, Inau
i manea, mi maraira kena suaragi
tabiru, mena rote horu tagna na
thepa. 7 Mi manea ke goi huatira
gua me gagua, Ahai koti hiroa ? Mi
maraira kena gagua, A Jesus gna i
Nasareta. 8 Ma Jesus ke gagua,
Inau ku hagore vanigamu gohi inau
i manea; mi gamu koti hirou na,
mo koti talura gougovu iraani me
kena taviti tavoga. 9 Gi ke da
kathea na hagore ke hagorea gohi
i janigna, ke gagua, Ku bosi vahahia
sikei tadia ko heu mai. 10 Me govu
a Simoni Peter ke tanolia na isi, me
sipa, me thabuhiagna na nigna na
mane i a me vurukusua na kuli madothogna.
Mana aliagna na mane a Malikusu. 11 Ma Jesus ke ania a
Peter, Ko sulupaginia horua tagna
na mathagna na nimua na isi; na
hinao ke vanoheu mai a Tamagru mi
nau ku bosi kouvia ?

12 Ma na mara ei thehe, ma na
vunagidia na toga, mi mara na
veiveitula na nidia marai Judea,
kena tanolia Jesus mena taria. 13
Mena kidi nia vano tagna Anasi, na
vunegna i manea na vunogna'Kaifasi
na pukuni havugagi tagua na vinoga
iaani. 14 A Kaifasi eni ke kidi talu
hagore vanira gohi na Judea na
hagoregna ke vagagna iaani, da
sikei vamua ke da thehe na vunegna
na mavitu gougovu, da e toke.

15 Ma Simoni Peter ke legua
Jesus, iro maraira sikei na Vaova-
rono, ma na pukuni havugagi ke
adoa gohi na Vaovarono ia?ieni, gi


JOHN XVIII.

35

oro vano liage liaidu a Jesus tagna
na vatliegna na pukuni havugagi.
16 Ma Peter ke sokara mua i garigei
Iiagetha i kosi. Me sikei na Vao-
varono ianeni, na pukuni havugagi
ke adoa i manea, ke sokara horu, gi
e hagore vania, na vaivine ke reiregia
na hagetha, gi e hati hagea mai a
Peter. 17 Ma na grari vaivine ke
reiregia na hagetha ke liagore vania
a Peter, me gagua, Igoe sikei na
nigna na Vaovarono na tinoni iaani?
Nau teo, e gagua i manea. 18 Mi
mara na komi tinoni gua, mi mara
na veiveitula kena sokara, me kena
ifua gohi na joto, kena mathaho
nidia, mena mamru; ma Peter ke
sokara i tadia, me maniru.

19 Ma na pukuni liavugagi ke
huatiagna Jesus eidia na komi Vao-
varono mi nigna na rorono i vele-
puhi. 20 Ma Jesus ke ania, Inau
ku liagore tagna na matai tinoni
tagna na maramagna, mu velepulii
hahali tagna na komi Vatliei haidu,
mi tagna na Vido ke tabu, kena
liaidu haliali marai Judea, mu bosi
liagore tagna ke koroga. 21 Mi
hava gio huatiu? Ko huatira tuni
kekeha kena ronoviu gohi, na hava
ku hagore vanira gohi. Regia, i
maraira kena adoa na komi fata ku
hagorea gohi. 22 Me ke eia govua
vamua na liagore iaani, me sikei na
veuvetula ke sokara i liiligagna me
tapoa Jesus, me gagua, Ko hagore
tugu vania na pukuni havugagi ? e
gagua. 23 Ma Jesus ke ania, Ku
hagore dika ko da gagua na, mo ko
tuturia vaniu mai ke da dika na ; me
ke da tokena, e hava gio tapou. 24
Me kena taria; ma Anasi ke nia
vetula vano tagna Kaifasi ua pukuni
liavugagi.

25 Ma Peter ke sokara me mamru
mua, Mi maraira kena ania, Mi da
igoe gua e sikei i tadia maraira nigna

na Vaovarono? Me hugu i manea
me gagua, Inau ku teo, e gagua. 26
Mi sikei na nigna na tinoni ar/utu na
pukuni bavugagi, na gagna tamatahi
i manea Peter ke vurukusua na ku-
ligna, me gagua nia, Nau vagagna
ku ha$a regigo tuni itagna tagna
na atjutu ? 27 Ma Peter ke goi hugu
gua; ma na kokoroko ke saisami
tani.

28 Mi maraira kena goi hatia a
Jesus tagna Kaiafasi mena nia taviti
tagna na vathegna na Thaba; ke
vuovugoi puni mua; mi maraira
kena bosi hage ikora vathe, me ke da
na hage me kena turu gohi, me ke da
na liat/a gania na Tbovoliuni. 29
Ma na vunegna iaani a Pilate ke
ruguau me anira mai, me gagua, Na
hava koti liuruagna na veleagna na
tinoni iarceni. 30 Mi maraira kena
gagua nia, Mi ke da bosi tinoni koakoa
iaani, kiti da bosi hatia vanigo mai,

31 Ma Pilate ke gagua, Koti hatia
atu igamu, mo koti fate leguagna na
nimiu na Rooro?io i veitula. Mena
gagua marai Judea, Igami kiti da
bosi talu fatea na theheagna aliai.

32 Ke haga kathea na liagore a
Jesus ke nia vaugitliatlia ivei ke da
ania na thehe.

33 Me govu a Pilate ke goi liage
gua i kora i vatbei Thaba, me kiloa
Jesus, me ania, Igoe na Vunagidia
marai Judea ? 34 Ma Jesus ke ania,
Igoe ko hagorea velea liegemu ke
vagagna iaani, ba araliai kena tavoga
kena tuturiu vanigo inau? 35 Ma
Pilate ke gagua, Inau na Judea? Mi
maraira na kulamu i melelia liaidu,
mi maraira na komi liavugagi liutu
kena lubatigo vaniu mai; ma na bava
ko eia ? 36 Ma Jesus ke ania, Na
nitjua na melelia na bosi maramagna
iaani : mi ke da nit/ua meleha tagna
na maramagna iaani, mi maraira na
nif/ua na tinoni ke da na rihu, ke da


36

JOHN XVIII XIX.

na bosi lubatiu vanira marai Judea;
ma na nif/ua melelia ke bosi mono
ia7ieni. 37 Ma na vunegna iaani a
Pilate ke ania, E tutuni, igoe na
Vunagi ? Ma Jesus ke gagua, Igoe
ko hagorea inau ku vunagi. Ma na
vunegna iaani inau ku havi raai, na
vunegna iaani giu mai tagna na
maramagna, ku liat/a mai tuturi tatea
ke nabagna na tutuni. Mi maraira
na tutuni ke da na rofaovia na hago-
re^u. 38 Ma Pilate ke ania, Na
bava na tutuni ?

. Me ke eia govua na hagore iaani,
gi e goi ruguau gua, me vano regira
na marai Judea; me gagua nira, Ku
bosi regi padaa sikei paiuhagna ita-
gna. 39 Ma na rooro?io ke vagagna
hahaii gohi, na lubatiagna sikei
tinoni tatari koti da magnaliaginia
tagna na Tliovoliuni ; mi gamu koti
magnahaginia na lubatiagna vaniga-
mu na Vunagidia marai Judoa ? 40
Mi maraira gougovu kena veavela
gua, mena gagua. Ko talua ianeni,
ma Barabasi ko da lubatia. Ma
Barabasi na tbabupolo.

XIX. NA THEWGNA.

1 Govu a Pilate ke ta7iolia Jesus
me pusia. 2 Mi maraira komi mane
eithehe kena lopoa na tariulu na
vahi7zoto, me vano talua tagna na
ulugna, mena huhagna na pohe sisi.
3 Mena gagua, Nige, o toke 1 Igoe
na vunagidia na Judea! mena tapo-
tapoa. 4 Ma Pilate ke goi ruguau
gua, me liagore vanira, Koti regia,
nau ku goi hati aua vanigamu mai,
gi koti adoa ku bosi regi pada sikei
paiuhagna itagna. 5 Ma Jesus ke
ruguau mai, ma na tariulu i valiinoto
i tagna na ulugna, ma na polie ke sisi
gua i tagna, gi e gagua vano regia,
Koti regia na tinoni! 6 Mi maraira na

mane havugagi liutu, mi maraira na
komi veivetula kena regia, mena vea-
vela, mena gagua, Tupipuhia, Tupipu-
liia. Ma Pilate ke gagua, Koti hatia
igamu mo koti tupipuliia ; mi nau ku
bosi regia vamua sikei palubagna
itagna. 7 Mi maraira na Judea kena
gagua nia, Na nimami na Rooro^ao
gohi itamami; me ke legua nimami
na Roorono ke fatea na vatheheagna,
na vunegna i manea ke haga eia gi
ke Datbegna God. 8 Ma Pilate ke
ro^aovia na komi hagore eni, gi e
matagu puala ; 9 Me goi hage gua i
kora i vathei Thaba, me vano ania
Jesus, Ivei ko vano kalasu mai? Ma
Jesus ke bosi lua vania sikei hagore.
10 Ma Pilate ke hagore vania, me
gagua, Ko bosi haohagore vaniu?
Ke bosi githathau inau ku mana na
tupipuhigogna, mu ku mana gua na
lubatigogna? 11 Ma Jesus ke ga-
gua nia, Mo ko bosi mana na eiagna
sikei fata, me ke bosi vanoliego mai i
popo na mana ia7ieni. Ma na vune-
gna iaani i manea ke hatiu mai vani-
go na paiuhagna ke hutu vano. 12
Ma na vunegna iaani a Pilate ke
hiroa na lubatiagna; mi marai Judea
kena veavela mua, mena gagua, Ko
da lubatia nimua na tinoni ianeni,
mo ko da bosi kulagna golii a Kai-
sari; mahai ke hagore tabirua ke
vunagi, me ke huhua gohi a Kaisari.

13 Ma Pilate ke ro7iovia gua na komi
liagore eni, me vano liati aua mai a
Jesus, me sopou tagna na bali fate,
tagna na vido kena veleagna Na
Pilupiliu galiira, me kena veleagna
tagna na hagore Hehuru, Gabatlia.

14 Mi tagna na magavu iaTieni kena
kidi ei tokea na Thovoliu?ii, ma na
vido i magavu e ono; gi e hagore
vanira marai Judea, me gagua, Koti
regia na nimiu na Vunagi, 15 Mi
maraira kena veavela mena gagua,
Hati tavoga! Hati tavoga ! mo ko


JOHN XIX.

37

tupipuhia. Me gagua a Pilate, Inau
ku tupipuhia na nimiu na Vunagi?
Mi mara na mane havugagi hutu
kena gagua nia, Ke teo na vunagi
mami, ma Kaisari vamua, ena gagua.
16 Mi ia valio ianeni gi e vano liera
gi ke da na tupipuhia.

Mi maraira kena tanolia Jesus
mena hati tavoga. 17 Me hatia na
nigna na gai babala, me ruguau gatu
tagna na vido kena veleagna na vido
na ulu i tinoni thehe, mi tagna na
hagore Heburu kena veleagna Goli-
gotha. 18 Mi maraira kena tupi-
puliia, me rua gua na tinoni i thevu
mi thevu tagna na sokugna, ma
Jesus i hotagi. 19 Ma Pilate ke
risoa na vaugithatha, me talua i
popogna na gai babala; me ke ar/ai-
eni na risoagna, A Jesus gna i
Nasareta eni, na Vunagidia na Judea.

20 Mi marai Judea kena sethe kena
hagorea na vaugitliatlia ke risoa
gohi, na vunegna na vido kena
tupipuhia a Jesus i biligagna na
meleha; mi kena risoagna na hagore
i Heburu, ma na Gerekia, mi Roma.

21 Mi maraira na komi mane havu-
gagi gna i Judea kena ania Pilate,
Ko sa goi risoa na Vunagidia na
Judea, mi manea hegegna vamua ke
velea, Inau, na Vunagidia na Judea.

22 Ma Pilate ke hagore vanira, Na
hagore ku risoa, mu risoa gohi, e
gagua.

23 Mi maraira na komi eithehe
kena tupipuhia Jesus, gi ena hatia
na komi nigna na polie, mena kemu-
lia mena eia vati na thevu i tagna,
mena sopa tlievugna mara na eitlie-
he, na nigna pohe poko. Ma na
pohe poko kena bosi sukia, kena
tihigi udolu liorua vamua. 24 Mi
maraira kena nia hagore haidu, me-
na gagua, Kati sa goi sesua, mati
talu vaugitbatlia gi ke tonogna va-
mua ahai; vaho kena eia gi e ka

thea na rioriso ke risoa gohi, me ke
gagua, Maraira kena kemulia nigrua
na komi pohe, mena talua i tagna na
nidia na vaugithatha tagna na ni<;ua
na pohe poko. Mi mara na ei thehe
kena eia ke vagagna. 25 Ma ido-
gna Jesus, ma gagna tamatahi i
tagna, a Meri na taugna Kelopasi,
mi toluira Meri gna i Magidala,
kena sokara gohi hiiigagna na gai
babala. 26 Ma Jesus ke regia ido-
gna, mi manea gua na Vaovaruno ke
dothovia ke sokara hiiigagna, gi e
gagua nia idogna, Vaivine, ko regia
na dathemu. 27 Me govu ke goi eia
na hagore vaniagna na Vaovarono
iagreri, Ko regia idomu. Ma na Vao-
varono ianeni ke tala?iia vano tagna
na vathegna tagna na vido i magavu
ianeni.

28 Me govu, a Jesus ke githatha
na komi fata ke kathe govua gohi,
eigna ke kathea na rioriso ke ta-
bu, gi e gagua, Inau ku hapa lanasa
kou. 29 Ma na ke mono na popo ke
vonunia na bea ke aha, mi maraira
kena vavonuniagna tagna na pojo na
bea aha, mena sukia gna na gai, na
ahagna na liisopu, mena talua vano
tagna na livogna. 30 Ma Jesus ke
hatia na bea aba, gi e gagua, Ke
govu gobi; me ke eia vamua na ha-
gore maiehego boru na ulugna, me
lubatia na tarunagna.

31 Mi marai Judea kena kaea na
tolu tonodia kenugua mono tagna
gai babala, eigna magavui mamatho,
na vunegna kena tliaro boeigna na
Tbovoliuni, ma na magavu mama-
tho ianeni na magavu ke hutu puala,
mi maraira kena kaea a Pilate na
gotihiagna na tolu naedia, ma na liati
tavogaradiagna. 32 Mi maraira na
eithehe kena jufu vano, mena gotihia
na naegna e sikei ke nago mai, mana
varuagna kena tupipuhia duagna
33 Mi maraira kena jufuma a Jesus,
c 3


38

JOHN XIX. XX.

mena regia ke thehe gohi, mena bosi
wgotihia na naegna. 34 Me sikei na
mane eithehe ke subaagna na garatu
na gaogarogna sokugna, ma na gau-
gabua ma na bea ke saisami miomi-
doru horu vamua. 35 Me ke regia
ke tuturia, mi mana nigna na bagore
i tuturi ke tutuni; mi manea ke adoa
ke hagore tutuni, gi mo koti da vau-
tutunia. 36 Me ke eia na komi fata
iraani gi ke kathea na rioriso ke
gagua, Ke bosi tagroti sikei vido i
tonogna. 37 Ma na varuagna gua
na rioriso ke gagua, I maraira ke da
na regia manea ke da subaa.

38 Me govu, a Josefa gna i Ari-
matbea ke kaea Pilate, mi manea
nigna Vaovarono a Jesus, me polo na
vunegna ke matagunira na Judea;
me ke vano kaea na hati tavogagna
na tonogna Jesus. Ma Pilate ke
vetulagna. Gi e taviti, me hati ta-
voga na tonogna Jesus. 39 Ma Niko-
demus gua ke mai, i manea iageri ke
kidi vano regia golii a Jesus i ja?ii-
gna tagna boni, me liatia na muru
ma na aloe kena rote baidua, ke
vagagna na hathanatu i pauna. 40
Mi romaraira koro hatia na tonogna
Jcsus, moro kiriagna na pohe pura
ma na gai gubaga, ke vagagna kena
ado eia marai Judea kena giugilu
tinoni thehe. 41 Ma na agrutu tagna
na vido kena tupipuhia, ma na bali
tautalu tinoni thehe ke mono ke
matharaani, me kena bosi talu tinoni
mua ikoragna. 42 Gi oro talua a
Jesus ikoragna, na vunegna marai
Judea kena ei tokea na Tbovoliuni,
ma na luma ke garani.

XX. NA THEWGNA.

1 Mi sikei na magavugna na uiki
a Meri gna i Magidala ke taviti ta-
gna na beku, ke tbabota puni mua,

me regia na gahira ke bokilii tavoga
gohi tagna na beku. 2 Me rage
tabiru, me vano regia Simoni Peter,
ma na ruagna na Vaovarono, a
Jesus ke dotliovia, me anira, Kena
hati tavoga a Lord tagna na beku.
miti bosi adoa ivei kena vano taiua.
3 Ma Peter ke ruguau, ma na varua-
gna na Vaovarono, mi romaraira koro
taviti tagna na beku. 4 Mi romara-
ira karo rage baidu, ma na varuagna
na Vaovarono ke saisami me rage
sania Peter, me kidi jufu tagna na
beku. 5 Me pogohoru, me regia na
pohe ke koli, me bosi bage ikoragna.
6 Gi valio a Simoni Peter, ke legua
mai, ke jufu mai, ke vano hage
ikoragna na beku, me regia na pohe
ke koli, 7 Ma na pohe nigotha kena
huagna na ulugna ke bosi nia lioli
Jiaidu na polie pura, me lopo tavoga
tagna sikei na vido hegegna. 8 Me
govu na varuagna na Vaovarono ke
kidi jufu tagna na beku gi e vano
hage ikoragna, me reirei, gi e vautu-
tuni. 9 Na vunegna i maraira
kena bosi adoa mua na rioriso ke
fatea na sokara tabiruagna tadia
mara ke thehe golii. 10 Mi maraira
na Vaovarono koro mai tabiru ma-
tbadia.

11 Ma Meri ge sokara i kosi gari-
geigna na beku, me ta?d me mono;
me ke eia na taitani nigna, me pogo-
horu tagiia na beku, 12 Me regira
erua na Taruna veitula koro nia
poko na pohe pura koro sopou, sikei
tagna na ulugna, ma na varuagna
tagna na naegna, tagna na rnatha ke
koli na tonogna Jesus gohi. 13 Mi
romairara koro hagore vania, Vaivine
na hava ko nia tani? oro ania? Mi
ia ke gagua nira, Kena hati tavoga
na nū/ua na Lord, mu bosi adoa tag-
na ke da na vano taluai. 14 Me
eia gua na hagore iaani, me rei ta-
biru, me regia a Jesus ke sokara, me


JOHN XX. XXI.

39

ke bosi adoa i manea Jesus. 15
Ma Jesus ke auia, Vaivine, na liava
ko nia tani ? Ahai ko hiroa ? Maia
ke gagana ke hai reiregi ajjutu, gi
ke eia na hagore, me gagua, Vu-
nagi, igoe ko hati tavoga ko da na,
mo ko tuturia vaniu na vido ko da
vano taluai, mu ku hati tavoga. 16
Ma Jesus ke ania vamna, Meri e
gua ’ Gi e rei tabiru iia me gagua,
Raboni! ma na hagore Bugotu na,
Velepulii! 17 Ma Jesus ke ania,
Ko sagoi tanoliu inau ; ku bosi hadi
vano regia mua a Tamapu. Ko vano
regira ara ga^ua tamatahi, mo ko
anira, Inau ku hadi regia Tamapu
ma Tamamiu, vano regia God inau
ma God igamu. 18 Ma Meri gna i
Magidala ke taviti, ke vano bera
mara na Vaovaro?zo na roorono, iia
ke. regia gohi a Lord, me ke hago-
rea vanira na hagore iaani.

19 Me lavi tagna na magavu ia-
neni,e sikei na magavugna na uiki, me
kena bilakia gohi na hagetha mara
na Vaovarono kena haidu gohi, na
vunegna kena matagunira marai Ju-
dea; ma Jesus ke mai, me sokara
gohi liotagi, me anira, Na nanasa i
tamiu. 20 Me ke eia na hagore, ke
tatelia vanira na limagna ma na so-
kugna. Mi maraira na Vaovarono
kena nia to#o eigna kena regia a
Lord. 21 Ma Jesus ke goi gagua
nira, Na nanasa itamiu; ke vagagna
na Mama ke vetulau mai, ke vaga-
gna gua iaani ku vetulagamu atu.
22 Me ke eia govua vamua na ha-
gore, me aheahe i popodia, me gagua,
Koti liatia na Taruna ke Tabu: 23
Koti vano lubatia na paluhadia i
tadia arahai, ke da lubatia, mo koti
da va??asia i tadia araliai, me ke da
talu ??asi.

24 Ma Tomasi, i manea sikei ita-
dia maraira na tomaga erua, kena
kiloagna a Didimusi, ke bosi i tadia

gi e mai anira a Jesus. 25 Mi mara
kekeha Vaovaro?io kena hagore va-
nia, Igami kiti regia a Lord, ena ga-
gua. Mi manea kea nira, Ku da
bosi regia na mathagna na tupipuhi
tagna na limagna, mu ku da bosi
sulupaginia na kaukaupu tagna na
mathai tupipuhi, mu ku da bosi geu-
hiagna na limapu na sokugna, mu
ku da bosi vaututuni, e gagua.

26 Me goi jufu gua e alu na ma-
gavu, mena goi haidu gua maraira
na Vaovaro?zo tagna na vatbe, ma
Tomasi i tadia. Mena bilakia gohi
na hagetha, ma Jesus ke mai, me
sokara i hotagi, me gagua, Na nanasa
i tamiu. 27 Me govu gi ea eia a
Tomasi, Ko nia tuhu mai na kau-
kaumu, mo ko regia na limagu; mo
ko nia tuhu mai na limamu mo ko
eia na geuhiagna mai na sokugu;
mo ko sagoi gagana ruarua gua, mo
ko vaututuni. 28 Ma Tomasi ke
ania, A Lord inau, ma God nau! 29
Ma Jesus ke ania, Tomasi, ko vau-
tutuni na vunegna ko regiu; mi ma-
raira ke da na toke vano kena bosi
reirei mena vaututuni.

30 Ma Jesus ke eia gua na komi
regithehe ke sethe, tagna na matadia
mara na Vaovaro?io, ke bosi risoa
tagna na buka iaani; 31 Me.ke

risoa gohi iraani, gi mo koti da vau-
tutuni Jesus Clirist, na Dathegna
God; mi gi igamu na komi vautūtuni
koti da ta?2olia na havi tagna na
ahagna.

XXI. NA THEWGNA.

1 Ma na komi fata iraani ke govu,
a Jesus ke goi tatelia vanira gua
mara na Vaovaro?io tagna na kolo i
Tiberiasi; mi iaani ke eia na tate-
liagna vanira, 2 A Simoni Peter,
ma Tomasi, kena kiloagna a Didi-


JOHN XXI.

10

musi, mi tolu maraira Nathanaei gna
i Kana mi Galilea, mi romaraira
gua ara datliegna Scbede, mi romara
gua koro tavoga i tadia maraira nigna
na Vaovarono, koro nira vano mono
liaidu. 3 Ma Simoni Peter ke anira,
Inau ku taviti u^ura nigua, e gagua ;
mi maraira kena ania, Igami gua kiti
da taviti haidu itamua, ena gagua.
Mena ruguau, mena vano saisami
haehage tagna na hinage; mi tagna
na boni ianeni kena bosi hatia sikei
fei. 4 Me dani gohi a Jesus ke so-
kara i lona; mi maraira na komi
Vaovarono kena bosi adoa a Jesus
eni. 5 Ma Jesus ke anira, Tolu-
mara ! ara dathegu, sa iga mu gua
i tamiu? Mi maraira kena gagua
nia, Teo. 6 Mi manea ke goi liagore
vanira gua, Koti sonia horua na jau
tagna na poapogagna madotliogna na
hinage, gi koti da padaa. Mi maraira
kena sonia ke vagagna, mena bosi
talu thagia hadia na jau, na vunegna
na komi iga ke setbe. 7 Ma na Vao-
varono iaiieni a Jesus ke dothovia
ke ania Peter, A Lord ianeni. Ma
Simoni Peter ke ronovi vakathea a
Lord, me tariagna na nigna na pohe
i ugrura, na vunegna ke mono vavalia
gohi, me sikili horu tagna na kolo.
8 Mi maraira kekeha A aovarono gua
kena nia bujutliona na hinage, na
vunegna kena bosi hauvia i lona, ma
na vido ke vagagna e lima lianavulu
na banava na tevegna ; mi maraira
kena kiari tbona na jau ma na komi
iga. 9 Mi maraira kena tatapa tho-
na, mena regia na joto ke mono, ma
na iga i popogna, ma na bereti gua.

10 Ma Jesus ke anira, Koti tatea
mai kekeba iga koti jaua rii, ea nira

11 Ma Simoni Peter ke goi vano so-
galabage tagna na hinage, me tha-
gia thona na jau, ke vonu i tagna na
korni iga hutu, e sikei na hathanatu
lima hanavulu me tolu; meke sethe

na iga, me bosi talu sesua na jau. 12
Ma Jesus ke anira, Mai, mo koti vana.
Me ke talu teo sikei tadia ke da
hehe sikei na huatiagna gua, me ke
da gagua, Abai igoe? Na vunegna i
maraira kena githatha gohi a Lord
hiri. 13 Ma Jesus ke vano regira,
me tanolia na bereti, me hera, ma na
iga gua ke vagagna. 14 Ma Jesus e
vatolugna na tateagna gohi eni va-
rira maraira na Vaovarono, tagna na
vido ke sokara tabiru gohi i tadia
kena thethe gobi.

15 Me kena vana govu, a Jesus ke
hagore vania Simoni Peter, me gagua,
Simoni na datbegna Jonasi, ko ma-
gnahaginiu vano igoe i tadia kena
magnahaginiu ? Me gagua nia i ma-
nea, Hii, Lord, ko adou inau ku do-
tbovigo. I manea ke velea vania, Ko
taegora nigrua ta dathei sipu. 16 Me
goi eia gua na varuai bagore vani-
agna, Simoni na datbegna Jonasi, ko
magnabaginiu ? ea nia. Mi manea
ke gagua, Hii, Lord, igoe ko gitba-
thau inau ku dotbovigo. Me goi ania
mua, Ko reiregira na komi nigua na
sipu, e ania. 17 Me goi eia na va-
tolugna gua na bagore vaniagna,
mua, me gagua, Simoni, na dathegna
Jonasi, ko dotboviu? Gi e pono na
hehegna a Peter, na vunegna e tolu
vaho na horu i hagore vaniagna, Ko
dothoviu? ke ania. Mi manea ko
gagua nia, Lord, ko githatha adoa na
komi fata gougovu, ko gitbatbau inau
ku dotbovigo, e gagua. Ma Jesus ke
goi gagua, Ko taegora na komi ni^ua
na sipu. 18 E tutuni, e tutuni, inau
ku hagore vanigo, igoe ko mane lu-
vaulu, ko tarigo, mo ko magnahagi-
nia mua ivei ko vano, mo taviti i
tagna; mi vugoi valiha ko kuekue,
mo ko nia lianava na limamu, ma bai
na tavoga ke da tarigo, mc ke batigo
ke da tarigo, me ke hatigo vano sikei
vido ko da bosi maguahaginia. 19 Mw


JOHN XXI.

41

ke eia na hagore iaani, me ke nia
vaugithatha ke da tatelia God niagna
na thehe ivei ke da gagua. Me ke
eia govua varnua na hagore, gi e goi
eia vania na hagore Ko legu nau, e
ania. 20 Ma Peter ke rei tabiru, me
regia na Vaovarono a Jesus ke do-
tbovia ke taviti mai i legugna; i
manea ia/yeri ke koli kori hehegna
Jesus tagna kena vana, me gagua
nia, ke huatia, Lord, ahai ke da pe-
rogo? 21 Ma Peter ke regia me ga-
gua nia Jesus, mi manea eni, ivei ke
da gagua ? ea nia. 22 Ma Jesus ke
ania, Mu ku da magnahaginia dae
mono vamua mu ku goi tabiru mai,
ma na havu i tamua? Mi goe ko
leguu inau. 23 Me vano na rorono-

gna vanira na komi Vaovarono, na
Vaovarono iagreri ke da bosi thehe,
kena nia. Ma Jesus ke bosi hagorea
na bosi theheagna ; me ke gagua
vainua, Ku da hehegna dae mono
vamua mu goi tabiru mai, ma na
hava i tamua ? e gagua.

24 Mi iaani na Vaovarono ke tu-
turia ke nabagna na komi fata gou-
govu iaani, ke risoa na komi fata
gougovu iaani; mi gami kiti adoa na
nigna na hagorei tutuni ke tutuni.

25 Me ke mono vamua na fata ke
sethe a Jesus ke eia gohi; ma da
sopa risoa da, mu ku gagana na ma-
ramagna ke bosi nabagna na buka
da risoa i tagna.

PRINTED BY .WILLIAM CI.OWES AND SONS, LIMITED, LONDON AND BECCLES.












T() Z.92 6£0S